Δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες ή χαμηλή σε λίπος;

Τι να επιλέξω δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες ή χαμηλή σε λίπος;

Θες να αρχίσεις δίαιτα και ακούς για διάφορα είδη που υπόσχονται γρήγορα και άμεσα αποτελέσματα. Δύο από τις πιο δημοφιλείς είναι η διατροφή χαμηλή σε υδατάνθρακες και εκείνη που είναι χαμηλή σε λίπος. Όμως πια είναι η πιο αποδοτική;

Η παχυσαρκία στις μέρες μας είναι πρόκληση και η στρατηγική για την αντιμετώπιση της ακόμα μεγαλύτερη, αφού το δυσκολότερο κομμάτι είναι το να βρει κανείς πια διατροφή του ταιριάζει, ώστε να μπορέσει να διατηρήσει την απώλεια βάρους. Μελετήθηκε, λοιπόν, το πώς η απόκριση της ινσουλίνης αλλά και τα γονίδια μας μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση της δίαιτας και την απώλεια των κιλών μετά από 12 μήνες.

Η ταυτότητα των διατροφών

Υψηλή προσοχή χρειάστηκε να δοθεί από την ομάδα χαμηλού λίπους στην οποία ζητήθηκε να περιορίσει την πρόσληψη ελαίων, υψηλής περιεκτικότητας σε λίπος κρέατα, πλήρους περιεκτικότητας σε λίπος γαλακτοκομικά και σε ξηρούς καρπούς. Από την άλλη, στην ομάδα χαμηλών υδατανθράκων την πρόσληψη των δημητριακών, των σιτηρών, του ρυζιού, των αμυλώδη λαχανικών και των οσπρίων.

Κοινές οδηγίες δόθηκαν για:

  • Αύξηση της πρόσληψης λαχανικών
  • Μείωση της πρόσληψης πρόσθετων σακχάρων, ραφιναρισμένων άλευρων και trans λιπαρών οξέων
  • Εστίαση σε ολόκληρα, μη επεξεργασμένα τρόφιμα και υψηλής θρεπτικής αξίας.

Τελικά, αυτό που φάνηκε σε υγιείς ενήλικες ήταν ότι κανένα από τα δύο είδη δεν είχε στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα στην απώλεια βάρους στους 12 μήνες. Επίσης, τα γονίδια και η αλληλεπίδραση τους με την διατροφή δεν είχε κάποια στατιστικά σημαντική σχέση, με το ίδιο να ισχύει και με την έκκριση ινσουλίνης.

Σχετικά με τα επίπεδα λιπιδίων στο αίμα, βρέθηκε ότι:

  • Τα επίπεδα της LDL – χοληστερόλης μειώθηκαν με μια διατροφή χαμηλή σε λίπος
  • Τα επίπεδα της HDL – χοληστερόλης αυξήθηκαν και εκείνα των τριγλυκεριδίων μειώθηκαν με μια διατροφή χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες.

Συμπεραίνουμε, συνεπώς ότι μιας και είναι παρόμοιας αποτελεσματικότητας διατροφές ανεξαρτήτου γονιδιακών παραγόντων ή έκκρισης ινσουλίνης είναι σημαντικό να βρεις εκείνη που ταιριάζει καλύτερα στην καθημερινότητα σου και τις διατροφικές σου συνήθειες, μιας και μόνο τότε θα έχεις τα επιθυμητά αποτελέσματα που θα μπορέσουν να κρατήσουν.


Βιβλιογραφία:

  • Gardner CD et.al., Effect of Low-Fat vs Low-Carbohydrate Diet on 12-Month Weight Loss in Overweight Adults and the Association With Genotype Pattern or Insulin Secretion: The DIETFITS Randomized Clinical Trial., JAMA. 2018 Feb 20;319(7):667-679

    Γράφει ηΜαρία Μεντζέλου, Διατροφολόγος – Διαιτολόγος B.Sc., Μ.Sc. στην Κλινική Διατροφή, Τηλέφωνο: 6984515475, E-mail: maria.mentzelou@hotmail.com

Φταίει το ‘παχυσαρκογόνο’ περιβάλλον και δε χάνεις βάρος;

Φταίει το ‘παχυσαρκογόνο’ περιβάλλον και δε χάνεις βάρος;

Τη σημερινή εποχή είναι πολύ δύσκολο κανείς να αδυνατίσει γιατί απαιτείται συνεχής επίγνωση της προσπάθειας, πράγμα που είναι πολύ δύσκολο να το πετύχεις αν αναλογιστούμε τις ανταγωνιστικές απαιτήσεις της καθημερινότητας και το πολύ γρήγορο lifestyle.

Η απώλεια βάρους ιστορικά ήταν πολύ δύσκολο να επιτευχθεί μιας που την εποχή που οι πρόγονοι μας κυνηγούσαν για την τροφή τους ήταν σχεδόν ανέφικτο να καταναλώσουν τόση ποσότητα τροφής, ώστε να γίνουν παχύσαρκοι.

Οι πιο απόλυτες εξηγήσεις της συμπεριφοράς σκέφτονται:

  • Γιατί μια συμπεριφορά πιθανόν να έχει θετική επίδραση στο fitness,

ενώ οι πιο άμεσες εξηγήσεις αναφέρονται σε μηχανισμούς για το:

  • Πώς θα είναι εφικτό να είναι ρεαλιστικό αυτό το όφελος.

Για παράδειγμα, ένας άμεσος λόγος γιατί τα μωρά κλαίνε είναι γιατί νιώθουν στρεσαρισμένα, ενώ ο απόλυτος λόγος είναι ότι το κλάμα αναπτύχθηκε γιατί αυξάνει το fitness μέσω της προστασίας από την εγκατάλειψη.

Παρόμοια, μια απόλυτη εξήγηση για το φαγητό είναι ότι προλαμβάνει το λιμό και την αναπαραγωγική αποτυχία και η άμεση είναι ότι υποστηρίζει μηχανισμούς που περιλαμβάνουν την αναμενόμενη χαρά από την κατανάλωση νόστιμων τροφίμων.

Ακόμα, έχει παρατηρηθεί ότι η μειωμένη χωρική μνήμη που έχει παρατηρηθεί στους παχύσαρκους παρατηρείται μετά από οξεία έκθεση σε μια αυξημένη θερμιδικά διατροφή, σχετίζεται με αυξημένη διαιτητική πρόσληψη και διαταραγμένο διατροφικό πρότυπο.

Σε σχέση με τη μνήμη για το πρόσφατο επεισόδιο σίτισης (ποσότητα τροφής), υπάρχει ισχυρή ένδειξη ότι όταν δεν είσαι συγκεντρωμένος στην κατανάλωση φαγητού διαταράσσεται ο έλεγχος και η μνήμη για το φαγητό έχοντας αντίκτυπο στην διατροφική πρόσληψη και όρεξη.

Παράδειγμα αποτελεί η παράλληλη ενασχόληση με τα παιχνίδια στον υπολογιστή έχει ως συνέπεια την αυξημένη όρεξη μετά την κατανάλωση ενός προκαθορισμένου γεύματος, όπως και την αυξημένη ποσότητα κατανάλωση τροφής κατά το γεύμα.

Αυτό είναι σημαντικό γιατί αποτελεί τη βάση των ανησυχιών σχετικά με το πώς τα παιδιά αλληλεπιδρούν με τα media και τη διαφήμιση και δέχονται αυξημένες και ιστορικά ασυνήθιστες ευκαιρίες για απεριόριστη κοινωνική εκπαίδευση.

Επιπρόσθετα, μια εκτίμηση είναι ότι τα τρόφιμα που καταναλώνονται σε μη – βιομηχανοποιημένα περιβάλλοντα π.χ. Αφρική έχουν μέση ενεργειακή πυκνότητα περίπου 1,1 kcal/g, ενώ στις δυτικές χώρες αγγίζει τα 3,2 kcal/g. Έχει βέβαια παρατηρηθεί ότι οι άνθρωποι με χαμηλό κοινωνικοικονομικό επίπεδο σχετίζεται με υψηλότερο βάρος και ειδικότερα αυτό αφορά τις γυναίκες. Αυτό το παράδοξο αντικατοπτρίζει τις μη –θρεπτικές επιλογές και τη μειωμένη προσβασιμότητα σε μη ενεργειακά πυκνά τρόφιμα.

Ένα ακόμα παράδειγμα επιρροής της κοινωνίας είναι η αλληλεπίδραση μερίδας και μεγέθους, μιας και οι άνθρωποι τρώνε περισσότερο φαγητό όταν είναι διαθέσιμες μεγαλύτερες μερίδες και το κάνουν όταν η μερίδα παρουσιάζεται μεγαλύτερη από ότι θα μπορούσε να καταναλωνόταν σε ένα και μόνο γεύμα.

Οι ραγδαίες αλλαγές στα τροφικά συστήματα πιθανόν δημιουργούν δυσαρμονία μεταξύ των απόλυτων και άμεσων αναγκών. Έτσι δεν υπάρχει λόγος να υποθέτουμε ότι όλες οι πηγές δυσαρμονίας θα αυξήσουν τη διατροφική πρόσληψη, αφού υπάρχουν παράγοντες που ασκούν μείωση ή έχουν μικρή επίδραση.

Συνεπώς, ο ενεργειακός περιορισμός συχνά αποτυγχάνει γιατί ανταγωνίζεται βαθιά ριζωμένες ψυχολογικές και φυσιολογικές διαδικασίες που προσαρμόζονται στο ανθρώπινο DNA για να προωθηθεί η αποτελεσματική αναζήτηση τροφής.


Πηγή:

  • Brunstrom JM. et.al., Do humans still forage in an obesogenic environment? Mechanisms and implications for weight maintenance, Physiol Behav. 2018 Feb 19. pii: S0031-9384(18)30099-4

    Γράφει ηΜαρία Μεντζέλου, Διατροφολόγος – Διαιτολόγος B.Sc., Μ.Sc. στην Κλινική Διατροφή, Τηλέφωνο: 6984515475, E-mail: maria.mentzelou@hotmail.com

Συμβουλές προς τους καταναλωτές – Δελτίο Τύπου Ε.Φ.Ε.Τ.

Οργάνωση ελέγχων κατά την περίοδο του Πάσχα και συμβουλές προς τους καταναλωτές

Δελτίο Τύπου Ε.Φ.Ε.Τ.
http://www.efet.gr/

 

Ο Ε.Φ.Ε.Τ., ανταποκρινόμενος στο ρόλο του για την προστασία της υγείας των καταναλωτών από διατροφικούς κινδύνους, καθώς και των συμφερόντων τους από πρακτικές υπονόμευσης, προβλέπει την εντατικοποίηση των ελέγχων που διενεργούνται στην αγορά των τροφίμων κατά την περίοδο του Πάσχα έχοντας ήδη εντάξει τους ελέγχους αυτούς στον ετήσιο προγραμματισμό του.

Προς την κατεύθυνση αυτή, μετά από συσκέψεις και με άλλες αρμόδιες αρχές, τόσο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων όσο και των Περιφερειών και των Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας, προωθεί τον συντονισμό των δράσεων με στόχο την επαρκή κάλυψη της αγοράς και τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των ελέγχων.

Οι παραδοσιακές διατροφικές συνήθειες τις ημέρες του Πάσχα μας οδηγούν σε αγορά και κατανάλωση συγκεκριμένων κατηγοριών τροφίμων. Η σωστή επιλογή τους και η προσεκτική διαχείριση στο σπίτι (μαγείρεμα, συντήρηση) βοηθούν στη διατήρηση των πλεονεκτημάτων της παραδοσιακής μας διατροφής, καθώς και στην αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία και στα οικονομικά συμφέροντα του καταναλωτή.

Για το λόγο αυτό και με γνώμονα την πληρέστερη ενημέρωση και προστασία του καταναλωτικού κοινού, ο Ε.Φ.Ε.Τ. ενημερώνει τους πολίτες – καταναλωτές με χρήσιμες συμβουλές και βασικές οδηγίες για τις αγορές που θα πραγματοποιήσουν ενόψει των εορτών.

Τι πρέπει να προσεχθεί γενικά :

 Αγοράστε από επίσημα και ελεγχόμενα σημεία της αγοράς.

 Αγοράστε κρέας που είναι τοποθετημένο μέσα σε ψυγεία ή ψυχόμενες προθήκες

και όχι εκτός ψυγείου ή εκτεθειμένο σε σκόνη, έντομα και μικρόβια.

 Δίνετε ιδιαίτερη προσοχή στις συνθήκες υγιεινής του προσωπικού και στην

καθαριότητα του εξοπλισμού και του χώρου από όπου προμηθεύεστε τρόφιμα.

 Εξετάζετε προσεκτικά την επισήμανση των προϊόντων και τις ενδεικτικές

πινακίδες πώλησης.

Τι πρέπει να προσεχθεί κατά την προμήθεια αμνοεριφίων, σπλάχνων και κρέατος :

 Για όλα τα αμνοερίφια εγχώριας παραγωγής, η σφραγίδα καταλληλότητας έχει χρώμα «τυρκουάζ» («λαμπρό κυανούν») και ωοειδές σχήμα.

 Τα αμνοερίφια εισαγωγής από τρίτες χώρες φέρουν την ωοειδή σφραγίδα καταλληλότητας σε χρώμα καστανό.

 Κάθε σφάγιο πρέπει υποχρεωτικά να φέρει σφραγίδες και στα δύο ημιμόριά του.

 Τα σπλάχνα δεν πρέπει να φέρουν οζίδια και κύστεις, ούτε να παρουσιάζουν

μεταβολές του χρωματισμού και να μην είναι εκτεθειμένα στο περιβάλλον.

 Επιπλέον, στα κατεψυγμένα, πρέπει να εξετάζεται η ημερομηνία κατάψυξης και

λήξης του προϊόντος.

Τι προσέχουμε κατά την προμήθεια νωπών αυγών :

 Τις προβλεπόμενες ενδείξεις στη συσκευασία, όπως η ημερομηνία ωοτοκίας, η ημερομηνία συσκευασίας ή ωοσκόπησης, η ημερομηνία λήξης.

 Για την καλή συντήρηση διατηρήστε τα αυγά σε δροσερό χώρο.

Τι πρέπει να προσέξετε κατά την προμήθεια σοκολατένιων αυγών :

 Για την αγορά σοκολατένιων αυγών που προσφέρονται κυρίως σε παιδιά, ισχύουν οι γενικοί κανόνες υγιεινής κατά τη συντήρηση, την έκθεση και τη διάθεση από σταθερά και επώνυμα σημεία πώλησης τροφίμων.

 Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται από τους γονείς στο περιεχόμενο των σοκολατένιων αυγών, όπως παιχνίδια μικρών διαστάσεων, (μπορεί να προκληθεί πνιγμός) και στην υποχρεωτική αναγραφή της σύνθεσης (σοκολάτα γάλακτος, υγείας) και της ημερομηνίας ανάλωσης.

Τι ισχύει για τις βαφές των αυγών :

 Οι χρησιμοποιούμενες διακοσμητικές βαφές αυγών είναι οι επιτρεπόμενες.

 Να βάφονται μόνο τα αυγά που έχουν παραμείνει ακέραια κατά το βρασμό.

 Να ακολουθούνται οι οδηγίες χρώσης που αναγράφονται στις συσκευασίες.

Τέλος, παρακαλούνται, οι καταναλωτές να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις αγορές τους και στην περίπτωση που διαπιστώσουν διάθεση υποβαθμισμένων, ακατάλληλων, αλλοιωμένων τροφίμων ή αντιμετωπίσουν φαινόμενα εξαπάτησης ή παραπλάνησής τους να απευθύνονται στον Ε.Φ.Ε.Τ. και στον πενταψήφιο τηλεφωνικό αριθμό 11717.


Δελτίο Τύπου Ε.Φ.Ε.Τ.
http://www.efet.gr/

Η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες βοηθά το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2;

Η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες βοηθά το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2;

Η εντερική μικροχλωρίδα είναι ένα πολύπλοκο μικροβιακό οικοσύστημα και διατηρεί μιας ισορροπημένης σχέσης είναι βασική για την υγεία. Ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα, είναι η παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου μέσα από τη ζύμωση των υδατανθράκων.

Η δίαιτα του ξενιστή παρέχει μη πέψιμους υδατάνθρακες για να υποστηρίξει τη βακτηριακή ανάπτυξη και σε αντάλλαγμα τα βακτήρια παράγουν τα λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου που:

  • παρέχουν ενέργεια στα κύτταρα του εντέρου,
  • περιορίζουν τη φλεγμονή και
  • ρυθμίζουν την όρεξη.

Η ανεπάρκεια των λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου έχει συσχετιστεί με ασθένειες συμπεριλαμβανομένου του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Για να βελτιωθεί η κλινική αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων των διαιτητικών ινών, είναι σημαντικό να καταλάβουμε:

  • πώς τα μέλη του εντερικού μικροβιόκοσμου απαντούν ως ατομικά στελέχη και
  • πώς αλληλεπιδρά το ένα με το άλλο ως ομάδα όταν εκτίθενται σε περιβάλλον αυξημένου υδατάνθρακα.

Σε κλινική μελέτη που εξέταζε 2 ομάδες: η μία ήταν η ομάδα ελέγχου και η άλλη ήταν εκείνη που ακολουθούσε διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες.

  • Φάνηκε, λοιπόν, ότι υπάρχουν στελέχη κλειδιά που σε ένα τέτοιο περιβάλλον που παράγουν οξικό και βουτυρικό οξύ, διατηρώντας έτσι την ισορροπία.
  • Μόνο ένας μικρός αριθμός βακτηρίων με γενετική ικανότητα για παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου μπορούσε να έχει το πλεονέκτημα τότε και να γίνουν κυρίαρχοι.

Συμπερασματικά, οι χρόνιες ασθένειες όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 πιθανόν να είναι συνέπεια της απώλειας ή της ανεπάρκειας των βοηθητικών λειτουργιών όπως είναι η παραγωγή των λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου, από το εντερικό οικοσύστημα.

Η αποκατάσταση τους μέσα από την εγκατάσταση λειτουργικών ενεργών πληθυσμών στο οικοσύστημα ίσως είναι το κλειδί για ένα πιο υγιή μικροβιόκοσμο, ο οποίος μπορεί να βοηθά στην καταπράυνση των ασθενειών.

Αυτή είναι πιθανόν μια νέα καινοτόμα προσέγγιση για τη διαχείριση της εντερικής μικροχλωρίδας να διαχειριστεί το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και πιθανόν και άλλες ασθένειες που σχετίζονται με τη δυσβίωση.


Πηγές:

  • Liping Zhao et.al., Gut bacteria selectively promoted by dietary fibers alleviate type 2 diabetes, Science, 2018; 359 (6380): 1151

  • Γράφει ηΜαρία Μεντζέλου, Διατροφολόγος – Διαιτολόγος B.Sc., Μ.Sc. στην Κλινική Διατροφή, Τηλέφωνο: 6984515475, E-mail: maria.mentzelou@hotmail.com

Κόκκινη μαγιά ή αλλιώς το νέο όπλο για την υπερλιπιδαιμία;

Κόκκινη μαγιά ή αλλιώς το νέο όπλο για την υπερλιπιδαιμία;

Η κόκκινη μαγιά είναι ένα παραδοσιακό κινέζικο προϊόν που προέρχεται από τη ζύμωση του μύκητα Monascus purpureus. Είναι, επίσης γνωστή και με το όνομα ‘’hongqu’’ ή Κoji με τις θεραπευτικές της ιδιότητες να παρατηρούνται για πρώτη φορά περίπου το 15ο αιώνα και βάση της κινέζικης ιατρικής προωθεί την κυκλοφορία του αίματος και βοηθά την πέψη.

Οι μηχανισμοί που μπορεί να πιθανόν να βοηθούν την καλή λειτουργίας της καρδιάς είναι:

  • Ρύθμιση του λιπιδαιμικού προφίλ
  • Μείωση του βαθμού της φλεγμονώδους αντίδρασης
  • Βελτίωση της ενδοθηλιακής λειτουργίας
  • Μείωση του σχηματισμού ελευθέρων ριζών (δραστικών μορφών οξυγόνου)
  • Αναστολή έκφρασης παραγόντων που σχετίζονται με την αρτηριακή υπέρταση

Η κόκκινη μαγιά έγινε δημοφιλής εξαιτίας των ανεπιθύμητων αντιδράσεων που μπορούν να προκαλέσουν οι στατίνες και θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε να είναι μια ασφαλής εναλλακτική επιλογή.

H κύρια ενεργή δράση της είναι η λοβαστατίνη και άλλα ενεργά συστατικά που παίζουν ρόλο στη διαχείριση της υπερλιπιδαιμίας. Σημαντικό να τονίσουμε ότι η βιοδιαθεσιμότητα της λοβαστατίνης μέσω της από του στόματος πρόσληψης είναι σημαντικά βελτιωμένη στα προϊόντα του συμπληρώματος, λόγω:

  • της αυξημένης διάλυσης και
  • της μειωμένης κρυσταλλικότητας.

Στην Αμερική, ο FDA θεωρεί ότι ανήκει στα φάρμακα λόγω της περιεκτικότητας σε λοβαστατίνη.

Πρέπει να τονίσουμε ότι μείωση της LDL – χοληστερόλης κατά 1 mmol/L μπορεί να μειώσει κατά 9% τη θνησιμότητα από κάθε αιτία και να προκαλέσει 25% μείωση σημαντικών αγγειακών συμβάντων κατά 25%, ακόμα και σε άτομα χαμηλού κινδύνου. Κλινικές μελέτες δείχνουν ότι η κόκκινη μαγιά έχει τη δυνατότητα να μειώνουν τα επίπεδα LDL – χοληστερόλης στο αίμα από 10% μέχρι 33%. Ακόμα, στατιστικά σημαντική μείωση παρατηρήθηκε και για την περίπτωση της ολικής χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων. Ενδιαφέρον όμως, προκάλεσε το γεγονός ότι οι θετικές επιδράσεις παρατηρήθηκαν για τη συστολική αρτηριακή πίεση, ενώ ήταν αρνητικές για τη διαστολική.

Ασφάλεια

Υπάρχουν μελέτες σε παιδιά και ενήλικες που έδειξαν την ασφάλεια στην κατανάλωση του και για αυτό προτάθηκε ως εναλλακτική επιλογή για τους ασθενείς που έχουν ιστορικό παρενεργειών από τη χρήση στατινών. Παρ΄όλα αυτά υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο ήπαρ και τελικά να εγείρονται ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια της εν συγκρίσει με τις στατίνες. Συνεπώς, χρειάζεται προσοχή για τη χρήση ‘’φυσικών’’ διατροφικών συμπληρωμάτων και πάντα να καταναλώνεται έπειτα από τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού σας.


Πηγές:

  • Xiong X. et.al., The effects of red yeast rice dietary supplement on blood pressure, lipid profile, and C-reactive protein in hypertension: A systematic review., Crit Rev Food Sci Nutr. 2017 Jun 13;57(9):1831-1851
  • Li Y. et.a.l, A meta-analysis of red yeast rice: an effective and relatively safe alternative approach for dyslipidemia., PLoS One. 2014 Jun 4;9(6):e98611
  • Mazzanti G. et.al., Adverse reactions to dietary supplements containing red yeast rice: assessment of cases from the Italian surveillance system., Br J Clin Pharmacol. 2017 Apr;83(4):894-908

    Μαρία Μεντζέλου, Διατροφολόγος – Διαιτολόγος B.Sc., Μ.Sc. στην Κλινική Διατροφή, Τηλέφωνο: 6984515475, E-mail: maria.mentzelou@hotmail.com

Το ήξερες οτι ….

Σε συνέχεια του άρθρου: Μεταβολισμός και Χειμώνας

Επιμέλεια:  Χαρά Σκουλαρίκη , Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, M.Sc.

Το ήξερες οτι:

1. Όρεξη, Πείνα και Κορεσμός :
Oι έννοιες της όρεξης ( appetite) με της πείνας (hunger ) είναι εξαιρετικά διαφορετικές και επηρεάζονται τόσο από φυσιολογικά ερεθίσματα όσο από ορμονικά σήματα (πχ κινητικότητα εντέρου ή στομάχου, επίδραση ορμονών όπως ινσουλίνης, κορτιζόλης, γκρελίνης, λεπτίνης κτλ). Η ενεργοποιήση της όρξεης, όμως, φαίνεται πως είναι πολύπλοκη σε σύγκριση με εκείνη της πεινας καθώς η δεύτερη είναι μια πραγματική ανάγκη επιβίωσης με αντικειμενικά συμπτώματα. Για παράδειγμα, συνήθως η έκθεση σε τροφή , σε αρεστά φαγητά ή γλυκά, που είναι εύκολα διαθέσιμα αυξάνουν την όρεξη. Η παρατεταμένη νηστεία ενεργοποιούν την πείνα.
Η έννοια του κορεσμού, είναι το αντίθετο της όρεξης, και συνήθως οφείλεται στην πλήρωση του στομάχου με το γεύμα, ιδιαίτερα όταν οι αποθήκες λίπους και γλυκογόνου είναι πλήρεις.
Μάθε να διαχωρίζεις πότε πεινάς πραγματικά και πότε είναι αυξημένη η όρεξή σου ή πότε χαμηλός ο κορεσμός σου.

2.
Το λίπος που αδυνατίζει στο κρύο – ο Φαιός λιπώδης ιστός (brown fat):
Εκτός από το λιπώδη ιστό που όλοι ξέρουμε και που ονομάζεται «λευκός λιπώδης ιστός», τα θηλαστικά, οπότε και οι άνθρωποι, έχουμε και ένα άλλο τύπο λιπώδη ιστού που ονομάζεται «φαιός λιπώδης ιστός» του οποίου ρόλος είναι η θεμρογέννεση, δηλαδή η καύση θερμίδων.

Το όνομα φαιός (καφέ) λιπώδης ιστός, προκύπτει από το καφέ χρώμα του. Ο λευκός λιπώδης ιστός, είναι το σπλαχνικό και το υποδόριο λίπος στο σώμα μας. Ο κύριος ρόλος του, είναι στην ουσία η αποθήκευση του λίπους. Αντίθετα, κύριος ρόλος του φαιού λιπώδη είναι η προστασία από το κρύο, δηλαδή συμμετέχει στη θερμορρύθμιση και είναι ζωτικής σημασίας. Βρίσκεται σε ζώα που ζουν σε ψυχρές περιοχές, σε ζώα που πέφτουν σε χειμερία νάρκη και σε νεογέννητους ανθρώπους. Η περιοχή στην οποία εντοπίζεται ο φαιός λιπώδης ιστός στο σώμα, είναι κυρίως ο λαιμός και η άνω θωρακική περιοχή. Όσο αυξάνεται η ηλικία του ανθρώπου, τόσο μειώνεται και ο μεταβολικά ενεργός φαιός λιπώδης ιστός. Επίσης, έχει παρατηρηθεί πως όσο αυξάνεται ο δείκτης μάζας σώματος (δηλαδή, όσο μεγαλύτερο βάρος έχει ένα άτομο), τόσο μειώνεται και η ενεργότητα του φαιού λιπώδους ιστού. Η μεγαλύτερη διαφορά του φαιού λιπώδους ιστού από τον λευκό λιπώδη ιστό, είναι η παράγωγή θερμότητας, δηλαδή ο φαιός λιπώδης ιστός χρησιμοποιεί το λίπος για να παράγει θερμότητα. Έχει φανεί, πως μία έκθεση σε ψυχρό περιβάλλον ίσως να αυξάνει την ενεργοποίησή του φαιού λιπώδους ιστού. Η ενεργοποίησή του αυτή, συνοδεύεται με ταυτόχρονη αύξηση της θερμογένεσης και της λιπόλυσης. Χαρακτηριστικά, αναφέρεται πως 40- 50 γραμμάρια ενεργού φαιού λιπώδους ιστού, μπορούν να έχουν σαν αποτέλεσμα αύξηση του μεταβολικού ρυθμού κατά 20- 25%. Τα αποτελέσματα είναι πολύ ενθαρρυντικά για την απώλεια σωματικού βάρους, ενώ η ενεργοποίησή του σε ψυχρό περιβάλλον, σχετίζεται και με αύξηση της πρόσληψης γλυκόζης από αυτό τον ιστό, γεγονός που μπορεί να τον συνδέει με τη μείωση της ινσουλινοαντίστασης.

3.
Πράσινο τσάι το ”λιποτροπικό” – πηγή κατεχινών και καφεϊνης:
Έχει διατυπωθεί πως η κατανάλωση πράσινου τσαγιού μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο του σωματικού βάρους και τη μείωση του υποδόριου λίπους της κοιλιακής περιοχής. Διάφορες μελέτες σε ανθρώπους επιβεβαιώνουν τις ήπιες θερμογενετικές ιδιότητες του τσαγιού και την ικανότητά του να διεγείρει τις καύσεις και την οξείδωση του λίπους , οι οποίες οφείλονται στην περιεχόμενη καφεΐνη και, κυρίως, στις κατεχίνες. Οι κατεχίνες είναι μία ομάδα εξαιρετικά δραστικών ενώσεων οι οποίες ανήκουν στην οικογένεια των φλαβονοειδών. Σε κάθε περίπτωση, είναι ένα ευχάριστο ζεστό ρόφημα που μπορεί να συνοδεύσει και να δώσει θαλπωρή κάθε ώρα τις κρύες ημέρες.

4.
Ο μεταβολισμός στο βουνό – Υψόμετρο και προπόνηση υπό συνθήκες υποξίας:
Στην προπονητική είναι γνωστή η τακτική του ”live high-train low”, που εκθέτει τον αθλητή σε διαβίωση μεγάλου υψόμετρου με σκοπό τη βελτίωση της αθλητικής του απόδοσης. Γιατί; Το μεγάλο υψόμετρο είναι υποξικό (μειωμένο οξυγόνο) και υποβαρές (χαμηλή βαρομετρική πίεση) (ενώ η συγκέντρωση του οξυγόνου στην ατμόσφαιρα, ανεξάρτητα από το υψόμετρο, παραμένει σταθερή στο 21% όπως είναι στην επιφάνεια της θάλασσας, η μερική πίεση του οξυγόνου ελαττώνεται σαν αποτέλεσμα της μείωσης της βαρομετρικής πίεσης) . Η έκθεση του αθλητή σε υποξικές συνθήκες, επιβάλουν προσαρμοστικές διεργασίες οι οποίες προάγουν την αιμοποίηση στον οργανισμό, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο αιματοκρίτης, η συγκέντρωση της αιμοσφαιρίνης και κατά συνέπεια η αντοχή των αθλητών.


Γράφει η Χαρά Σκουλαρίκη , Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, M.Sc.

Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 16/10/17

Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 16/10/17

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής ”γιορτάζεται ” κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου, μέρα που το 1945 ιδρύθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ.

Το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Διατροφής 2017 είναι ”Αλλάξτε το μέλλον της μετανάστευσης. Επενδύστε στην επισιτιστική ασφάλεια και την αγροτική ανάπτυξη”

Ο FAO επισημαίνει:

Ο κόσμος είναι εν κινήσει. Περισσότεροι άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους από οποιαδήποτε στιγμή μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο λόγω της αυξημένης σύγκρουσης και της πολιτικής αστάθειας. Η πείνα, η φτώχεια και η αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή είναι σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόκληση της μετανάστευσης.

Οι μεγάλες κινήσεις πληθυσμών σήμερα παρουσιάζουν σύνθετες προκλήσεις, οι οποίες απαιτούν παγκόσμια δράση. Πολλοί μετανάστες φθάνουν στις αναπτυσσόμενες χώρες δημιουργώντας εντάσεις όπου οι πόροι είναι ήδη σπάνιοι, αλλά η πλειοψηφία, περίπου 763 εκατομμύρια, κινείται μέσα στις χώρες τους παρά στο εξωτερικό.

Η δημιουργία συνθηκών που επιτρέπουν στους κατοίκους της υπαίθρου, ιδίως τη νεολαία, να παραμείνουν στο σπίτι εφόσον αισθάνονται ότι είναι ασφαλές να το κάνουν και να έχουν πιο ανθεκτικές συνθήκες διαβίωσης.

Η ανάπτυξη της υπαίθρου μπορεί να αντιμετωπίσει παράγοντες που αναγκάζουν τους ανθρώπους να κινηθούν δημιουργώντας επιχειρηματικές ευκαιρίες και θέσεις εργασίας για νέους (όπως μικρές γαλακτοκομικές ή πουλερικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων ή κηπουρική). Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αυξημένη επισιτιστική ασφάλεια, πιο ανθεκτικό τρόπο διαβίωσης, καλύτερη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, μειωμένη σύγκρουση των φυσικών πόρων και λύσεις στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος και την κλιματική αλλαγή.

Επενδύοντας στην αγροτική ανάπτυξη, η διεθνής κοινότητα μπορεί επίσης να αξιοποιήσει το δυναμικό της μετανάστευσης για να στηρίξει την ανάπτυξη και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των εκτοπισμένων και των φιλοξενούντων κοινοτήτων, δημιουργώντας έτσι έδαφος για μακροπρόθεσμη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμη ανάπτυξη.


Μπείτε στη σελίδα του FAO ωστέ να ενημερωθείτε εκτενώς:
http://www.fao.org/world-food-day/2017/theme/en/


Δείτε αφιερώματα των προηγούμενων ετών εδώ


Δείτε εδώ: Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

 

Ημικρανίες και σωματικό βάρος


Ημικρανίες και σωματικό βάρος

Οι ημικρανίες είναι από καιρό μια ασθένεια άγνωστης αιτιολογίας, προκαλώντας σύχγυση τόσο για τους θεράποντες όσο και για τους πάσχοντες. Μια πρόσφατη ανασκόπηση των Gelaye και συνεργατών που δημοσιεύτηκε στο Neurology (υπο την επίβλεψη του B. Lee Peterlin, διευθυντή έρευνας Johns Hopkins Headache Research) υποδεικνύει ότι το βάρος μπορεί να είναι ένας παράγοντας.

Η ανασκόπηση περιελάμβανε 12 μελέτες και εξέτασε τα αρχεία από 288.981 άτομα. Η ανάλυση έδειξε ότι τόσο άτομα με παχυσαρκία είχαν 27% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν ημικρανία σε σχέση με τους νοσμοβαρείς , όσο τα άτομα με χαμηλό βάρος είχαν 13% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν ημικρανία σε σ΄χεση με τους νοσμοβαρείς. Η ηλικία και το φύλο συσχετίζονται επίσης με τον κίνδυνο ημικρανίας. Μάλιστα, η πιθανότητες εμφάνισεις ημικρανιών είναι υψηλότερες στις γυναίκες.

Γιατί το βάρος μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην ανάπτυξη της ημικρανίας δεν είναι ακόμη εμφανές. Ο λιπώδης ιστός εκκρίνει ένα ευρύ φάσμα μορίων που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στην ανάπτυξη ή την ενεργοποίηση της ημικρανίας. Είναι επίσης πιθανό ότι άλλοι παράγοντες όπως οι αλλαγές στη φυσική δραστηριότητα, τα φάρμακα ή άλλες καταστάσεις όπως η κατάθλιψη παίζουν ρόλο στη σχέση μεταξύ της ημικρανίας και του σωματικού βάρους.


Δείτε τη μελέτη εδώ: Gelaye et al. : Body composition status and the risk of migraine – A meta-analysis, Neurology May 9, 2017 vol. 88 no. 19 1795-1804


Eπιμέλεια:  Χαρά Σκουλαρίκη

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη- Μέρος 2ο

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

Μέρος 2ο

Πολλές φορές η μετακίνηση πληθυσμών, αυτή καθαυτή, οδηγεί σε αλλαγές στον τύπο και την ποιότητα των τροφίμων που αυτοί οι άνθρωποι καταναλώνουν, όπως επίσης και στην τροποποίηση της διαδικασίας της μαγειρικής παρασκευής τους. Παραδείγματος χάριν τρόφιμα όπως ρύζι, ζυμαρικά, καλαμπόκι αλλά και διάφορα γλυκά είναι εύκολα μεταφερόμενα και δεν αλλοιώνονται γρήγορα οπότε και καταναλώνονται πολύ πιο συχνά. Συνεπώς, όσο η ποιότητα της διατροφής μειώνεται, αυξάνεται και η επιρρέπεια σε προβλήματα υγείας που σχετίζονται με τη διατροφή, όπως η παχυσαρκία, οι καρδιαγγειακές ασθένειες και ο σακχαρώδης διαβήτης.

Στην προσπάθεια που είχε γίνει για ομαδοποίηση των παραγόντων προέκυψαν 7 μεγάλες οικογένειες προκειμένου να μπορέσουν να μελετηθούν:

  • 1. Προέλευση μεταναστών
  • 2. Κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον
  • 3. Αντιλήψεις και πεποιθήσεις γύρω από τη διατροφή
  • 4. Πρόσβαση στα τρόφιμα
  • 5. Αντιλήψεις και πρακτικές γύρω από το σώμα
  • 6. Ψυχολογικοί
  • 7. Κοινωνικές υποδομές και υλικά αγαθά

    Πιο αναλυτικά:

  1. Η προέλευση των μεταναστών αφορά πληροφορίες σχετικά με το πώς:
  • Η χώρα προέλευσης
  • Η αστική ή αγροτική διαμονή στην χώρα προέλευσης
  • Η ηλικία μετανάστευσης
  • Η διάρκεια διαμονής στη χώρα υποδοχής
  • Ο τόπος κατοικίας στη χώρα υποδοχή
  • Η δυτικοποίηση

έχουν λόγο στις διατροφικές επιλογές.

  1. Το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον περιέχει το μεγαλύτερο αριθμό παραγόντων που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως είναι:
  • Η πολιτιστική ταυτότητα
  • Η εθνική ταυτότητα
  • Η εθνικότητα
  • Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις
  • Η αντίληψη για την κουλτούρα της χώρας υποδοχής
  • Η διαδικασία κοινωνικοποίησης στον τόπο κατοικίας
  • Η συμμόρφωση με τις παραδοσιακές διαιτητικές συνήθειες
  • Το φύλο και η ηλικία
  • Η σχέση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
  • Οι κοινωνικοί δεσμοί και το δέσιμο
  1. Στην ομάδα των αντιλήψεων και πεποιθήσεων γύρω από τη διατροφή περιλαμβάνονται:
  • Οι απόψεις σχετικά με τον παραδοσιακό τρόπο μαγειρέματος των φαγητών συγκριτικά με τα προμαγειρεμένα γεύματα που κυκλοφορούν στο εμπόριο
  • Οι προτιμήσεις των μελών της οικογένειας
  • Οι γονικές προτιμήσεις
  • Η εξοικείωση με χαρακτηριστικά τρόφιμα της χώρας υποδοχής πριν από την μετανάστευση
  • Η εξοικείωση με τρόφιμα στο νέο περιβάλλον αλλά και με νέους τρόπους πραγματοποίησης των αγορών
  • Οι αντιλήψεις και πεποιθήσεις γύρω από τα υγιεινά τρόφιμα
  • Η αντίληψη για το κόστος αγοράς των τροφίμων
  • Τον κοινωνικό ρόλο του φαγητού
  1. Η πρόσβαση στα τρόφιμα περιλαμβάνει παράγοντες σχετικούς με:
  • Τη διαθεσιμότητα των τροφίμων στο νέο περιβάλλον και το χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένου και πιο παραδοσιακών τροφίμων της χώρας προέλευσης των μεταναστών
  • Τα υγιεινά ή τρόφιμα που είναι πιο κοντά στις προτιμήσεις τους
  • Τη προσβασιμότητα στα τρόφιμα όσον αφορά τη φυσική μετακίνηση των ατόμων για να κάνουν την αγορά των παραδοσιακών τροφίμων
  • Το κόστος των τροφίμων
  • Την εποχικότητα των τροφίμων
  • Την έλλειψη χρόνου για το μαγείρεμα των παραδοσιακών τους τροφίμων
  • Τις αλλαγές στον τρόπο ζωής τους σχετίζεται με εργασιακές και σχολικές υποχρεώσεις
  1. Οι αντιλήψεις και οι πρακτικές γύρω από το σώμα αφορά παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως:
  • Η αντίληψη γύρω από το θέμα της υγείας
  • Η τάση για να ακολουθήσουν κάποια δίαιτα
  • Η αντίληψη για την εικόνα του σώματος
  • Η γνώση και η άποψη σχετικά με το δείκτη μάζας σώματος και η προτίμηση σχετικά με το σωματότυπο
  1. Οι ψυχολογικοί παράγοντες περιλαμβάνουν παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως:
  • Η αντίληψη του συμπεριφοριστικού ελέγχου
  • Η αντίληψη σχετικά με τις συνήθειες των ομάδων
  • Οι γευστικές προτιμήσεις
  • Η κινητοποίηση και τα κίνητρα
  • Οι παρελθοντικές συμπεριφορές
  1. Οι κοινωνικές υποδομές και τα αγαθά περιλαμβάνουν παράγοντες όπως:
  • Την εκμάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής
  • Το μορφωτικό επίπεδο
  • Τη κοινωνικοοικονομική κατάσταση
  • Το εισόδημα
  • Τη διατροφική εκπαίδευση

Συνεπώς, τα κύρια μηνύματα που καλό θα ήταν να σημειωθούν είναι τα εξής:

  • Για αυτούς τους ανθρώπους είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσουν τις διατροφικές συνήθειες που τους επιβάλλει η κουλτούρα τους, παρά το κόστος των τροφίμων.
  • Μερικές αλλαγές στις διαιτητικές τους συνήθειες προέρχονται άμεσα από τη μη διαθεσιμότητα ή τις απαγορευτικές τιμές ορισμένων τροφίμων στη χώρα υποδοχής.
  • Η συνήθως χαμηλή εργασιακή αμοιβή τους, τους περιορίζει σε τροφικές επιλογές καταλήγοντας έτσι σε μειωμένης ποιότητας τρόφιμα, όπως είναι εκείνα που είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά οξέα. Παράλληλα, αγοράζουν και λιγότερα φρούτα και λαχανικά και καταναλώνουν περισσότερα επεξεργασμένα τρόφιμα που είναι πλούσια σε λίπος, ζάχαρη ή αλάτι.
  • Οι αντιλήψεις γύρω από τα τρόφιμα και κυρίως όσον αφορά τυχόν θεραπευτικές τους ιδιότητες παίζουν καίριο ρόλο στην τροφική τους επιλογή.
  • Οι διαιτητικοί νόμοι που επιβάλλονται από κάθε θρησκεία μπορούν είτε να απαγορεύουν εντελώς την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων, άλλα τρόφιμα να τα επιτρέπουν περιστασιακά ή μόνο σε μικρές ποσότητες.
  • Οι διαιτητικές επιλογές επηρεάζονται από τη γενιά και την ηλικία, αφού οι παλαιότερες γενιές δυσκολεύονται πολύ περισσότερο από ότι οι νεότερες στο να αλλάξουν τις διατροφικές τους συνήθειες μιας και είναι περισσότερο διαχωρισμένοι από το πληθυσμό της χώρας υποδοχής και συνεπώς συνεχίζουν να καταναλώνουν τα παραδοσιακά τους τρόφιμα.

Πηγές:

  • Hibbah Araba Osei-Kwasi, Systematic mapping review of the factors influencing dietary behaviour in ethnic minority groups living in Europe: a DEDIPAC study, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity (2016) 13:85
  • Gilbert PA et. al., Changing dietary habits of ethnic groups in Europe and implications for health., Nutr Rev. 2008 Apr;66(4):203-15.

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Δεν μετράει μόνο το τι τρως αλλά και το Πότε!

Δεν μετράει μόνο το τι τρως αλλά και το Πότε!

Ο οργανισμός μας είναι μοναδικά ρυθμισμένος προκειμένου να λειτουργεί εύρυθμα σαν ένα καλο κουρδισμένο ρολόι, για αυτό άλλωστε ιδιαίτερη αξία έχει η χρονική στιγμή που επιλέγουμε να καταναλώσουμε το φαγητό, μιας και έχει φανεί πως είναι ένας μη αμελητέος προδιαθεσικός παράγοντας για χρόνια νοσήματα, όπως τα καρδιαγγειακά και το μεταβολικό σύνδρομο.
Η παρομοίωση με το ρολόι δεν είναι τυχαία, μιας και πολλές φυσιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού όπως ο κύκλος του ύπνου, η θερμοκρασία του σώματος και η ορμονική έκκριση παρουσιάζουν κιρκάδιο ρυθμό. Αυτό το εσωτερικό κιρκάδιο ρολόι είναι χρονο-εξαρτώμενο.
Για να γίνει πιο κατανοητό, υπάρχει ένα κεντρικό ρολόι που ελέγχει και παρεμβαίνει στη λειτουργία των περιφερειακών – που βρίσκονται σε ιστούς όπως στο συκώτι, στο σκελετικό μυ και σε περιοχές του εγκεφάλου διαφορετικές από εκείνη στην οποία βρίσκεται το κεντρικό ρολόι.

Τα ερεθίσματα όμως για τη δράση των ρολογιών διαφέρουν˙

  • το κεντρικό ρολόι επηρεάζεται από το φως,
  • τα περιφερειακά δεν εξαρτώνται μόνο από το φως, αλλά ανεξάρτητα από αυτό επηρεάζονται από τον προγραμματισμό τόσο των γευμάτων, όσο και της άσκησης.

Υπάρχει η υπόθεση πως τα μη τακτικά γεύματα επηρεάζουν το βιολογικό ρολόι ή τους κιρκάδιους ρυθμούς του κάθε ατόμου.
Στη λειτουργία του συστήματος των κιρκάδιων ρολογιών εμπλέκονται πολλά γονίδια με πρώτο το γονίδιο Clock που να ανακαλύφθηκε το 1997. Τα γονίδια αυτά εκφράζονται στο σκελετικό μυ και στα κόκαλα με στόχο να διατηρήσουν όχι μόνο την κινητική και ορθοστατική υποστήριξη αλλά και την ομοιόσταση των επιπέδων γλυκόζης και ασβεστίου.
Σχετικά με την προγραμματισμένη άσκηση φάνηκε πως το συμπαθητικό νευρικό σύστημα η αδρενοκορτικοτροπική ορμόνη είναι παράγοντες ρύθμισης των περιφερικών ρολογιών και μάλιστα ενεργοποιούνται και απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια της άσκησης.

Ο όρος ‘’χρονο – διατροφή’’ πρωτοεισήχθε το 1986 και στον ορισμό του σημαντικό ρόλο έχουν τα παρακάτω: η συνέπεια, η συχνότητα και η ακριβής ώρα όσον αφορά την λήψη των γευμάτων.
Σήμερα γνωρίζουμε πως ο περιορισμός της σίτισης μπορεί να αλλάξει τη λειτουργία του ρολογιού του ήπατος με τρόπο ανεξάρτητο από αυτόν του κεντρικού ρολογιου, για αυτό μάλλον ως υπεύθυνη ορμόνη υποδεικνύεται η ινσουλίνη, η οποία εκκρίνεται στο μεταγευματικό στάδιο. Η λογική είναι ότι παρέχεις είτε περιορίζεις το φαγητό για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, με αρχή την εξατομίκευση. Ο περιορισμός της σίτισης συναρτήσει του χρόνου φαίνεται να είναι αποτελεσματική σε προ υπάρχουσα παχυσαρκία.

Μελέτες δείχνουν πως η κατανάλωση μεγαλύτερου πρωινού και μικρότερου βραδινού προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα στους μεταβολικούς δείκτες.
Ακόμα, η τακτική λήψη γευμάτων συνδέεται αντίστροφα με το μεταβολικό σύνδρομο και την αύξηση της περιφέρειας μέσης, ενώ σχετίζεται θετικά με την HDL – χοληστερόλη.

Η αξία του ύπνου
Σημαντικός είναι ο ρόλος του ύπνου μιας και όσοι κοιμούνται για λιγότερο από 4 ώρες ή κοιμούνται μετά τις 5.30 π.μ. είναι πιο πιθανό να καταναλώνουν φαγητό αργά τη νύχτα και να καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες με αποτέλεσμα την αυξημένη εμφάνιση παχυσαρκίας και διαβήτη.

Η θέση του εντερικού μικροβιόκοσμου
Ταυτόχρονα, εντύπωση δεν προκαλεί το γεγονός πως στη διαδικασία της πέψης ρόλο παίζει και το ρολόι που βρίσκεται στο έντερο, με αναπάντητο να παραμένει το ερώτημα αν δηλαδή ο εντερικός μικροβιόκοσμος ελέγχει το ρολόι του εντέρου ή αν συμβαίνει το ανάποδο.
Το κιρκάδιο ρολόι μαζί με τα επιθηλιακά κύτταρα του εντέρου είναι υπεύθυνα για:
την παραγωγή διαφόρων ορμονών και
τον ενδοκρινικό έλεγχο από τον άξονα υπόφυσης – επινεφριδίων.
Μείωση του εντερικού μικροβιόκοσμου ή αλλαγές στη σύνθεσή του μπορεί να επιφέρει αλλαγές στη ρύθμιση του ρολογιού του εντέρου.

Το παράδειγμα του κυλιόμενου ωραρίου
Έχει δειχθεί πως 40 – 50% είναι αυξημένος ο κίνδυνος για καρκίνο του μαστού σε όσες εργάζονται σε επαγγέλματα με νυχτερινή βάρδια για περίπου 20 – 30 χρόνια˙ για άλλους τύπους καρκίνου ο κίνδυνος είναι ναι μεν μικρότερος αλλά ακόμα υπαρκτός. Ακόμα έχουν αυξημένο κίνδυνο για:
αύξηση του σωματικού βάρους
μεταβολικό σύνδρομο.
Ακόμα όσοι έχουν κυλιόμενο ωράριο έχουν 20% αυξημένο κίνδυνο για έμφραγμα του μυοκαρδίου, στεφανιαίο επεισόδιο και ισχαιμικό εγκεφαλικό.
Τα παραπάνω οφείλονται στο γεγονός ότι διαταράσσουν συνεχώς τη φυσιολογική χρονο – λειτουργία του οργανισμού, με αποτέλεσμα μια σειρά μεταβολικών επιπλοκών εξαιτίας μη τακτικών διατροφικών επιλογών, αλλαγών στη συχνότητα διεξαγωγης γευμάτων και διαταραχών στην ποιότητα και στο χρόνο κατανάλωσης των γευμάτων.

Το μήνυμα
Αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω είναι ότι από τη μία κάθε οργανισμός είναι διαφορετικός και χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση ωστόσο από την άλλη κάθε οργανισμός ανεξαιρέτως ‘’αγαπάει’’ τη γευματική του ρουτίνα γιατί λαμβάνει το σήμα πως βρίσκεται σε ένα ασφαλές διατροφικό περιβάλλον. Συνεπώς, ένα διατροφικό πρότυπο με τακτική λήψη γευμάτων, σύμφωνα με την καθημερινότητα κάθε ατόμου, είναι το κλειδί για να διατηρούνται σε ισορροπία –  ομοιόσταση  – οι φυσιολογικές και μεταβολικές του λειτουργίες.


Πηγές:
Asher G, Sassone-Corsi P, Time for food: the intimate interplay between nutrition, metabolism, and the circadian clock., Cell. 2015 Mar 26;161(1):84-92
Aoyama S, Shibata S, The Role of Circadian Rhythms in Muscular and Osseous Physiology and Their Regulation by Nutrition and Exercise., Front Neurosci. 2017 Feb 14;11:63.
Pot GK, Almoosawi S, Stephen AM, Meal irregularity and cardiometabolic consequences: results from observational and intervention studies, Proc Nutr Soc. 2016 Nov;75(4):475-486


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com