H αντίληψη της εικόνας σώματος στην εφηβεία

Η αντίληψη της εικόνας σώματος στην εφηβεία

Στην εφηβεία υπάρχει μια τάση να μην αντιλαμβάνεται το άτομο σωστά την κατάσταση του σωματικού του βάρους. Μεταξύ  εφήβων, υπέρβαρους και μη, τόσο η υπερεκτίμηση όσο και η υποεκτίμηση του σωματικού βάρους μπορούν να οδηγήσουν σε συμπτώματα κατάθλιψης καθώς και άλλα ψυχολογικά προβλήματα και είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις συμπεριφορές διαχείρισης του βάρους.

Πιο συγκεκριμένα, οι μη υπέρβαροι έφηβοι που υπερεκτιμούν το μέγεθος του σώματος τους πιθανόν να βιώσουν τη μη ικανοποίηση από το σώμα τους. Κάτι τέτοιο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για ανάπτυξη τόσο μη φυσιολογικών προτύπων ή συμπεριφορών όσο και διατροφικών διαταραχών.

Από την άλλη, υπέρβαροι έφηβοι που υποεκτιμούν το μέγεθος του σώματος τους, ίσως είναι λιγότερο κινητοποιημένοι να μειώσουν το σωματικό τους λίπος, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο να εμφανίσουν κάποια χρόνια ασθένεια τα επόμενα χρόνια.

Σε νούμερα, ο επιπολασμός της μη ικανοποίησης από το σώμα του κάθε ατόμου κυμαίνεται από 24 – 46 % στα κορίτσια και από 12 – 26 % στα αγόρια και συνεχίζει να αυξάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Παραδείγματος χάριν σε ένα πρόσφατο δελτίο που αφορούσε 43 χώρε παγκοσμίως σημειώθηκε πως ανάμεσα σε 15χρονους έφηβους, το 40% των κοριτσιών και το 22% των αγοριών δεν ήταν ικανοποιημένα από το σώμα τους.

Σε πληθυσμούς με υψηλό επιπολασμό παχυσαρκίας, οι συγκρίσεις που λαμβάνουν χώρα με θέμα το βάρος, πιθανώς να υποκρύπτουν μια αλλαγή ως προς το τι θεωρείται ‘’φυσιολογικό’’. Παραδείγματος χάριν το υπέρβαρο αυτή την εποχή είναι πιθανό να θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ‘’φυσιολογικό’’.

Τα δεδομένα δείχνουν μια μείωση με το πέρασμα του χρόνου στην υπερεκτίμηση του μεγέθους του σώματος ανάμεσα στα μη υπέρβαρα αγόρια και κορίτσια και παράλληλα μια αύξηση στην υποεκτίμηση του μεγέθους του σώματος στους υπέρβαρους εφήβους.

Ακόμα, φαίνεται πως το αντίκτυπο των συγκρίσεων ως προς το σωματικό βάρος είναι ισχυρότερος παράγοντας να αλλάξουν την αντίληψη σχετικά με το βάρος παρά τη συμπεριφορά. Τα ευρήματα ακόμα δείχνουν πως μειώνεται η αντίληψη που έχει το κάθε άτομο ότι αν είναι υπέρβαρο αυξάνεται και η πιθανότητα να αρχίσει δίαιτα.

Μεταξύ των δύο φύλων φαίνεται πως ο επιπολασμός των αγοριών που κάνουν δίαιτα παραμένει μικρότερος από εκείνο των κοριτσιών, επιβεβαιώνοντας πως τα αγόρια ενδιαφέρονται λιγότερο για το βάρος τους σε σχέση με τα κορίτσια.

Η μειωμένη τάση να κάνουν προσπάθειες απώλειας βάρους τα μη παχύσαρκα κορίτσια είναι μια θετική ένδειξη της μείωσης των μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών ή διατροφικών προτύπων. Ωστόσο, η μη ικανοποίηση από το σώμα παραμένει ένα σύνηθες πρόβλημα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μη φυσιολογικές διατροφικές συμπεριφορές ή πρότυπα και διατροφικές διαταραχές.

Τέλος, η λανθασμένη αντίληψη για το τι θεωρείται φυσιολογικό βάρος σώματος στους υπέρβαρους εφήβους πιθανόν να περιορίσει την αποτελεσματικότητα πολιτικών υγείας, αλλά και παρεμβάσεων που στοχεύουν στη μείωση του σωματικού βάρους και στην βελτίωση της υγείας. Βέβαια, η υποτίμηση του μεγέθους του σώματος πιθανόν και να σχετίζεται με βελτιωμένη εικόνα σώματος και ίσως και να ήταν σε θέση να μειώσει την εμφάνιση μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών ή προτύπων και διατροφικών διαταραχών. Συνεπώς, τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της υποτίμησης του μεγέθους του σώματος ανάμεσα στους υπέρβαρους εφήβους που αναπτύσσονται τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά θέτουν μία αρκετά σοβαρή πρόκληση για την ανάπτυξη αποτελεσματικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Έτσι δεν χάνει την αξία η συνεχής ευαισθητοποίηση και ανάπτυξη παρεμβάσεων κατά της παχυσαρκίας που προλαμβάνουν την μη ικανοποίηση από το σώμα και ταυτόχρονα συνδυάζονται με υγιεινές συμπεριφορές διαχείρισης του βάρους από όλους τους εφήβους ανεξαιρέτως.


Πηγές:

  • Quick V. et. al., Body size perception and weight control in youth: 9-year international trends from 24 countries., Int J Obes (Lond). 2014 Jul;38(7):988-94

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Δεκαπλασιασμός της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας μέσα σε τέσσερις δεκαετίες

Δεκαπλασιασμός της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας μέσα σε τέσσερις δεκαετίες

Δελτίο Τύπου : Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

νέα μελέτη από το IMPERIAL COLLEGE LONDON και τον ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΥΓΕΙΑΣ με συμμετοχή του ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Τα παχύσαρκα παιδιά και έφηβοι, παγκοσμίως, θα είναι περισσότερα από τα ελλιποβαρή μέχρι το 2022

10 Οκτωβρίου, 2017 – Λονδίνο: Ο αριθμός των παχύσαρκων παιδιών και εφήβων (ηλικίας 5 έως 19 ετών) παγκοσμίως έχει δεκαπλασιαστεί τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, σύμφωνα με μία νέα μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Imperial College London και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Αν οι τρέχουσες τάσεις συνεχίσουν, περισσότερα παιδιά και έφηβοι θα είναι παχύσαρκα παρά μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή μέχρι το 2022.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Lancet ακριβώς πριν την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας (11 Οκτωβρίου). Αναλύθηκαν δεδομένα μετρήσεων ύψους και βάρους σχεδόν 130 εκατομμυρίων ατόμων ηλικίας 5 ετών και άνω (31,5 εκατομμύρια άτομα 5 έως 19 ετών και 97,4 εκατομμύρια άτομα 20 ετών και άνω). Ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι ο μεγαλύτερος που έχει υπάρξει σε επιδημολιογική μελέτη. Περισσότεροι από 100 ερευνητές συμμετείχαν στη μελέτη, η οποία αξιολόγησε τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και πως έχει αλλάξει το σκηνικό της παχυσαρκίας παγκοσμίως από το 1975 έως το 2016.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα ποσοστά παχυσαρκίας στα παιδιά κα τους εφήβους παγκοσμίως αυξήθηκαν από λιγότερο από 1% (ισοδύναμο με πέντε εκατομμύρια κορίτσια και έξι εκατομμύρια αγόρια) το 1975, σε σχεδόν 6% στα κορίτσια (50 εκατομμύρια) και σχεδόν 8% στα αγόρια (74 εκατομμύρια) το 2016. Συνδυαστικά, ο αριθμός των παχύσαρκων ατόμων 5 έως 19 ετών υπερδεκαπλασιάστηκε παγκοσμίως, από 11 εκατομμύρια το 1975 σε 124 εκατομμύρια το 2016. Επιπλέον 213 εκατομμύρια άτομα ήταν υπέρβαροι το 2016, αλλά ήταν κάτω από το όριο της παχυσαρκίας.

Ο συγγραφέας του άρθρου και καθηγητής της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Imperial College London, Majid Ezzati, δήλωσε: “Κατά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες , τα ποσοστά παχυσαρκίας σε παιδιά και εφήβους έχουν εκτοξευτεί παγκοσμίως, και συνεχίζουν να αυξάνονται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Τελευταία, τα επίπεδα παχυσαρκίας έχουν σταθεροποιηθεί σε χώρες υψηλού εισοδήματος, αλλά παραμένουν απαράδεκτα υψηλά.”

Ο καθηγητής Ezzati προσθέτει: “Οι ανησυχητικές αυτές τάσεις αντικατοπτρίζουν τις επιπτώσεις του μάρκετινγκ και των πολιτικών τροφίμων παγκοσμίως, με τις υγιεινές και υψηλής θρεπτικής αξίας τροφές να είναι πολύ ακριβές για αδύναμες οικονομικά οικογένειες και κοινότητες. Οι τάσεις αυτές προμηνύουν μία γενιά παιδιών και εφήβων που θα μεγαλώνουν ως παχύσαρκα άτομα με κακή κατάσταση θρέψης. Χρειαζόμαστε τρόπους για να αυξήσουμε τη διαθεσιμότητα των υγιεινών και θρεπτικών τροφών στο σπίτι και το σχολείο, ιδιαιτέρως για οικονομικά αδύναμες οικογένειες και κοινότητες, καθώς και κανονισμούς και σχετική φορολογία για να προστατεύσουμε τα παιδιά από το μη υγιεινό φαγητό.”

Περισσότεροι παχύσαρκοι από ελλιποβαρής 5 έως 19 ετών μέχρι το 2022

Οι συγγραφείς λένε ότι αν συνεχίσουν οι μετά το 2000 τάσεις, τα παγκόσμια επίπεδα παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας θα ξεπεράσουν τα επίπεδα για μέτρια και σοβαρά ελλιποβαρή για την ίδια ηλικιακή ομάδα έως το 2022.

Παρ ‘όλα αυτά, ο μεγάλος αριθμός παιδιών και εφήβων με μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή το 2016 (75 εκατομμύρια κορίτσια και 117 αγόρια) εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία, ιδίως στα φτωχότερα μέρη του κόσμου. Αυτό αντικατοπτρίζει την απειλή που συνιστά ο υποσιτισμός σε όλες τις μορφές του, καθώς υπάρχουν ελλιποβαρής και παχύσαρκοι νέοι που ζουν στις ίδιες κοινότητες.

Τα παιδιά και οι έφηβοι μετατοπίστηκαν ταχέως από κατά το μεγαλύτερο μέρος ελλιποβαρείς σε κυρίως υπέρβαροι σε πολλές χώρες μεσαίου εισοδήματος, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής. Οι συγγραφείς λένε ότι αυτό θα μπορούσε να αντανακλά την αύξηση της κατανάλωσης ενεργειακά πυκνών τροφών, ιδιαίτερα των επεξεργασμένων υδατανθράκων, που οδηγούν σε αύξηση βάρους και δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία καθ ‘όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

Η Δρ Fiona Bull, συντονιστής προγράμματος για την παρακολούθηση και την πρόληψη των μη μεταδοτικών ασθενειών στον Π.Ο.Υ., δήλωσε: “Τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζουν, υπενθυμίζουν και ενισχύουν ότι το υπέρβαρο και η παχυσαρκία αποτελούν σήμερα παγκόσμια κρίση για την υγεία και απειλούν να επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια εκτός αν ξεκινήσουμε και λαμβάνουμε δραστικά μέτρα. ”

Παγκόσμια δεδομένα για την παχυσαρκία και το χαμηλό βάρος

Το 2016, υπήρχαν 50 εκατομμύρια κορίτσια και 74 εκατομμύρια αγόρια με παχυσαρκία στον κόσμο, ενώ ο παγκόσμιος αριθμός κοριτσιών και αγοριών που είναι μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή ήταν 75 εκατομμύρια και 117 εκατομμύρια αντίστοιχα.

Ο αριθμός των παχύσαρκων ενηλίκων αυξήθηκε από 100 εκατομμύρια το 1975 (69 εκατομμύρια γυναίκες, 31 εκατομμύρια άνδρες) σε 671 εκατομμύρια το 2016 (390 εκατομμύρια γυναίκες, 281 εκατομμύρια άνδρες). Ένα άλλο 1,3 δισεκατομμύριο ενήλικες ήταν υπέρβαροι, αλλά έπεσαν κάτω από το όριο για την παχυσαρκία.

Δεδομένα της Περιοχής/Χώρας για παχυσαρκία, ΔΜΣ και ελλιποβαρείς

Παχυσαρκία:

Η αύξηση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, ειδικά στην Ασία, έχει επιταχυνθεί από το 1975. Αντιθέτως, στις χώρες με υψηλό εισόδημα έχει επιβραδυνθεί και σταθεροποιηθεί.

Η μεγαλύτερη αύξηση στον αριθμό των παχύσαρκων παιδιών και εφήβων παρατηρήθηκε στην Ανατολική Ασία, σε Αγγλόφωνες περιοχές με υψηλό εισόδημα (Η.Π.Α., Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο), και στη Μέση Ανατολή και τη Βόρια Αφρική.

Το 2016, τα ποσοστά παχυσαρκία ήταν τα υψηλότερα συνολικά στην Πολυνησία και στη Μικρονησία, στο 25.4% στα κορίτσια και στο 22.4% στα αγόρια, ακολουθούμενοι από τις Αγγλόφωνες περιοχές με υψηλό εισόδημα. Το Ναουρού είχε το υψηλότερο επιπολασμό παχυσαρκίας για τα κορίτσια (33.4%), και οι Νήσοι Κουκ είχαν το υψηλότερο για τα αγόρια (33.3%).

Στην Ευρώπη, τα κορίτσια στη Μάλτα και τα αγόρια στην Ελλάδα είχαν τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας, στο 11.3% και 16.7% του πληθυσμού αντίστοιχα. Τα κορίτσια και τα αγόρια στη Μολδαβία είχα τα χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας, στο 3.2% και 5% του πληθυσμού αντίστοιχα.

To Tμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών συμμετείχε σε αυτή την Παγκόσμια Μελέτη μέσω των στοιχείων που έδωσε από την Μελέτη GRECO. Ο Επιστημονικός Υπεύθυνος αυτής της Μελέτης, καθηγητής διατροφής του ανθρώπου, Αντώνης Ζαμπέλας δήλωσε: ” Η παιδική παχυσαρκία είναι πλέον ένα μεγάλο πρόβλημα παγκοσμίως. Στη χώρα μας υπάρχει πλέον ένας ικανοποιητικός αριθμός αξιόπιστων μελετών που διερεύνησε και εξακολουθεί να διερευνά το πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας, όπως η Μελέτη GRECO, που διεξήχθη σε αντιπροσωπευτικό δείγμα από όλη τη χώρα σε παιδία δημοτικού σχολείου. Λόγω του ότι ο κίνδυνος εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων στην ενήλικη ζωή αυξάνεται με την παρουσία παιδικής παχυσαρκίας, πρέπει να ληφθούν μέτρα άμεσα σε επίπεδο χώρας για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος που είναι πλέον πρόβλημα δημόσιας υγείας”.

Τα κορίτσια στο Ηνωμένο Βασίλειο είχαν το 73ο υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας παγκοσμίως (6ο στην Ευρώπη), και τα αγόρια στο Ηνωμένο Βασίλειο είχαν τη 84η υψηλότερη παχυσαρκία παγκοσμίως (18η στην Ευρώπη).

Τα κορίτσια στις Η.Π.Α. είχαν το 15ο υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας παγκοσμίως, και τα αγόρια είχαν τη 12ο υψηλότερη παχυσαρκία παγκοσμίως.

Μεταξύ των χωρών υψηλού εισοδήματος, οι Η.Π.Α. είχαν τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας για τα κορίτσια και τα αγόρια.

ΔΜΣ:

Η μεγαλύτερη αύξηση του ΔΜΣ των παιδιών και εφήβων από το 1975 ήταν στην Πολυνησία και στη Μικρονησία και για τα δύο φύλα, και στην κεντρική Λατινική Αμερική για τα κορίτσια. Η μικρότερη αύξηση του ΔΜΣ των παιδιών και εφήβων κατά τη διάρκεια των τεσσάρων δεκαετιών που κάλυψε η μελέτη παρατηρήθηκε στην Ανατολική Ευρώπη.

Η χώρα με τη μεγαλύτερη αύξηση του ΔΜΣ για τα κορίτσια ήταν η Σαμόα, όπου αυξήθηκε κατά 5.6 kg/m2, και για τα αγόρια ήταν οι Νήσοι Κουκ, όπου αυξήθηκε κατά 4.4 kg/m2.

Ελλιποβαρείς:

Η Ινδία είχε την υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης μέτριας και σοβαρής έλλειψης βάρους κάτω των 19 ετών κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων δεκαετιών (το 24.4% των κοριτσιών και το 39.3% των αγοριών ήταν μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή το 1975, και 22.7% και 30.7% το 2016). Τα 97 εκατομμύρια των παιδιών και των εφήβων που είναι μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή στον κόσμο ζούσαν στην Ινδία το 2016.

Υπάρχουν λύσεις για να μειώσουν την παιδική και εφηβική παχυσαρκία

Σε συνδυασμό με τη δημοσίευση των νέων εκτιμήσεων παχυσαρκίας, ο ΠΟΥ δημοσιεύει μια περίληψη της Εφαρμογή Σχεδίου για τη Λήξη της Παιδική Παχυσαρκίας (ECHO). Το πρόγραμμα δίνει στις χώρες σαφείς οδηγίες για αποτελεσματικές δράσεις για να καταπολεμηθεί η παιδική και εφηβική παχυσαρκία. Ο ΠΟΥ έχει επίσης δημοσιεύσει κατευθυντήριες οδηγίες στους εργαζόμενους στην υγειονομική περίθαλψη για να εντοπίσουν και να διαχειριστούν παιδιά που είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα.

Ο Δρ Bull πρόσθεσε: “Ο ΠΟΥ ενθαρρύνει τις χώρες να υλοποιήσουν τις προσπάθειες που απευθύνονται στα περιβάλλοντα που σήμερα αυξάνουν τις πιθανότητες παιδικής παχυσαρκίας. Οι χώρες θα πρέπει να στοχεύσουν ιδιαίτερα στο να μειώσουν την κατανάλωση φθηνών, εξαιρετικά-επεξεργασμένων, πυκνών θερμίδων, φτωχών σε θρεπτικά συστατικά τροφίμων. Θα πρέπει επίσης να μειώσουν το χρόνο που τα παιδιά δαπανούν σε δραστηριότητες με βάση την οθόνη και σε καθιστικές δραστηριότητες αναψυχής με το να προωθούν μεγαλύτερη συμμετοχή σε σωματική δραστηριότητα μέσω δραστήριας αναψυχής και αθλημάτων.”


ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ:

Caroline Brogan

Media and Communications Officer (Research)

Imperial College London

Tel: +44(0)20 7594 3415

Email: caroline.brogan@imperial.ac.uk

Out of hours: +44 (0)7803 886248

Paul Garwood

Department of Communications

World Health Organization

Tel: +41 796037294

Email: garwoodp@who.int and media@who.int

Αγγελική Ματσούκη

ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Τηλ +30 210 5294844

public.relations@aua.gr

 

Ημικρανίες και σωματικό βάρος


Ημικρανίες και σωματικό βάρος

Οι ημικρανίες είναι από καιρό μια ασθένεια άγνωστης αιτιολογίας, προκαλώντας σύχγυση τόσο για τους θεράποντες όσο και για τους πάσχοντες. Μια πρόσφατη ανασκόπηση των Gelaye και συνεργατών που δημοσιεύτηκε στο Neurology (υπο την επίβλεψη του B. Lee Peterlin, διευθυντή έρευνας Johns Hopkins Headache Research) υποδεικνύει ότι το βάρος μπορεί να είναι ένας παράγοντας.

Η ανασκόπηση περιελάμβανε 12 μελέτες και εξέτασε τα αρχεία από 288.981 άτομα. Η ανάλυση έδειξε ότι τόσο άτομα με παχυσαρκία είχαν 27% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν ημικρανία σε σχέση με τους νοσμοβαρείς , όσο τα άτομα με χαμηλό βάρος είχαν 13% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν ημικρανία σε σ΄χεση με τους νοσμοβαρείς. Η ηλικία και το φύλο συσχετίζονται επίσης με τον κίνδυνο ημικρανίας. Μάλιστα, η πιθανότητες εμφάνισεις ημικρανιών είναι υψηλότερες στις γυναίκες.

Γιατί το βάρος μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην ανάπτυξη της ημικρανίας δεν είναι ακόμη εμφανές. Ο λιπώδης ιστός εκκρίνει ένα ευρύ φάσμα μορίων που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στην ανάπτυξη ή την ενεργοποίηση της ημικρανίας. Είναι επίσης πιθανό ότι άλλοι παράγοντες όπως οι αλλαγές στη φυσική δραστηριότητα, τα φάρμακα ή άλλες καταστάσεις όπως η κατάθλιψη παίζουν ρόλο στη σχέση μεταξύ της ημικρανίας και του σωματικού βάρους.


Δείτε τη μελέτη εδώ: Gelaye et al. : Body composition status and the risk of migraine – A meta-analysis, Neurology May 9, 2017 vol. 88 no. 19 1795-1804


Eπιμέλεια:  Χαρά Σκουλαρίκη

Τα χαρακτηριστικά της διατροφής για μια υγιή εγκυμοσύνη

Τα χαρακτηριστικά της διατροφής για μια υγιή εγκυμοσύνη

Κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν τη σύλληψη όπως και σε όλη την προγεννητική περίοδο θα πρέπει να παρέχεται στις εγκύους η κατάλληλη εκπαίδευση για μια ισορροπημένη διατροφή για τη διάρκεια αυτής της ευαίσθητης περιόδου.

Οι γνώσεις θα πρέπει να εστιάζουν στην επίδραση μια φτωχής σε θρεπτική αξία διατροφής στην αύξηση της εμφάνισης ασθενειών, όπως και ότι η κατάλληλη διατροφή έχει τη δυνατότητα να μειώσει το κίνδυνο θνητότητας.

Οι συστάσεις για μια έγκυο αναφέρουν πως:

  1. Η πρόσληψη Πρωτεΐνης κυμαίνεται στο 1 g/Kg σωματικού βάρους, δηλαδή αντιστοιχεί περίπου στο 10 – 15% των καθημερινών ενεργειακών αναγκών
  1. Η πρόσληψη λίπους κυμαίνεται μεταξύ 25 – 30% των καθημερινών ενεργειακών αναγκών. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ανάλογα με το τρίμηνο, η περιεκτικότητα της διατροφής σε λιπαρά πρέπει να αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 11 – 15 g ημερησίως, μια επαρκή ποσότητα λιπαρών οξέων πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψιν
  1. Η πρόσληψη Υδατανθράκων κυμαίνεται μεταξύ 45 – 60%.

Πρέπει να τονιστεί πως:

  • Ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει δυσμενή επίδραση στην ανάπτυξη του εμβρύου και στο βάρος γέννησης των νεογέννητων˙ μιας και το χαμηλό βάρος γέννησης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για υπέρταση, διαβήτη, παχυσαρκία ή υπερλιπιδαιμία στην ενήλικη ζωή.

Ακόμα, μπορεί να οδηγήσει σε ανοσολογικές διαταραχές, μυϊκή ατροφία και πρωτεϊνο – ενεργειακή υποθρεψία.

  • Ανεπαρκής πρόσληψη πολυακόρεστων λιπαρών οξέων μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη ανάπτυξη του εμβρύου και περιφέρεια κεφαλιού.
  • Υπερβολική πρόσληψη υδατανθράκων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο υπεργλυκαιμίας για τη μητέρα και οδηγεί σε υπεργλυκαιμία και υπερινσουλιναιμία στο έμβρυο, οδηγώντας σε αυξημένη πρωτεϊνοσύνθεση στο έμβρυο και εναπόθεση λίπους και γλυκογόνου στους ιστούς, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε μακροσωμία.
  1. Ένα σημαντικό στοιχείο της σωστής διατροφής των εγκύων γυναικών είναι η παροχή επαρκών ποσοτήτων βιταμινών και ανόργανων συστατικών, ιδίως εκείνων που ελάχιστα υπάρχουν στα τρόφιμα.
  • Η σύσταση για τη βιταμίνη D είναι 20 – 25 μg ημερησίως.

Η βιταμίνης D επηρεάζει την έκφραση γονιδίων που ρυθμίζουν την αγγειογένεση˙ με την ανεπάρκεια αυτής να μπορεί να προκαλέσει από προεκλαμψία και σακχαρώδη διαβήτη κύησης ως ραχίτιδα.

  • Η σύσταση για το φυλλικό οξύ (Β9) είναι 600 μg ημερησίως.

Το φυλλικό οξύ συμμετέχει στη σύνθεση των ερυθροκυττάρων και στη σύσταση του DNA. Επίσης, δρα ως συμπαράγοντας σε μεταβολικές αλλαγές της ομοκυστεΐνης. Η ανεπάρκεια φυλλικού μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της συγκέντρωσης της ομοκυστεΐνης, γεγονός που είναι παράγοντας κινδύνου για την εκδήλωση θρομβωτικών ασθενειών.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν τη σύλληψη και κατά την έναρξη της εγκυμοσύνης η ανεπάρκεια σε φυλλικό μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες στο νευρικό σωλήνα του εμβρύου, ενώ σε πιο προχωρημένα στάδια της εγκυμοσύνης μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο για πρόωρο τοκετό και την εκδήλωση προεκλαμψίας και υπέρτασης.

  • Η σύσταση για το ιώδιο είναι 250 μg ημερησίως.

Το ιώδιο είναι απαραίτητο για την παραγωγή της θυρεοειδικής ορμόνης – θυροξίνης – η οποία συμμετέχει μαζί με άλλες στον πολλαπλασιασμό των νευρικών κυττάρων του αναπτυσσόμενου εμβρύου.

Η σοβαρή ανεπάρκεια ιωδίου κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο αποβολών, πρόωρο τοκετό, διαταραγμένη ανάπτυξη των πνευμόνων του εμβρύου, κώφωση, βλάβη στο κεντρικό νευρικό σύστημα ακόμα και μειωμένη ανάπτυξη του εγκεφάλου που δεν αναστρέφεται στο έμβρυο.

  • Η σύσταση για το μαγνήσιο είναι 270 mg ημερησίως.

Το μαγνήσιο είναι συμπαράγοντας του μεταβολισμού των υδατανθράκων, του λίπους και των πρωτεϊνών. Ακόμα, συμμετέχει στη ρύθμιση των επιπέδων του ασβεστίου, της βιταμίνης D και στη δομή των κυτταρικών μεμβρανών.

Η ανεπάρκεια του μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση στη μητέρα και επίσης να δημιουργήσει σε βλάβες στις κυτταρικές μεμβράνες.

Σημαντική συνεπώς είναι η δίαιτα κάθε γυναίκας που θέλει να φέρεις εις πέρας μια υγιή τελειόμηνη εγκυμοσύνη, προσφέροντας όλες εκείνες τις συνθήκες για επαρκή ανάπτυξη του εμβρύου θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες της και να χαρακτηρίζεται από επαρκή πρόσληψη:

Πρωτεϊνών, Λίπους και Υδατανθράκων, λαμβάνοντας υπόψιν τις συστάσεις για το κατάλληλο μέγεθος της μερίδας και το θερμιδικό περιεχόμενο που διαφοροποιείται ανάλογα με το τρίμηνο της εγκυμοσύνης.


Πηγές:
WiolettaWaksmańska et. al, The dietary composition of women who delivered preterm and full-term infants, Applied Nursing Research 35 (2017)


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Σνακ και Εφηβεία

Σνακ και Εφηβεία

Τα ποτά και τα τρόφιμα που καταναλώνονται ως σνακ συνεισφέρουν περίπου στο 25% της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης και είναι μια ιδιαιτέρως σημαντική πηγή θρεπτικών συστατικών για τους νέους ηλικίας 2 – 19 ετών.

Τα κίνητρα για την κατανάλωση σνακ είναι:

  • Πείνα:

Η κατανάλωση σνακ συνοδευμένη με το αίσθημα της πείνας είναι συνδεδεμένη με υγιεινές διατροφικές επιλογές, απουσία ωστόσο πείνας συχνά οι έφηβοι οδηγούνται στην κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε λίπος, σάκχαρα και αλάτι.

  • Τοποθεσία:

Η τοποθεσία πιθανόν επηρεάζει την τροφική επιλογή κατά τη λήψη σνακ όπως και το μέγεθος της μερίδας. Έχει φανεί πως η κατανάλωση σνακ στο σπίτι είναι συνδεδεμένη με πιο υγιεινές επιλογές, ενώ η κατανάλωση σε άλλους χώρους είναι συνδεδεμένη με μεγαλύτερο μέγεθος μερίδας και υψηλότερη περιεκτικότητα λίπους / χαμηλότερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.

  • Κουλτούρα:

Η κατανάλωση σνακ μπορεί να επηρεαστεί από:

  • Το κοινωνικό περιβάλλον
  • Τις πεποιθήσεις γύρω από το φαγητό
  • Την κοινωνικο – οικονομική κατάσταση

Έχει παρατηρηθεί πως σε μια παρέα που έχει βγει για φαγητό αν καταναλώσουν συνολικά αυξημένη ποσότητα φαγητού, τότε το άτομο θα τείνει να καταναλώσει περισσότερο.

Σημαντικό ρόλο επίσης κατέχει και η ανασφάλεια για το φαγητό, με αποτέλεσμα να συνηθίζουν να αποφεύγουν τα σνακ αφού έχουν περιορισμένη ή καθόλου πρόσβαση στο φαγητό κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Συμπεριφορές που μπορούν να επηρεάσουν τα ενδιάμεσα γεύματα:

  • Παράλληλες δραστηριότητες:

Η κατανάλωση τροφίμων όταν γίνεται παράλληλα με άλλες δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα εκείνη την ώρα έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται το μέγεθος του φαγητού που θα καταναλωθεί μετέπειτα μέσα στην ημέρα.

  • Επιβράβευση:

Η ευαισθησία στην επιβράβευση μπορεί να οδηγήσει στην επιλογή ενεργειακά πυκνών τροφίμων και αναψυκτικών πλούσιων σε ζάχαρη.

Τα οφέλη στην υγεία

Η συχνή κατανάλωση φαγητού μπορεί να βελτιώσει το λιπιδαιμικό προφίλ και να μειώσει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά.

Αμφιλεγόμενη είναι η επίδραση της συνήθειας κατανάλωσης σνακ μέσα στην ημέρα στο σωματικό βάρος αφού φαίνεται πως συνδέεται αντίστροφα με το συνολικό λίπος του σώματος στους νορμοβαρείς, ενώ σχετίζεται θετικά με την περιφέρεια μέσης και το πάχος του υποδόριου λίπους στους υπέρβαρους.

Η ανησυχία αναφορικά με τα σνακ έγκειται στην αύξηση της κατανάλωσης ενεργειακά πυκνών τροφίμων, φτωχών σε θρεπτικά συστατικά, με τελική αύξηση της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης.

Αυτό δε σημαίνει πως προτρέπουμε τα παιδιά να μην καταναλώνουν σνακ, αλλά πρέπει να δοθεί προσοχή στο τι επιλέγουν να καταναλώσουν ως σνακ:

  • αποφεύγοντας τρόφιμα ή ποτά πλούσια σε λίπος ή σάκχαρα
  • επιλέγοντας τρόφιμα που καλύπτουν τις διατροφικές ανάγκες.

Πηγές:

  • Larson N, Story M, A review of snacking patterns among children and adolescents: what are the implications of snacking for weight status?, Child Obes. 2013 Apr;9(2):104-15
  • Hess JM et. al., What Is a Snack, Why Do We Snack, and How Can We Choose Better Snacks? A Review of the Definitions of Snacking, Motivations to Snack, Contributions to Dietary Intake, and Recommendations for Improvement., Adv Nutr. 2016 May 16;7(3):466-75

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και Διαχείριση Σωματικού βάρους

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και Διαχείριση Σωματικού βάρους

Κατάσταση Βάρους και Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1

Ο Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ποτέ δεν είχε συνδεθεί ιδιαίτερα με την πρόσληψη σωματικού βάρους και τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας˙ ωστόσο τα επίσημα στοιχεία αναφέρουν πως:

  • το 50% των ενηλίκων και το 36% των εφήβων είναι υπέρβαροι/παχύσαρκοι και
  • τα κορίτσια/γυναίκες με σακχαρώδη τύπου 1 είναι πιο επιρρεπείς να αυξήσουν το σωματικό τους βάρος σε σχέση με τα αγόρια/άνδρες.

Είναι γνωστό πως η συνεπής ινσουλινοθεραπεία μπορεί να προσφέρει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα όσον αφορά:

  • τον γλυκαιμικό έλεγχο και
  • τη μείωση των μακροχρόνιων επιπλοκών του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1.

Η ποσότητα της ινσουλίνης που χρειάζεται προκειμένου να επιτευχθούν τα παραπάνω αυξάνεται:

  • κατά τη διάρκεια της εφηβείας,
  • την αυξημένη διάρκεια του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και
  • με την αύξηση της ηλικίας.

Βέβαια, η αύξηση των αναγκών του οργανισμού για ινσουλίνη είναι συνδεδεμένη με:

  • την εμφάνιση περισσότερων επιπλοκών,
  • την πρόσληψη σωματικού βάρους και
  • τελικά με το πέρασμα του χρόνου την αύξηση της κατηγοριοποίησης του σωματικού βάρους, λόγω της αναβολικής και λιπογεννητικής δράσης της ινσουλίνης.

Χαρακτηριστικά και συνήθειες του τρόπου ζωής

Οι νέοι με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 που παραλείπουν:

  • το πρωινό γεύμα και
  • το βραδινό τους

είναι πιο πιθανό να γίνουν υπέρβαροι.

Παράλληλα, σε οικογένειες που υπάρχει έστω ένα παιδί με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 έχει φανεί πως υπάρχει σημαντική σύνδεση της κατάστασης σωματικού βάρους των γονιών με εκείνη του παιδιού.

Ακόμα τα αγόρια που μένουν σε γειτονιές ή πηγαίνουν σχολείο σε γειτονιές με αυξημένα ταχυφαγεία (fastfood), τρώνε πιο συχνά από εκεί.

Σχετικά με την παρακολούθηση τηλεόρασης αξίζει να τονιστούν δύο παρατηρήσεις:

  1. Οι νέοι με διαβήτη τύπου 1 καταναλώνουν περισσότερα γραμμάρια λίπους στα γεύματα τους κατά τη διάρκεια που παρακολουθούν τηλεόραση σε σχέση με εκείνους που δεν βλέπουν και
  2. Τα κορίτσια με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 που παρακολουθούν αρκετές ώρες τηλεόραση έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν υπέρβαρες και να έχουν ένα λιγότερο υγιές μεταβολικό προφίλ.

Εμπόδια στην απώλεια βάρους

  1. Εστίαση στο φαγητό και διαιτητικός περιορισμός

Έχει παρατηρηθεί πως ο αυξημένος διαιτητικός περιορισμός στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 συνδέεται με μη καλή γλυκαιμική ρύθμιση. Ακόμα, ο συνεχής περιορισμός συνδέεται με επεισόδια υπερφαγίας όταν το άτομο χάσει την αίσθηση του ελέγχου, γεγονός το οποίο μπορεί να συμβάλλει σε διαταραγμένες διαιτητικές συμπεριφορές και αδηφαγικά επεισόδια. Τέλος, είναι πιθανό πως η αλλαγή από μια άκαμπτη χορήγηση υδατανθράκων σε ένα πιο ευέλικτο πρόγραμμα καταμέτρησης τους μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη κατανάλωση θερμίδων.

  1. Υπογλυκαιμία

Η επαναλαμβανόμενη υπογλυκαιμία και η σύνδεση με την έντονη πείνα και την άδεια του να τρώει κανείς τρόφιμα με αυξημένη περιεκτικότητα ζάχαρης πιθανόν να οδηγήσουν σε υπερφαγία, τύψεις, αιτιολόγηση για υπερφαγικά επεισόδια απαγορευμένων τροφίμων και πιθανώς περισσότερα επεισόδια υπογλυκαιμίας, δημιουργώντας έναν διαιωνιζόμενο από το ίδιο το άτομο κύκλο διαταραγμένων διατροφικών συμπεριφορών που ομοιάζουν με την βουλιμία και τη διαταραχή υπερφαγίας.

Φυσική Δραστηριότητα και Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1

Οι συστάσεις για τα παιδιά και τους εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 προτρέπουν για:

Τουλάχιστον 60 λεπτά ημερησίως μέτριας ή έντονης έντασης αεροβική άσκηση με ασκήσεις έντονης έντασης για ενδυνάμωση των μυών και των οστών το λιγότερο 3 φορές την εβδομάδα σε συνδυασμό με την προσαρμογή του σχήματος ινσουλίνης στις παραπάνω δραστηριότητες, καθώς και των γευμάτων/σνακ με σκοπό την αποφυγή της υπογλυκαιμίας.

Οι συστάσεις για τους ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 προτρέπουν για:

Τουλάχιστον 150 λεπτά εβδομαδιαίως μέτριας ή έντονης έντασης φυσική δραστηριότητα, δηλαδή το λιγότερο 3 μέρες την εβδομάδα αλλά όχι περισσότερες από 2 μέρες συνεχόμενες χωρίς άσκηση.

Τα οφέλη από την άσκηση αφορούν τη βελτίωση:

  • του δείκτη μάζας σώματος,
  • των τριγλυκεριδίων
  • της χοληστερόλης σε παιδιά και εφήβους και
  • τη μείωση της ρετινοπάθειας και της μικροαλβουμινουρίας στους ενήλικες.

Βέβαια φαίνεται πως δε μειώνεται σημαντικά η Α1C, πιθανόν λόγω αυξημένης κατανάλωσης τροφής πριν την άσκηση, είτε ως πηγή ενέργειας είτε ως μέσο αποφυγής της υπογλυκαιμίας που μπορεί να προκληθεί από την άσκηση και με πιθανή συνέπεια την επακόλουθη μετά την άσκηση υπεργλυκαιμία.

Εμπόδια στη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες

Τα πιο σημαντικά εμπόδια για τη συμμετοχή των ατόμων σε αθλητικές δραστηριότητες είναι:

  • Ο φόβος της υπογλυκαιμίας (ο πιο κοινός λόγος) σε όλες τις ηλικιακές ομάδες
  • Η έλλειψη ελεύθερου χρόνου και οι αυξημένες απαιτήσεις στη δουλειά είναι συχνά εμπόδια ενηλίκων και γονιών.
  • Η έλλειψη κινητοποίησης και η ντροπή που μπορεί να νοιώθουν σχετικά με το βάρος τους,
  • Η έλλειψη πρόσβασης σε γυμναστήριο και
  • Η έλλειψη της υποστήριξης από τον κοινωνικό περίγυρο προκειμένου να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες.

Για τα παιδιά και τους εφήβους επιπλέον ισχύουν:

  • Η μείωση ή ο αποκλεισμός της αθλητικής εκπαίδευσης από τα σχολεία
  • Η συμμετοχή σε καθιστικές εξωσχολικές δραστηριότητες μειώνει το χρόνο συμμετοχής σε αθλητικές δραστηριότητες
  • Η μη ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και οι καιρικές συνθήκες λειτουργούν ως εμπόδια για εκείνα.

Συνεπώς ο βέλτιστος τρόπος για να μπορεί κάποιος που πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 θα πρέπει να:

  • Μην παραλείπουν το πρωινό και το βραδινό τους γεύμα
  • Να αποφεύγουν την κατανάλωση junk food
  • Να προσέχουν τι τρώνε κατά τη διάρκεια που περνούν χρόνο μπροστά από μια οθόνη
  • Να αποφεύγουν τους ακραίους διαιτητικούς περιορισμούς και να ακολουθούν ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής βάση των εξατομικευμένων αναγκών τους και του σχήματος ινσουλίνης που ακολουθούν
  • Να ενημερωθούν για τους βέλτιστους τρόπους αντιμετώπισης της υπογλυκαιμίας
  • Να εντάξουν στην καθημερινότητα τους αεροβική άσκηση και ασκήσεις αντιστάσεων προσαρμόζοντας την ινσουλίνη όπως και τα γεύματα/σνακ.

Πηγές:

  • Kimberly A. Driscoll et.al, Biopsychosocial Aspects of Weight Management in Type 1 Diabetes: a Review and Next Steps, Curr Diab Rep (2017)

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Αν τα παιδιά μασούσαν πιο αργά

Αν τα παιδιά μασούσαν πιο αργά

Ας σκεφτούμε μια στιγμή το εξής: λίγο-πολύ συχνά υποβιβάζουμε το φαγητό μας. Τρώμε στα γραφεία μας, όρθιοι, βγάζουμε φαγητό και τρώμε άσκοπα στην κίνηση στο αυτοκίνητο και μασουλάμε ενώ κάνουμε πολλαπλές εργασίες. Τέτοιες ”συμπεριφορές” δεν είναι μόνο ανθυγιεινές για τους ενήλικες, στέλνουν και στα παιδιά (τους μελλοντικούς ενήλικες) ένα ”ανθυγιεινό μήνυμα” να αρνούνται τη σημασία της εκτίμησης του φαγητού και της απόλαυσής του.

Η γρήγορη κατανάλωση καταπνίγει το κρίσιμο σήμα κορεσμού για πληρότητα και διακοπή κατανάλωσης τροφής.

Σε μια πολύ πρόσφατη μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Pediatric Obesity (doi: 10.1111 / ijpo.12091), οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η αναμονή 30 δευτερολέπτων μεταξύ λήψης τροφής επιτρέπει στα παιδιά να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι πια πεινασμένα  αποτρέποντας την λήψη βάρους.

Ο στόχος της μελέτης ήταν να ελαχιστοποιήσει την ποσότητα που έτρωγαν τα παιδιά πριν το στομάχι τους δώσει το σήμα πως δεν πεινάνε πλέον, δηλαδή να αυξήσει το  «αντανακλαστικό κορεσμού». Το σήμα αυτό συνήθως χρειάζεται περίπου 15 λεπτά για να ενεργοποιηθεί, αλλά στη σύγχρονη κοινωνία ολόκληρα γεύματα μπορούν να καταναλωθούν σε πολύ λιγότερο χρόνο.

Η μελέτη έδειξε πως το βάρος των παιδιών που ακολούθησαν την οδηγία να τρώνε πιο αργά μειώθηκε κατά 2% ± 5,7% σε 6 μήνες και κατά 3,4% ± 4,8% σε 1 χρόνο. Αντίθετα, τα παιδιά που συνέχισαν να τρώνε γρήγορα αυξήσαν το βάρος του κατά 5,8% ± 4,4% σε 6 μήνες και κατά 12,6% ± 8,3% σε ένα χρόνο!

Κρατήστε το εξής: μάθετε τα παιδιά σας να τρώνε ήρεμα, να μη βιάζονται και να κάνουν παύσεις κατά το γεύμα τους. Με τον τρόπο αυτό, δίνεται ορθότερο σήμα κορεσμού αλλά και απολαυμβάνουν περισσότερο το φαγητό τους. Επειδή όμως εμείς είμαστε τα πρότυπα για τα παιδιά, ας ξεκινήσουμε από εμάς τους ίδιους!

Διαβάστε εδώ: Μάσησε περισσότερο για να χορτάσεις: ορμόνες και ρύθμιση βάρους


Πηγή: Salazar Vázquez et al. : Control of overweight and obesity in childhood through education in meal time habits. The ‘good manners for a healthy future’ programme, Pediatr Obes. 2016 Dec

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26667210


Επιμέλεια: Χαρά Σκουλαρίκη, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc.

Οστεοαρθρίτιδα- Η συνέπεια της παχυσαρκίας

Οστεοαρθρίτιδα- Η συνέπεια της παχυσαρκίας

Η αρθρίτιδα είναι μια ιατρική κατάσταση που επηρεάζει τις αρθρώσεις. Η βαρύτητα της νόσου ποικίλει από ασθενή σε ασθενή, όπως και ο πόνος που βιώνουν. Αφορά όλες τις ηλικίες, με μια από τις πιο κοινές μορφές να είναι η οστεοαρθρίτιδα.

Η οστεοαρθρίτιδα γίνεται όλο και πιο συχνή με την αύξηση της ηλικίας και μπορεί να είναι αποτέλεσμα τραυματισμού ή λόγω αυξημένης χρήσης των αρθρώσεων (στον αθλητισμό ή/και σε χειρωνακτικά επαγγέλματα). Επηρεάζει κυρίως μεγάλες αρθρώσεις όπως αυτές που βρίσκονται στο γόνατο και στο γοφό, ενώ συχνά εμφανίζεται και στα χέρια, στη βάση του μεγάλου δάκτυλου και στη σπονδυλική στήλη. Η έκβαση της νόσου περιλαμβάνει δυσμορφία του οστού, λειτουργική ανικανότητα και πόνο.

Πως συνδέεται η παχυσαρκία με την οστεοαρθρίτιδα;

H σύνδεση μεταξύ παχυσαρκίας και οστεοαρθρίτιδας υπάρχει αφού έχει φανεί πως η αύξηση του Δείκτη Μάζας Σώματος επηρεάζει αρνητικά την ισορροπία, τη μυϊκή δύναμη, το βάδισμα και το τραυματισμό εξαιτίας πτώσεων. Παράλληλα, η μυϊκή αδυναμία στους ηλικιωμένους είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία για πτώσεις.

Επίσης, σημαντικό ρόλο στην αιτιοπαθολογία της νόσου έχει και η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή που συνυπάρχει με την παχυσαρκία, συμμετέχοντας με την έκκριση προφλεγμονοδών ουσιών, των κυτοκινών. Αυτές οι ουσίες συνεισφέρουν στον περιορισμό της λειτουργικότητας, στην εξέλιξη της νόσου και στον πόνο.

Γιατί είναι σημαντική η απώλεια βάρους;

Η μείωση του σωματικού βάρους είναι καίριας σημασίας για τη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας, μιας και έτσι μειώνεται το φορτίο που έχει να ‘’μεταφέρει’’ το γόνατο και μειώνεται η δράση των κυτοκινών. Μια μείωση του σωματικού βάρους κατά 5% είναι αρκετή προκειμένου να μειωθεί ό πόνος, να βελτιωθεί η λειτουργικότητα και να αυξηθεί η κινητικότητα.

Η αξία της υγιούς απώλειας βάρους

Η απώλεια σωματικού βάρους δίχως ισορροπία και έλεγχο μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια οστικής και μυϊκής μάζας με αποτέλεσμα τη αύξηση των πιθανοτήτων για κατάγματα. Συνεπώς, η κατανομή των θερμίδων είναι καίριας σημασίας για αυτό προτείνεται:

15 – 20% από πρωτεΐνη, < 30% από λίπος και 45 – 60% από υδατάνθρακες.

 

  • Τρόφιμα που μπορούν να φανούν βοηθητικά

Μερικά τρόφιμα έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον αφού λόγω των αντι – φλεγμονοδών τους επιδράσεων ίσως και μπορούν να μετριάσουν τα συμπτώματα της νόσου, όπως τον πόνο.

Τέτοια τρόφιμα είναι:

  • Πράσινο τσάι
  • Ρόδι
  • Τζίντζερ
  • Κουρκουμάς

Η σημασία της άσκησης

Η επίδραση της άσκησης είναι διττής φύσης μιας και έχει τόσο πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα στην προσπάθεια για βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.

Πλεονεκτήματα:

  • Βελτίωση της μυϊκής δύναμης
  • Ενίσχυση της καρδιαγγειακής κατάστασης
  • Μείωση της ινσουλινο – αντίστασης
  • Προώθηση του ευ – ζην
  • Ενίσχυση της πιθανότητας να διατηρηθεί η απώλεια του σωματικού βάρους

Μειονεκτήματα:

  • Πιθανόν μπορεί να προάγει την απώλεια χόνδρου
  • Περιορισμένη επίδραση στην απώλεια βάρους ή ακόμα μπορεί να έχει και ανασταλτική επίδραση
  • Αύξηση του κινδύνου για τραυματισμό

Παρ’ αυτά το περπάτημα, ασκήσεις στο νερό αλλά και ασκήσεις μυικής ενδυνάμωσης είναι αρκετά επιβοηθητικές για τη βελτίωση της καθημερινότητας των ασθενών.

Η συμπεριφοριστική παρέμβαση μπορεί να καθορίσει την έκβαση της θεραπείας

Η συμπεριφοριστικά θεωρία περιλαμβάνει:

  • Τις προσδοκίες που προέρχονται από το ίδιο το άτομο:

Αφορούν τις πεποιθήσεις του ατόμου ώστε να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του για τη συγκεκριμένη περίσταση. Αυτές οι πεποιθήσεις καθορίζονται από: τη συμπεριφορά, τα φυσικά συμπτώματα (π.χ. πόνος, κούραση), όρεξη και κοινωνικο/ περιβαλλοντικοί παράγοντες.

  • Τις εξωτερικές προσδοκίες:

Αναφέρονται στο κόστος και στο όφελος μιας συμπεριφοράς. Οι άνθρωποι προθυμοποιούνται να δοκιμάσουν όταν τα οφέλη μιας παρέμβασης είναι περισσότερα από το κόστος αυτής.

  • Τα κίνητρα:

Αναφέρονται στην αξία όταν οι άνθρωποι συνδέουν την παρέμβαση με την έκβασή της. Η εξατομίκευση είναι πολύ σημαντική προκειμένου η παρέμβαση να είναι επιτυχημένη.

Ο συνδυασμός ισορροπημένης διατροφής μαζί με επιθεωρούμενη άσκηση μπορεί να επιφέρει θεαματικές αλλαγές στην καθημερινότητα των ανθρώπων με οστεοαρθρίτιδα. Έτσι, όχι απλά μπορεί να επιβραδυνθεί η νόσος αλλά παράλληλα θα μπορούν να νοιώθουν πως μπορούν να είναι αυτάρκης, δίχως να πονάνε και να αισθάνονται περιθωριοποιημένοι.


Πηγές:

  • https://www.bda.uk.com/foodfacts/OsteoArthritis.pdf
  • Wluka AE. et. al., Tackling obesity in knee osteoarthritis., Nat Rev Rheumatol. 2013 Apr;9(4):225-35
  • Messier SP et. al., Diet and exercise for obese adults with knee osteoarthritis., Clin Geriatr Med. 2010 Aug;26(3):461-77

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Συναισθηματικό φαγητό – Η δύναμη των συναισθημάτων

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΦΑΓΗΤΟ Η δύναμη των συναισθημάτων

Ως συναισθηματικό ή παρηγορητικό φαγητό εννοούνται τα τρόφιμα των οποίων η κατανάλωση προκαλεί μια ψυχολογικά άνετη και ευχάριστη κατάσταση. Έχει βρεθεί πως στο πλαίσιο της κοινωνικό – συναισθηματικής κατάστασης του ατόμου μπορούν να επηρεαστούν:

  • οι προτιμήσεις των τροφίμων και πως
  • η παιδική ηλικία μπορεί να είναι κρίσιμη στη διαμόρφωση προτιμήσεων και συνηθειών που αφορούν τη διατροφή.

Οι άνθρωποι ελκύονται από τα τρόφιμα λόγω συνδυασμού φυσιολογικών και ψυχολογικών αναγκών, μπορούν να επηρεαστούν από τη γεύση, μιας και συνήθως είναι πλούσια σε ζάχαρη και λίπος και τελικά να εκδηλώσουν συγκεκριμένες προτιμήσεις σε αυτή την κατηγορία τροφίμων.

Φυσιολογική ανάγκη μπορεί να εννοηθεί:

  • η αυξημένη επιθυμία για κάποιο τρόφιμο λόγω έλλειψης θερμίδων ή θρεπτικών συστατικών,
  • η εθιστική επίδραση των τροφών παραδείγματος χάριν της σοκολάτας και
  • το στρες.

Η πιο πιθανή εξήγηση για τον τρόπο δράσης του στρες είναι πως:

Όταν καταναλώνονται υψηλής γευστικής αξίας τρόφιμα λόγω των ηδονικών ιδιοτήτων ανταμοιβής μειώνουν το συναισθηματικό φορτίο που έχουν να διαχειριστούν εξαιτίας της στρεσογόνου κατάστασης.

Ψυχολογική ανάγκη θεωρείται:

  • το κοινωνικό πλαίσιο,
  • η κοινωνική αναγνώριση και
  • η απάντηση σε ερεθίσματα που επηρεάζουν τις αντιλήψεις που δημιουργεί το άτομο γύρω από τα τρόφιμα, π.χ. τρόφιμα ‘’ανταμοιβής’’.

Μερικά πράγματα που ίσως δε γνωρίζατε για το συναισθηματικό ή παρηγορητικό φαγητό :

  • Μπορεί να αποτελείται και από τρόφιμα που σχετίζονται με σνακ, όπως σοκολάτα και παγωτό και από αυτά που απαρτίζουν το κυρίως γεύμα, όπως μπριζόλες, φαγητά της κατσαρόλας και σούπες.
  • Επηρεάζεται από το φύλο, οι γυναίκες προτιμούν τρόφιμα που σχετίζονται με το σνακ, ενώ οι άνδρες με τρόφιμα που συνιστούν το κυρίως γεύμα.

 

  • Επηρεάζεται από την ηλικία, οι νέοι προτιμούν τρόφιμα που σχετίζονται με το σνακ, ενώ οι μεγαλύτεροι τρόφιμα που συνιστούν το κυρίως γεύμα.

Πηγές:

  • Brian Wansin et. al., Exploring comfort food preferences across age and gender, Physiology & Behavior, Volume 79, Issues 4–5, September 2003, Pages 739-747

 

  • Eva Pool et. al., Is comfort food really comforting? Mechanisms underlying stress-induced eating, Food Research International, Volume 76, Part 2, October 2015, Pages 207–215

Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Πως η επιβράβευση επηρεάζει τις διατροφικές συμπεριφορές των εφήβων;

Πως η επιβράβευση επηρεάζει τις διατροφικές συμπεριφορές των εφήβων;

Μια σύντομη σύνοψη

Ανάμεσα στους εφήβους έχει παρατηρηθεί μειωμένη κατανάλωση γαλακτοκομικών, φρούτων και λαχανικών, ενώ έχει παρατηρηθεί αυξημένη κατανάλωση ενεργειακά πυκνών σνακ και αναψυκτικών με αυξημένη περιεκτικότητα ζάχαρης. Αυτές οι διατροφικές συνήθειες είναι ανησυχητικές μιας και έχουν συνδεθεί με την παχυσαρκία.

Ο παράγοντας της επιβράβευσης

Εύγεστα τρόφιμα, όπως ενεργειακά πυκνά τρόφιμα και αναψυκτικά με ζάχαρη έχει φανεί πως χρησιμοποιούνται ως ένας τρόπος ‘’επιβράβευσης’’ σε σχέση με τρόφιμα όπως τα φρούτα.

Ρόλο – κλειδί έχει το παχυσαρκογόνο περιβάλλον στο οποίο ζούμε αφού χαρακτηρίζεται από πληθώρα εύγεστων τροφίμων για αυτό και είναι πιο πιθανό να ενεργοποιούν το κίνητρο της επιβράβευσης.

Οι έφηβοι επιλέγουν τι θα φάνε τόσο βάση προσωπικών αλλά και περιβαλλοντικών παραγόντων. Στους προσωπικούς παράγοντες σημαντικό ρόλο έχει η ευαισθησία στον παράγοντα της επιβράβευσης, αφού αντανακλά τη λειτουργικότητα του συμπεριφοριστικού τους συστήματος.

Η θεωρία

Η θεωρία ενίσχυσης της ευαισθησίας εξηγεί πως το συμπεριφοριστικό σύστημα πρωταρχικά οργανώνεται από τη ντοπαμίνη (νευροδιαβιβαστή) και μπορεί να οριστεί ως:

Η τάση για να κινητοποιηθεί μια συγκεκριμένη συμπεριφορά μέσα από την παρουσία ή την αναζήτηση ερεθισμάτων επιβράβευσης όπως δηλαδή είναι τα εύγεστα τρόφιμα.

Τι ισχύει

Η ευαισθησία στην επιβράβευση είναι υψηλότερη κατά την εφηβική ηλικία σε σχέση με την παιδική ή την ενήλικη ζωή και για αυτό είναι πολύ σημαντική για την εξήγηση των συμπεριφορών των εφήβων.

Μελέτες έχουν δείξει πως έφηβοι με μεγαλύτερη ευαισθησία στην επιβράβευση διαθέτουν με αυξημένη δραστηριότητα περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην επιβράβευση μέσω τροφίμων και για αυτό βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για να γίνουν υπέρβαροι.

Για αυτό έχουν προταθεί δύο διατροφικά μονοπάτια κατανάλωσης τροφής:

  1. Βάση της συναισθηματικής τους κατάστασης
  2. Πυροδότησης από περιβαλλοντικά στοιχεία όπως η όψη και η μυρωδιά του φαγητού.

Έξτρα

Παράλληλα και η συμμετοχή του περιβάλλοντος δεν μπορεί να παραληφθεί, αφού τόσο το σπίτι όσο και το σχολείο συνδέονται με την διατροφική πρόσληψη των εφήβων.

Πρόσβαση ή διαθεσιμότητα σε εύγεστα σνακ και αναψυκτικά σε αυτούς τους χώρους συνδέονται με υψηλότερη κατανάλωση αυτών των προϊόντων.

Συμπέρασμα

Το περιβάλλον πιθανόν αλληλεπιδρά με τον παράγοντα της ευαισθησίας στην επιβράβευση και το διατροφικό μοτίβο προωθώντας την κατανάλωση ενεργειακά πυκνών σνακ και αναψυκτικών με ζάχαρη.

Επικουρικά και άλλοι σημαντικοί παράγοντες για την τροφική επιλογή των εφήβων είναι:

  • Η επιρροή των συνομηλίκων,
  • Η συμπεριφορά των γονιών,
  • Οι λιγούρες,
  • Οι διατροφικές προτιμήσεις και
  • Η επιρροή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης

Πηγές:

  • De Cock N. et. al., Sensitivity to reward and adolescents’ unhealthy snacking and drinking behavior: the role of hedonic eating styles and availability., Int J Behav Nutr Phys Act. 2016 Feb 9;13:17

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com