Γλυκαιμικός έλεγχος και Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1

Γλυκαιμικός έλεγχος και Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια συστηματική μεταβολική δυσλειτουργία που οδηγεί σε μη φυσιολογικό μεταβολισμό των υδατανθράκων, του λίπους και των πρωτεϊνών. Οι προβλέψεις σχετικά με την συχνότητα εμφάνισης νέων περιστατικών δεν είναι ευοίωνες μιας και αναφέρουν πως θα διπλασιαστεί ο αριθμός των εφήβων που θα εμφανίσει σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 από το 2005 ως το 2020 στην Ευρώπη.

Στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, για κάποιο άγνωστο λόγο, μειώνονται τα κύτταρα που εκκρίνουν ινσουλίνη, με αποτέλεσμα τα επίπεδα της να μειώνονται. Αυτός ο τύπος διαβήτη:

  • ακολουθεί τα παιδιά για το υπόλοιπο της ζωής τους,
  • προκαλεί δυσλειτουργίες στα όργανα, αλλαγές στον τρόπο ζωής τους και την προσωπικότητα/συμπεριφορά τους, εκδήλωση συναισθηματικού στρες και ψυχιατρικών προβλημάτων

τόσο στα ίδια τα παιδιά όσο και στις οικογένειες τους.

Αναμφίβολα, λοιπόν, η ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης στα παιδιά θα βελτιώσει τόσο τα συμπτώματα, όσο και το θεραπευτικό κόστος. Ο φτωχός γλυκαιμικός έλεγχος στους πρώτους μήνες μετά τη διάγνωση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών στην ενήλικη ζωή. Πιο συγκεκριμένα, η διαχείριση στο σπίτι και ο έλεγχος του διαβήτη αμέσως μετά τη διάγνωση είναι σε θέση να καθυστερήσει πιθανές καρδιαγγειακές αλλαγές για 2 δεκαετίες, διαφορετικά θα συμβαίναν 2,5 – 3 χρόνια μετά τη διάγνωση.

Οι ενδείξεις για έναν μη επαρκή γλυκαιμικό έλεγχο είναι η απουσία:

  • Θεραπείας με αντλία
  • Δόσης ινσουλίνης 0,8 /Kg/ ημέρα
  • Μειωμένης συχνότητας μετρήσεων από το ίδιο το άτομο των τιμών γλυκόζης ημερησίως.

Παράγοντες που επηρεάζουν τον γλυκαιμικό έλεγχο

  1. Η ηλικία διάγνωσης παίζει ρόλο μιας και μετά την ηλικία των 10 χρόνων συνδεόταν με φτωχότερο γλυκαιμικό έλεγχο για τον μετέπειτα πρώτο χρόνο. Αυτό πιθανόν συνδέεται με την πολύπλοκη αλληλεπίδραση παραγόντων όπως της αυξημένης ινσουλινοαντίστασης και ψυχολογικών αλλαγών, όπως μειωμένη προσκόλληση σε σχέδια διαχείρισης που πραγματοποιούνται στη διάρκεια της εφηβείας.
  2. Επίσης, οι έρευνες δείχνουν πως το φύλο παίζει ρόλο, αφού τα κορίτσια δεν έχουν τόσο καλό γλυκαιμικό έλεγχο τους πρώτους 3 μήνες μετά τη διάγνωση. Αυτή η σχέση, εν μέρη σχετίζεται με: τη μειωμένη ινσουλινοευαισθησία κατά τη διάρκεια της εφηβείας – την αυξημένη έλλειψη ινσουλίνης – τις ψυχολογικές διακυμάνσεις στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια.
  3. Ο μήνας και η εποχή της διάγνωσης στα παιδιά συνδέεται με έγκαιρο γλυκαιμικό έλεγχο και γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, με τα υψηλότερα επίπεδα να παρατηρούνται το Μάιο και τα χαμηλότερα τον Οκτώβριο.

Πολύ σημαντικό ρόλο στην καλή ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 παίζει η συμμετοχή των γονέων. Έχει φανεί πως σημαντική μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης επιτυγχάνεται όταν οι μητέρες των παιδιών συμμετέχουν σε προγράμματα διαχείρισης του στρες τους. Ακόμα, η καλή σχέση μεταξύ των μελών της οικογένειας έχει θετικό αντίκτυπο στον αυτό-έλεγχο, το μεταβολικό έλεγχο και την ποιότητα ζωής του παιδιού με διαβήτη.

Συνεπώς, το κλειδί για ένα αποδοτικό γλυκαιμικό έλεγχο και την επίτευξη της προσκόλλησης είναι η έμφαση στην τήρηση ενός περιβάλλοντος που θα χαρακτηρίζεται από ζεστασιά, διαλλακτικότητα και έλλειψης κριτικής και μη παρεμβατικής συμπεριφοράς των γονιών κατά τη μετάβαση των παιδιών τους στην ενηλικίωση.


Πηγές:

  • Saghaei M. et. al., The effectiveness of cognitive-function stress management training in glycemic control in children and in mental health of mother caring for child with type 1 diabetes mellitus., Diabetes Metab Syndr. 2017 Jul 3. pii: S1871-4021(17)30198-4
  • Mazarello Paes V. et. al., Predictors of glycemic control in the first year of diagnosis of childhood onset type 1 diabetes: A systematic review of quantitative evidence. Pediatr Diabetes. 2017 May 10
  • Goethals ER. et. al., Parenting and Treatment Adherence in Type 1 Diabetes Throughout Adolescence and Emerging Adulthood., J Pediatr Psychol. 2017 Mar 25

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

4 Κ των συμπληρωμάτων του ποδηλάτη: Αναλύοντας τις Καφεϊνη – Καρνιτίνη – Καζεϊνη – Κρεατίνη, Μέρος 1ο

Τα τέσσερα Κ των συμπληρωμάτων του ποδηλάτη:  Αναλύοντας τις Καφεϊνη – Καρνιτίνη – Καζεϊνη – Κρεατίνη, Μέρος 1ο

Επιμέλεια: Χαρά Σκουλαρίκη, Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, M.Sc

Στην ποδηλασία, έχει υπολογισθεί πως το 37% -89% των αθλητών διεθνώς χρησιμοποιούν κάποιο συμπλήρωμα διατροφής. Τα υψηλότερα ποσοστά, αναφέρονται στους ελιτ και στους μεγαλύτερης ηλικίας αθλητές. Σύμφωνα με το American College of Sports Medicine (ACSM) τα κίνητρα των αθλητών για τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής συνιστούν τη βελτίωση της απόδοσης ή την αποκατάσταση, τη βελτίωση ή διατήρηση της υγείας, την αύξηση της ενέργειας, την αναπλήρωση από κακή διατροφή, την ανοσοποιητική υποστήριξη και τιη βελτίωση της σύστασης σώματος. Τα οφέλη από τη χρήση των συμπληρωμάτων και αθλητικών τρόφιμων αφορoύν στην πρακτική βοήθεια για την κάλυψη των διατροφικών στόχων, την πρόληψη ή τη θεραπεία από ελλείψεις θρεπτικών συστατικών, το φαινόμενο placebo, και σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα άμεσο εργογόνο αποτέλεσμα.

Υπάρχουν κάποια συστατικά, όπως οι υδατάνθρακες, οι ηλεκτρολύτες, διάφορα αμινοξέα, κάποια αντιοξειδωτικά και άλλα, που η συμπληρωματική τους κατανάλωση έχει καθιερωθεί στην ποδηλασία. Η σωστή χρήση τους όμως είναι απαραίτητη τόσο για την αποτελεσματική τους επιδράση όσο για τη συνολική υγεία του αθλητή. Εμείς εδώ θα αναφερθούμε σε τέσσερα διατροφικά συστατικά αναλύοντας τη δομή, τον τρόπο δράσης τους, τον τρόπο χορήγησής τους και τελικά το εργογόνο αποτέλεσμά τους. Και τα τέσσερα ξεκινούν από Κ: Καφεϊνη – Καρνιτίνη – Καζεϊνη – Κρεατίνη.

Συστατικό 1: Kαφεϊνη

Η καφεΐνη είναι η ουσία που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον σε όλους τους τομείς της αθλητικής απόδοσης, δηλαδή στην αντοχή, τη δύναμη, την αποκατάσταση ακόμα και την ενυδάτωση. Χημικά, η καφεϊνη είναι μια λευκή κρυσταλλική ουσία με έντονη πικρή γεύση, που από χημική άποψη υπάγεται στα αλκαλοειδή της ξανθίνης (3,7-διυδρο-πουρινο-2,6-διόνη).

Συνολικά, τα ευρήματα των μελετών στην επίδρασης της καφεΐνης στη σωματική απόδοση δείχνουν μια συνδυασμένη επίδραση. Είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε ότι, ως συμπλήρωμα, η καφεΐνη έχει ένα μεγάλο φάσμα φυσιολογικών επιδράσεων στο σώμα που μπορούν ή δεν μπορούν να οδηγήσουν σε βελτίωση στην απόδοση. Επίσης, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η καφεΐνη επηρεάζει με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό τους χρήστες και τους μη χρήστες καφεϊνης.

Η θέση του International society of sports nutrition ( ISSN) σχετικά με τα συμπληρώματα καφεΐνης συνοψίζεται σε εννιά σημεία:

  1. Η καφεΐνη είναι αποτελεσματική για την ενίσχυση της αθλητικής απόδοσης σε προπονημένους αθλητές, όταν καταναλώνεται σε χαμηλή έως μέτρια δόσεις των ~ 3-6 mg / kg, ενώ δεν οδηγεί σε περαιτέρω βελτίωση στην απόδοση όταν καταναλώνεται σε υψηλότερες δοσολογίες των 9 mg / kg
  2. Ο χρόνος που φαίνεται πως λειτουργεί μέγιστα η καφεϊνη, είναι όταν καταναλώνεται 60 λεπτά πριν από την έναρξη της αθηλτικής δοκιμασίας ωστέ να να εξασφαλιστεί η βέλτιστη απορρόφηση. Ωστόσο, έχει επίσης αποδειχθεί ότι η καφεΐνη μπορεί να βελτιώσει την απόδοση όταν καταναλώνεται 15-30 λεπτά πριν από την άσκηση.
  3. Η καφεΐνη ασκεί μεγαλύτερη εργογόνο επίδραση όταν καταναλώνεται σε άνυδρη κατάσταση, σε σύγκριση με τον καφέ.
  4. Έχει αποδειχθεί ότι η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει την ετοιμότητα κατά τη διάρκεια περιόδων παρατεταμένης ή/και εξαντλητικής προπόνησης, καθώς και σε περίοδο στέρησης ύπνου.
  5. Η καφεΐνη είναι ευεργετική και για την υψηλής έντασης και παρατεταμένης διάρκειας άσκηση , και έχει αποδειχθεί ότι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε αγώνες ατομικής χρονομέτρησης
  6. Η συμπληρωματική χορήγηση καφεΐνης ωφελεί την προπόνηση υψηλής έντασης διαλειμματικού τύπου
  7. Πρόσφατα, έχει καταδειχθεί ότι η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει την επανασύνθεση του γλυκογόνου κατά τη φάση ανάκαμψης μετά την άσκησης.
  8. Η βιβλιογραφία δεν υποστηρίζει πως η καφεΐνη προκαλεί διούρηση κατά τη διάρκεια της άσκησης, ή προκαλεί οποιαδήποτε επιβλαβή μεταβολή στην ισορροπία των υγρών που θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την απόδοση.
  9. Η έρευνα που αφορά αποκλειστικά στις γυναίκες είναι περιορισμένη. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει όφελος στις αθλήτριες δύναμης και μια μέτρια αύξηση στην απόδοση για γυναίκες που ασχολούνται με τον αθλητισμό ερασιτεχνικά

Το ήξερες οτι :

Έχει προταθεί πως η καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει θετικά τόσο την πνευματική όσο τη σωματική αντοχή. Σε μια πολύ χαρακτηριστική μελέτη, συμμετείχαν προπονημένοι ποδηλάτες και μέσοι καταναλωτές καφεΐνης (δηλαδή κατανάλωναν κατά προσέγγιση 170 mg /ημέρα) σε τρεις πειραματικές δοκιμές που αποτελούνταν από 150 λεπτά εργόμετρο στο 60% VO2max, 5 λεπτά ανάπαυσης και στη συνέχεια μια δοκιμάσία μέχρι εξάντλησης στο 75% της VO2max. Η χορήγηση καφεϊνης παρέτεινε σημαντικά τον χρόνος μέχρι την εξάντληση, δηλαδή άντεχαν για περισσότερο χρόνο στο 75% της VO2max. Έχει αναφερθεί επίσης πως η κατανάλωση 100 mg καφεΐνης μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική θερμογόνο δράση ακόμα και 3 ώρες μετά την κατανάλωση.


Συστατικό 2: Καρνιτίνη

Η καρνιτίνη (L-3-hydroxytrimethylamminobutanoate) είναι ένα φυσικό συστατικό που μπορεί να συντεθεί σε θηλαστικά από τα απαραίτητα αμινοξέα λυσίνη και μεθειονίνη ή να καταναλωθεί μέσω της διατροφής. Διαιτητικές πηγές καρνιτίνης είναι το κόκκινο κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Η καρνιτίνη είναι αποθηκευμένη κυρίως στους σκελετικούς μυς ενώ υπάρχουν χαμηλότερες συγκεντρώσεις στο πλάσμα. Βιολογικά, η καρνιτίνη είναι απαραίτητη για τη μεταφορά των μακράς αλυσίδας λιπαρά οξέα (αλυσίδας άνθρακα μήκος = 10) στο εσωτερικο των μιτοχονδρίων (καρνιτίνη παλμιτοτρανσφεράση Ι και ΙΙ α).

Τα αυξημένα κυτταρικά επίπεδα καρνιτίνης θα μπορούσαν , θεωρητικά, να ενισχύσουν τη μεταφορά των λιπαρών οξέων στα μιτοχόνδρια παρέχοντας έτσι περισσότερα υποστρώματα για το μεταβολισμό του λίπους, και για αυτό η L-καρνιτίνη είναι μία από τις ουσίες που βρίσκονται σε διάφορα συμπληρώματα για την απώλειας βάρους. Υπάρχει πλήθος ερευνών που έχουν διεξαχθεί σχετικά με τις επιδράσεις των συμπληρωμάτων L-καρνιτίνης στο μεταβολισμό του λίπους, την ικανότητα αθηλτικής απόδοσης και της σύνστασης σώματος.

Τα αποτελέσματα των μελετών είναι αντιοκρουόμενα για την ικανότητα συμπληρωμάτων L-καρνιτίνης στην ενίσχυση της απόδοσης, καθώς μέχρι πρόσφατα οι μελέτες δεν έδειξαν να επήλθαν αλλαγές στα επίπεδα καρνιτίνης των μυών μετά την συμπληρωματική χορήγηση. Γενικά, τα συμπεράσματα της έρευνας δείχνουν ότι τα συμπληρώματα L-καρνιτίνη δεν επηρεάζουν τη συγκέντρωση καρνιτίνης στους μυς, το μεταβολισμό των λιπών, την αερόβια ή αναερόβια άσκηση, ούτε την απώλεια βάρους, τόσο σε υπέρβαρα ή νορμοβαρή άτομα.

Η έρευνα σχετικά με L-καρνιτίνη έχει μετατοπιστεί σε μια άλλη κατηγορία που περιστρέφεται γύρω από το οξειδωτικό στρες.

Έχουν παρατηρηθεί πολλά υποσχόμενα συμπεράσματα για τη χρήση της L-καρνιτίνης σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων, οι οποίες δείχνουν ότι θα μπορούσε να μετριάσει ορισμένες αρνητικές επιπτώσεις και να ενισχυθεί η φυσική λειτουργία. Πρόσφατες μελέτες έχουν επικεντρωθεί σε μια διαφορετική επίδραση της L-καρνιτίνης, και συγκεκριμένα στη ρύθμιση του οξειδωτικού στρες και την ενίσχυση της ανάκαμψης από την προπόνησης ενώ υπάρχουν κάποια πρόσφατα στοιχεία που υποστηρίζουν πως η L-καρνιτίνη μπορεί να βοηθήσει στην αύξηση της αντοχής σε μέγιστες αθλητικές δοκιμασίες.


Το άρθρο συνεχίζεται στο Μέρος 2ο , δείτε εδώ


Παραπομπές:

  • American College of Sports Medicine (ACSM), position stand 2016
  • Bloomer & Smith: Oxidative stress in response to aerobic and anaerobic power testing: influence of exercise training and carnitine supplementation, Res Sports Med. 2009 
  • Mason et al.: Emerging Supplements in Sports, Sports Health. 2012
  • Cooper et al.: Creatine supplementation with specific view to exercise/sports performance: an update, Journal of the International Society of Sports Nutrition 2012
  • International society of sports nutrition position stand: caffeine and performance, J Int Soc Sports Nutr. 2010 Jan 27;
  • International Society of Sports Nutrition position stand: creatine supplementation and exercise, J Int Soc Sports Nutr. 2007
  • /ISSN exercise & sport nutrition review: research & recommendations, J Int Soc Sports Nutr. 2010
  • Kraemer et al.: L-carnitine supplementation: influence upon physiological function, Curr Sports Med Rep. 2008
  • Pasiakos, Lieberman, McLellan: Effects of protein supplements on muscle damage, soreness and recovery of muscle function and physical performance: a systematic review, Sports Med. 2014

Γράφει η Χαρά Σκουλαρίκη , Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, M.Sc.

www.nutrinews.gr/

Τρέχω για να προλάβω… και τον καρκίνο!

Τρέχω για να προλάβω… και τον καρκίνο!

Έχουμε μιλήσει αρκετές φορές για τη φυσική δραστηριότητα και τα οφέλη της. Ας εστιάσουμε λίγο παραπάνω στο ρόλο της για την πρόληψη του καρκίνου…

Η υιοθέτηση ενός τρόπου ζωής στον οποίο πρωταγωνιστεί η φυσική δραστηριότητα είναι πρωτεύουσας σημασίας για την πρόληψη εμφάνισης καρκίνου. Πιο συγκεκριμένα:

  • Συστήνεται οι ενήλικες να κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης αερόβια άσκηση ή 75 λεπτά υψηλής έντασης αερόβια άσκηση ανά εβδομάδα ή ένα ισοδύναμο συνδυασμό τους. Επίσης, προτείνεται η άσκηση με αντιστάσεις για τουλάχιστον 2 ημέρες/ εβδομάδα.
  • Ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της διάρκειας ή της έντασης της φυσικής δραστηριότητας φαίνεται πως δρα περισσότερο προστατευτικά στην εμφάνιση διαφόρων τύπων καρκίνου. Άτομα τα οποία είναι ήδη δραστήρια και κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα, προτείνεται να αυξήσουν το στόχο τους στα 300 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα ή εναλλακτικά μπορούν να αυξήσουν την ένταση της άσκησης.
  • Τα παιδιά και οι έφηβοι συστήνεται να κάνουν 1 ώρα μέτριας ή υψηλής έντασης φυσική δραστηριότητα κάθε μέρα, με τις έντονες δραστηριότητες να πραγματοποιούνται τουλάχιστον 3 ημέρες κάθε εβδομάδα.
  • Η υιοθέτηση της φυσικής δραστηριότητας ως τρόπος ζωής σε παιδιά και εφήβους παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη δραστήριων ενηλίκων.
  • Για όλες τις ηλικιακές ομάδες προτείνεται να περιοριστούν όλες οι καθιστικές δραστηριότητες. Για να μειώσετε το χρόνο καθιστικής ζωής:
  • Ελαττώστε το χρόνο παρακολούθησης τηλεόρασης ή χρησιμοποίησης του υπολογιστή, κινητού, ταμπλέτας κλπ.
  • Όταν παρακολουθείτε τηλεόραση κάνετε ταυτόχρονα διάδρομο ή ποδήλατο.
  • Χρησιμοποιείτε τις σκάλες αντί του ανελκυστήρα
  • Αν είναι εφικτό περπατήστε ή χρησιμοποιήστε το ποδήλατο για να φτάσετε στον προορισμό σας
  • Εγγραφείτε σε ένα πρόγραμμα γυμναστικής ή σε κάποιο σπορ με τους φίλους σας
  • Χρησιμοποιήστε ένα βηματομετρητή για να καταγράφετε τα βήματά σας και θέτετε ως στόχο την αύξησή τους κάθε μέρα.
  • Διαλέξτε τη μορφή άσκησης που σας αρέσει περισσότερο και όχι αυτή που ξέρετε ότι θα την κάνετε καταναγκαστικά.

Πέραν όλων των παραπάνω και η παραμικρή μορφή φυσικής δραστηριότητας μπορεί να έχει οφέλη για τον οργανισμό σε σύγκριση με την απόλυτη καθιστική ζωή. Άτομα τα οποία δεν είναι καθόλου δραστήρια συστήνεται να αρχίσουν ακόμα και με μικρής διάρκειας και μικρής έντασης ασκήσεις και να θέσουν ως στόχο τα 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα.

Η φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών τύπων καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων του μαστού, στο κόλον και ίσως του παχέος εντέρου γενικότερα. Επίσης, φαίνεται να δρα προστατευτικά έναντι του καρκίνου του ενδομητρίου, του προστάτη και πολύ πιθανόν και του παγκρέατος. Για τους άλλους τύπους καρκίνου δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία στη βιβλιογραφία που να επιβεβαιώνουν την προστατευτική δράση της φυσικής δραστηριότητας, αλλά οι περισσότερες μελέτες δείχνουν θετικά αποτελέσματα και σε άλλους τύπους όπως για παράδειγμα στον καρκίνο του πνεύμονα ή των νεφρών. Άρα η τακτική φυσική δραστηριότητα με μία ισορροπημένη δίαιτα είναι απαραίτητες συνιστώσες για την όσο το δυνατό πιο επιτυχημένη πρόληψη του καρκίνου.

Οι λόγοι για τους οποίους η φυσική δραστηριότητα είναι προστατευτική είναι πολλοί. Πιο αναλυτικά η τακτική φυσική δραστηριότητα βοηθάει στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους μέσω αύξησης της ενεργειακής δαπάνης. Σε αρκετούς τύπους καρκίνου έχει φανεί πως το υπερβάλλον σωματικό βάρος είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Ως επακόλουθο, η φυσική δραστηριότητα βοηθά στην πρόληψη εμφάνισης καρκίνου είτε με άμεσους τρόπους, όπως η αύξηση της ενεργειακής δαπάνης είτε με έμμεσους τρόπους, όπως είναι η ρύθμιση των ορμονών του φύλου, της ινσουλίνης και των προσταγλανδινών και επίσης, οι θετικές επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα.


Γράφει η Ζωή Σαμαρά, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Msc

Nutrition editor of Dieticious by Zoi Samara

Κατανάλωση σακχάρων – Μεταβολικά νοσήματα – Παχυσαρκία: Η Διαμάχη

Κατανάλωση σακχάρων – Μεταβολικά νοσήματα – Παχυσαρκία

Η Διαμάχη

Τα αναψυκτικά με προσθήκη ζάχαρης έχουν συμβάλλει σημαντικά στην επιδημιολογία της παχυσαρκίας, του μεταβολικού συνδρόμου και της λιπώδους διήθησης του ήπατος. Το αμφιλεγόμενο ζήτημα είναι πως: δεν υπάρχει ξεκάθαρη απόδειξη του αντίκτυπου οποιουδήποτε διαιτητικού σακχάρου ή άλλου πρόσθετου σακχάρου σχετικά με οποιαδήποτε άλλη πηγή προέλευσης θερμίδων για την ανάπτυξη παχυσαρκίας ή διαβήτη.

Αρχικά, με το όρο σάκχαρα εννοείται οποιοδήποτε μη – φυσικά περιεχόμενο στα τρόφιμα και πρόκειται κυρίως για τη σουκρόζη και για το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη.

Επίσης, τα σάκχαρα μπορεί να έχουν προστεθεί τόσο σε αναψυκτικά όσο και σε στερεά τρόφιμα˙ χωρίς όμως να μπορεί να θεωρηθεί πως έχουν ισοδύναμες επιδράσεις. Αυτό συμβαίνει διότι τα υγρά τρόφιμα πέπτονται πιο γρήγορα προσφέροντας αρκετά περισσότερο υπόστρωμα στο συκώτι προκειμένου να διαχειριστεί. Πιθανά αποτελέσματα είναι:

  • η αυξημένη συγκέντρωση λιπιδίων στο ήπαρ και
  • μεταγευματικών τριγλυκεριδίων

σε εκείνους που κατανάλωναν ζαχαρούχα αναψυκτικά σε σχέση με εκείνους που κατανάλωναν ζάχαρη σε στερεά τρόφιμα.

Οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα προωθούν την ανάπτυξη μεταβολικών ασθενειών τόσο άμεσα όσο και έμμεσα.

  • Άμεσα, η φρουκτόζη ως σάκχαρο προκαλεί διαταραχές στη ρύθμιση των λιπιδίων και των υδατανθράκων.
  • Έμμεσα, τα σάκχαρα επάγουν το θετικό ενεργειακό ισοζύγιο με συνέπεια την αύξηση τόσο του σωματικού βάρους όσο και του λίπους, κατάσταση η οποία και με τη σειρά της διαταράσσει το μεταβολισμό του λίπους και των υδατανθράκων.

Λόγω των παραπάνω, ο κίνδυνο για κάποια μεταβολική νόσο πολλαπλασιάζεται όταν τα πρόσθετα σάκχαρα καταναλώνονται σε ποσότητες που επιτρέπουν την αύξηση βάρους και λίπους.

Ο πιθανός μηχανισμός που συνδέει τον τρόπο με τον οποίο μια δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε σάκχαρα επάγει την αύξηση βάρους συγκρινόμενη μια δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε σάκχαρα, διατηρώντας και οι δύο τον ίδιο αριθμό θερμίδων εμπλέκει τη λεπτίνη και το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Η λεπτίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται από τα λιποκύτταρα και η παραγωγή της ρυθμίζεται από το μεταβολισμό της γλυκόζης που μεσολαβείται από την ινσουλίνη. Η λεπτίνη δρα μαζί με την ινσουλίνη στον υποθάλαμο και ρυθμίζει τόσο την πρόσληψη τροφής όσο και τον ενεργειακό μεταβολισμό, μέσω προώθησης της ενεργειακής δαπάνης και της οξείδωσης του λίπους. Έτσι, άτομα με έλλειψη λεπτίνης έχουν διαταραχές στο αίσθημα του κορεσμού και αυξημένο το αίσθημα της πείνας. Συνεπώς, φαίνεται ότι η πέψη της φρουκτόζης δεν επηρεάζει τις συγκεντρώσεις των γλυκόζη και φρουκτόζη αλλά όταν τα γεύματα συνοδεύονται από ζαχαρούχα αναψυκτικά που περιέχουν φρουκτόζη τα επίπεδα λεπτίνης που κυκλοφορούν στο αίμα είναι πιο μειωμένα σε σχέση με ζαχαρούχα αναψυκτικά που περιέχουν γλυκόζη.

Η άλλη όψη

Ακόμα, έχει παρατηρηθεί πως ένα αναψυκτικό αυξημένης περιεκτικότητας σε σουκρόζη (ζάχαρη) επάγει μεγαλύτερη εγκεφαλική ενεργοποίηση σε σχέση με κάποιο αναψυκτικό με γλυκαντικό που δεν αποδίδει θερμίδες αλλά προσφέρει την ίδια αίσθηση γλυκήτητας. Με αυτόν τον τρόπο καταφέρνει να ενεργοποιεί τα κέντρα ανταμοιβής του εγκεφάλου.

Παράλληλα, λαμβάνοντας υπόψιν και τα παραπάνω γίνεται ξεκάθαρο πως δεν είναι τυχαίος ο χαρακτηρισμός που της αποδίδεται ‘’παρηγορητικό τρόφιμο’’ ή αλλιώς ΄’comfort food’’, αφού στις γυναίκες που κατανάλωναν αναψυκτικά πλούσια σε σουκρόζη είχε ανασταλεί η απάντηση στο στρες σε σχέση με εκείνες που κατανάλωναν αναψυκτικά πλούσια σε ασπαρτάμη.

Μια αποδοτική λύση για τα παραπάνω προβλήματα είναι να σταματήσουν να είναι τόσο οικονομικές οι μεγάλες ποσότητες θερμιδικά πλούσιων τροφίμων, μέσω της εισαγωγής φόρων.

Δύο είναι οι υπαίτιοι για τη δημιουργία του αμφιλεγόμενου κλίματος γύρω από τα απλά σάκχαρα:

  1. Η βιομηχανία, η οποία ενθαρρύνει την άποψη και ‘’εκπαιδεύει’’ το κοινό πως ο μόνος διαιτητικός εχθρός είναι το πλεόνασμα των θερμίδων. Ωστόσο, αυτή η άποψη δεν είναι ορθή, μιας και τα σάκχαρα ασκούν άμεση δράση και αυξάνουν τον κίνδυνο για μεταβολικές ασθένειες απουσία θετικού ενεργειακού ισοζυγίου.
  2. Η έλλειψη ερευνητικών δεδομένων με κλινικές μελέτες διαιτητικών παρεμβάσεων.

Τέλος, αξίζει να τονιστεί πως όταν δοθούν οι οριστικές ενδείξεις, θα εφαρμοστούν οι απαραίτητες πολιτικές που θα αλλάξουν το διατροφικό περιβάλλον προς όφελος της πρόληψης της παχυσαρκίας και των μεταβολικών νοσημάτων και όχι των βιομηχανιών ζάχαρης και αναψυκτικών ροφημάτων.


Πηγές:

  • Kimber L. Stanhope, Sugar consumption, metabolic disease and obesity: The state of the controversy, Crit Rev Clin Lab Sci. 2016 February ; 53(1): 52–67.

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Salmonella: Βρίσκεται παντού! Τι γνωρίζουμε όμως γι’ αυτό το βακτήριο;

Salmonella: Βρίσκεται παντού! Τι γνωρίζουμε όμως γι’ αυτό το βακτήριο;

Ένα από τα πιο συχνά εμφανιζόμενα βακτήρια στα τρόφιμα είναι η Salmonella. Πολύ συχνά οι δηλητηριάσεις που παθαίνουμε έχουν σαν αιτία αυτό το βακτήριο. Ας το γνωρίσουμε λίγο καλύτερα και ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να προφυλαχτούμε.

Salmonella spp.

Η Salmonella προκαλεί 2 τύπους ασθενειών :

· Τύπος 1: Γαστρεντερίτιδα: εκδηλώνεται με ναυτία, εμετό, διάρροια, κοιλιακές κράμπες, πυρετό και πονοκέφαλο. Τα συμπτώματα διαρκούν αρκετές μέρες και μειώνονται σταδιακά μέσα στην εβδομάδα. Σε κατά τα άλλα υγιή άτομα, τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν, αλλά μακροπρόθεσμα μπορεί να προκληθεί αρθρίτιδα.

Η γαστρεντερίτιδα μπορεί να προκληθεί από Salmonella που έχει μολύνει τρόφιμα όπως τα κρέατα, τα αυγά, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα αποξηραμένα τρόφιμα όπως είναι τα μπαχαρικά και οι ξηροί καρποί. Επίσης, Salmonella μπορεί να ανιχνευτεί σε πρόσφατα παρασκευασμένες σαλάτες που έγιναν από απαστερίωτο αυγό, σε μίγματα κέικ, σε επιδόρπια με κρέμα, σε ξηρή ζελατίνη, στο κακάο, το φυστικοβούτυρο, τη σοκολάτα και τις σάλτσες.

· Τύπος 2: Τυφοειδής πυρετός: εκδηλώνεται με υψηλό πυρετό, διάρροια ή δυσκοιλιότητα, πόνους, πονοκέφαλο και υπνηλία ή νωθρότητα, απώλεια της όρεξης και μερικές φορές εξάνθημα. Είναι πολύ σοβαρή κατάσταση δεδομένου ότι πάνω από 10% των ανθρώπων που δεν έλαβαν κατάλληλη θεραπεία για τυφοειδή πυρετό, ίσως πεθάνει από αυτή την αιτία. Σε γενικές γραμμές, διαρκεί 2 έως 4 εβδομάδες

Ο τυφοειδής πυρετός, συνήθως προκαλείται από Salmonella που ανιχνεύεται σε πόσιμο νερό, που είναι μολυσμένο με απόβλητα ή με καλλιέργειες. Κάποια κατοικίδια, όπως οι χελώνες και άλλα ερπετά και οι νεοσσοί, μπορεί να μεταφέρουν Salmonella η οποία δύναται να εξαπλωθεί σε οτιδήποτε έρχεται σε επαφή με το κατοικίδιο. Για παράδειγμα, οι ιδιοκτήτες κατοικίδιων ζώων μπορεί μέσω των άπλυτων χεριών τους, να μολύνουν τα τρόφιμα ή ακόμα και το δικό τους πρόσωπο με Salmonella.

Πώς μπορώ να προφυλαχτώ από τη Salmonella;

Αυτό το βακτήριο είναι πολύ δύσκολο να απομακρυνθεί από το τρόφιμο, ακόμη και με σαπουνόνερο. Σημαντικές παράμετροι που προλαμβάνουν την πρόκληση τροφικής δηλητηρίασης από την Salmonella, είναι:

  • το καλό μαγείρεμα
  • το πλύσιμο των χεριών
  • ο διαχωρισμός των ακατέργαστων τροφίμων
  • ή μολυσμένων υλικών από τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα
  • και η διατήρηση των τροφίμων στην κατάλληλη θερμοκρασία (ψύξη τροφίμων σε θερμοκρασία ≤ 4 οC).

Όλες οι ηλικιακές ομάδες είναι ευαίσθητες στη μόλυνση από Salmonella, αλλά τα συμπτώματα είναι οξύτερα στους ηλικιωμένους, τα νήπια και τους χρόνιoυς ασθενείς. Σε άτομα με ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα, η Salmonella μπορεί να εξαπλωθεί σε άλλα όργανα και να προκαλέσει πολύ σοβαρή ασθένεια. Οι ασθενείς του AIDS υφίστανται τη σαλμονέλωση συχνά (κατ’ εκτίμηση 20 φορές περισσότερο από το γενικό πληθυσμό) και πάσχουν από επαναλαμβανόμενα επεισόδια.


Πηγή: Dieticious
Σαμαρά Αντωνία, Τεχνολόγος Τροφίμων, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών


 

Κεφάλαιο Μαραθώνιος: Έξι άρθρα για τα σημεία κλειδιά

 

Εφτά χρόνια λειτουργίας του NutriNews.gr με ”εκκίνηση”  και πρώτο άρθρο για το Μαραθώνιο αγώνα της Κλασικής.

Επιμέλεια Χαρά Σκουλαρίκη

Τα σημαντικότερα άρθρα που προτείνουμε για τον αγαπημένο Αγώνα :


1.
Carbo-n-αρα Loading: Διατροφικές συμβουλές για τον Μαραθώνιο: Μια αναλυτική περιγραφή των αναγκών, των διατροφικών στόχων και πρακτικών εφαρμογών για τη μεγάλη ημέρα της ”Κλασικής” –> Διαβάστε εδώ


2.
Πλάνο Αγώνα: Τι θα φάμε και Τί θα πιούμε. 

Σύνοψη του πλάνου τροφοδοσίας  –> Διαβάστε εδώ


3.
Μαραθώνιος: Και την ημέρα του αγώνα τι;

Απλές και πρακτικές διαιτητικές τακτικές για την ημέρα του αγώνα: –> Διαβάστε εδώ


4.
Carbo – loading: Το πρωτόκολλο φόρτισης υδατανθράκων –> Διαβάστε εδώ


5.
Μαραθώνιος: Απαραίτητη «προετοιμασία» διατροφής (με παράλληλες ιστορίες) : –> Διαβάστε εδώ


6.
Καφεϊνούχο ή όχι τζελάκι στον αγώνα; 

Ναι ή όχι στην καφεϊνη και γιατί –> Διαβάστε εδώ


ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!!

Βιταμίνη D. Λίγα λόγια για μία μεγάλη βιταμίνη

Βιταμίνη D. Λίγα λόγια για μία μεγάλη βιταμίνη

Η βιταμίνη D, είναι γνωστή ως η βιταμίνη του ήλιου και είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη.

Είναι γεγονός πως έχουμε συνδέσει τις βιταμίνες με τη διατροφή. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες βιταμίνες που τις προσλαμβάνουμε μέσω της διατροφής, αυτή η βιταμίνη συντίθεται κατά κύριο λόγο μέσω της UVB ηλιακής ακτινοβολίας και κατά ένα πολύ μικρό ποσοστό προσλαμβάνεται από τα τρόφιμα. Φαίνεται πως μόνο ένα 10% της βιταμίνης D προσλαμβάνεται μέσω των τροφών. Όλο το υπόλοιπο συντίθεται μέσω του ηλίου. Οι κύριες διατροφικές πηγές της είναι το συκώτι, τα αυγά και τα λιπαρά ψάρια, καθώς και κάποια τρόφιμα που έχουν ενισχυθεί με ποσότητες βιταμίνης D, όπως είναι το γάλα και τα δημητριακά.

Γιατί όμως ενώ η Ελλάδα είναι μία χώρα μέσα στον ήλιο έχουμε τόσο μεγάλο πρόβλημα ανεπάρκειας ή και έλλειψης βιταμίνης D;

Μελέτες τελευταίων ετών στην Ελλάδα, έχουν δείξει πως το 75% υγιών ατόμων εμφανίζει ανεπάρκεια βιταμίνης D. Γι αυτό το λόγο όλο και περισσότεροι ελέγχουν πλέον τα επίπεδα της βιταμίνης σε μία εξέταση ρουτίνας.

Αντηλιακό

Με μία απλή υπόθεση θα λέγαμε πως οι Νότιοι είναι πιο ευνοημένοι στο θέμα της Βιταμίνης D, από

τους Βόρειους. Όμως κάτι τέτοιο δε φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τις μελέτες! Η αιτία; Το αντηλιακό! Η χρήση αντηλιακού με δείκτη προστασίας μόλις 8 μειώνει τη σύνθεση της βιταμίνης κατά 85%! Φανταστείτε τι επιπτώσεις έχει η χρήση αντηλιακών ευρείας που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι σε Νότιες χώρες όπως είναι η Ελλάδα, τα οποία έχουν δείκτη προστασίας 30 και άνω…

Γεωγραφικό πλάτος

Πέραν της χρήσεως αντηλιακών άλλη μία αιτία είναι το γεωγραφικό πλάτος που στην περίπτωση της Ελλάδας, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες δεν ευνοεί την σύνθεση της βιταμίνης.

Παχυσαρκία

Η παχυσαρκία επίσης φαίνεται να συνδέεται με χαμηλή σύνθεση κι εδώ έχουμε ένα φαύλο κύκλο Παχυσαρκία- Μειωμένη σύνθεση βιταμίνης D- παχυσαρκία. Αν και ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει διαλευκανθεί, μία πιθανή αιτία είναι πως τα παχύσαρκα άτομα έχουν αυξημένο λιπώδη ιστό και αποθηκεύουν μεγάλη ποσότητα της βιταμίνης εκεί, οπότε δεν υπάρχει μεγάλη ποσότητά της στο αίμα. Επίσης φαίνεται πως τα παχύσαρκα άτομα έχουν μειωμένη έκθεση στον ήλιο είτε λόγω μειωμένης φυσικής δραστηριότητας είτε λόγω αποφυγής εξόδων.

Μεταβολισμός βιταμίνης D

Δεν πρέπει να παραβλέψουμε και την ενδογενή ικανότητα του κάθε οργανισμού να συνθέσει επαρκή ποσότητα της βιταμίνης, καθώς τα μονοπάτια μεταβολισμού της βιταμίνης στο σώμα μας είναι πολλά και σύνθετα.

Τι μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη βιταμίνης D;

Το πιο προφανές πρόβλημα αφορά τα οστά, καθώς η συγκεκριμένη βιταμίνη ενισχύει την απορρόφηση ασβεστίου από τα οστά. Τα τελευταία χρόνια όμως η έλλειψη αυτής της βιταμίνης έχει συνδεθεί και με άλλα προβλήματα, όπως αυξημένο σωματικό βάρος, μειωμένη άμυνα του οργανισμού, αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση ψυχιατρικών νοσημάτων και συγκεκριμένων μορφών καρκίνου. Πολύ σοβαρή μπορεί να είναι η έλλειψη της στα παιδιά καθώς μπορεί να επιδράσει στη σκελετική τους ανάπτυξη προκαλώντας ραχίτιδα.

Συμπερασματικά δεν πρέπει να απορούμε πλέον γιατί έχει αυξηθεί η έλλειψη βιταμίνης D ενώ εκτιθέμεθα τόσο πολύ στον ήλιο. Δεν υπάρχει άμεση σχέση διατροφή- βιταμίνη D ή έκθεση στον ήλιο- βιταμίνη D. Yπάρχουν πάρα πολλοί λόγοι που μπορεί να παρεμποδίσουν την απορρόφησή της ,καθώς ο μεταβολισμός της Βιταμίνης D στο σώμα μας είναι ιδιαίτερα περίπλοκος.


Γράφει η Ζωή Σαμαρά, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Msc

Τι σημαίνει να είσαι χορτοφάγος με Χρόνια Νεφρική Νόσο..

Τι σημαίνει να είσαι χορτοφάγος με Χρόνια Νεφρική Νόσο..

Οι κύριοι διατροφικοί στόχοι των ατόμων με Χρόνια Νεφρική Νόσο περιλαμβάνουν:

  • Την επιβράδυνση του ρυθμού της νεφρικής ανεπάρκειας
  • Την μείωση της ουραιμικής τοξικότητας και των μεταβολικών διαταραχών της νεφρικής ανεπάρκειας
  • Την ελάττωση της πρωτεϊνουρίας
  • Τη διατήρηση μιας καλής διατροφικής κατάστασης
  • Τη μείωση των δευτεροπαθών επιπλοκών συμπεριλαμβανομένου καρδιαγγειακών και οστικών παθήσεων και των διαταραχών στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης.

Οι διατροφικές απαιτήσεις μεταξύ των ασθενών διαφοροποιούνται βάση σταδίου της νόσου και των επιμέρους επιπλοκών.

Είναι γνωστό πως η υποθρεψία έχει μη επιθυμητές επιδράσεις στην πρόγνωση της νόσου. Από την άλλη, ο ρόλος της υπερσίτισης είναι υπό διερεύνηση γιατί μπορεί η παχυσαρκία να θεωρείται παράγοντας κινδύνου για την εκδήλωση χρόνιας νεφρικής νόσου, αλλά όσοι ασθενείς ήδη πάσχουν και είναι παχύσαρκοι έχουν καλύτερο βιοτικό επίπεδο.

Οι χορτοφαγικές δίαιτες

Για δεκαετίες, οι χορτοφαγικές δίαιτες δε θεωρούνται κατάλληλες για τη νεφρική νόσο˙ μιας και η περιεκτικότητα τους σε πρωτεΐνη είναι χαμηλή και παράλληλα είναι πλούσια σε κάλιο και φώσφορο.

Ωστόσο αν σχεδιαστεί καταλλήλως μπορεί να αποδεχτεί αρκετά βοηθητική, αφού:

  • Προστατεύει το ενδοθήλιο
  • Βοηθά στο έλεγχο της αρτηριακής πίεσης
  • Μειώνει την πρωτεϊνουρία
  • Προστατεύει έναντι των επιπλοκών
  • Επηρεάζει θετικά τον εντερικό μικροβιόκοσμο
  • Βελτιώνει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος

Βέβαια δεν παύει να έχει μειονεκτήματα όπως τη μειωμένη περιεκτικότητα της σε: Ω – 3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, ψευδάργυρο, σίδηρο και βιταμίνη Β12.

Χορτοφαγική δίαιτα και Χρόνια Νεφρική Νόσο

  1. Πρωτεϊνο – Ενεργειακή κατάσταση

Ο πρωτεϊνο – ενεργειακός υποσιτισμός είναι ένας αρκετά ισχυρός προβλεπτικός δείκτης των μη επιθυμητών εκβάσεων, με τη συχνότητα εμφάνισης του να ξεπερνά και το 50% σε αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ποσότητα της πρωτεΐνης προκειμένου να αποφευχθεί τόσο η δυσθρεψία όσο και η υπερσίτιση, με τις συστάσεις να προτείνουν ημερησίως περίπου 0,8g/ Kg σωματικού βάρους. Από την άλλη, ο θερμιδικός περιορισμός συστήνεται μόνο στην περίπτωση των υπέρβαρων ή παχύσαρκων ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο.

  1. Αντίκτυπο στο ρυθμό σπειραματικής διήθησης

Έχει φανεί πως η μετάβαση από μια μεικτής προέλευσης σε πρωτεΐνη δίαιτα που κυμαίνεται περίπου στα 1 – 1,3g/ Kg σωματικού βάρους/ ημέρα σε μια χορτοφαγική που κυμαίνεται περίπου στα 0,7g/ Kg σωματικού βάρους/ ημέρα συνδέεται με σημαντικά μειωμένο ρυθμό σπειραματικής διήθησης και πρωτεινουρίας.

  1. Αντίκτυπο στα επίπεδα φωσφόρου

Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, οι διαταραχές στο μεταβολισμό των μετάλλων είναι συχνές. Ως συνέπεια, αντισταθμιστικά προκαλείται δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός με σκοπό να αυξηθεί η απέκκριση του φωσφόρου και να διατηρηθεί η ισορροπία του, διότι η υπερφωσφαταιμία είναι ανεξάρτητος παράγοντας θνησιμότητας σε αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς και σε ασθενείς στα στάδια 3 και 4 με χρόνια νεφρική νόσο.

Εξαιτίας όλων των παραπάνω, συνίσταται ο περιορισμός της πρόσληψης του από τους ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο. Βέβαια στα πλαίσια μιας δυτικού τύπου διατροφής ο φώσφορος κατέχει υψηλή θέση, αφού πολύ καλή πηγή του είναι τα γαλακτοκομικά προϊόντα και οι πηγές πρωτεΐνης όπως επίσης προστίθεται ως συντηρητικό σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα.

Αξίζει να σημειωθεί πως οι πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης είναι πλουσιότερες πηγές φωσφόρου εν συγκρίσει με τις ζωικές, ωστόσο αλλάζει η βιοδιαθεσιμότητα τους. Ο φώσφορος από τις φυτικές πρωτεΐνες είναι περίπου 30 – 50 % βιοδιαθέσιμος, ενώ από τις ζωικές εκτιμάται περίπου στο 70 – 80 %. Αυτό ερμηνεύεται από την παρουσία του φυτικού οξέος που συνδέεται με το φώσφορο, αποτρέποντας την απορρόφηση του και παράλληλα καταδεικνύει πως η κατανάλωση τροφίμων βασισμένων σε προϊόντα ολικής αλέσεως σχετίζεται με μειωμένα επίπεδα απορρόφησης φωσφόρου σε σχέση με τις δίαιτες που βασίζονται στο κρέας ή την καζεΐνη.

  1. Αντίκτυπο στην ινσουλινοαντίσταση

Η ινσουλινοαντίσταση είναι μια συχνή διαταραχή στους ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο και θεωρείται ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης της καρδιαγγειακής θνησιμότητας. Επίσης, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παθογέννεση του πρωτεϊνο – ενεργειακού υποσιτισμού.

Μελέτες δείχνουν πως οι χορτοφάγοι είναι περισσότερο ινσουλινοευαίσθητοι από εκείνους που καταναλώνουν και κρέας και πως το βαθμό ινσουλινοευαισθησίας επηρεάζει η περίοδος που ακολουθεί το χορτοφαγικό πρότυπο. Συνεπώς, έχουν παρατηρηθεί πως με μια τέτοιου διατροφή βελτιώνεται η ινσουλινοευαισθησία και μειώνονται τα επίπεδα ινσουλίνης νηστείας στο αίμα, τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και της ενδογενούς παραγωγής γλυκόζης.

  1. Αντίκτυπο στη μεταβολική οξέωση

Η μεταβολική οξέωση είναι μια συχνή επιπλοκή που παρατηρείται σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, η οποία ενεργοποιεί ενδοκρινικές, μεταβολικές και μυοσκελετικές διαταραχές. Αυτή κατάσταση επιδεινώνεται από την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων κόκκινου κρέατος.

Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών έχει φανεί πως μειώνει το όξινο φορτίο και παράλληλα μειώνει τη πρωτεϊνουρία και την αρτηριακή πίεση σε σταδίου 2 νεφροπαθείς.

  1. Καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου

Οι συγκεντρώσεις των προϊόντων γλυκοζυλιώσης και των φλεγμονοδών κυτοκινών είναι συχνά αυξημένες στους ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο. Οι χορτοφαγικές διατροφές όχι μόνο είναι πλούσιες σε αντι – φλεγμονώδη συστατικά, αλλά έχουν επίσης αυξημένη ικανότητα να εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες. Η πληθώρα των θρεπτικών συστατικών τους που παρέχουν τις θετικές επιδράσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα κάνει εφικτό τον καθορισμό των συστατικών εκείνων που είναι υπεύθυνα για τις καρδιοπροστατευτικές ιδιότητες αυτών των διαιτών.

  1. Η ασφάλεια των χορτοφαγικών διαιτών

Μια χορτοφαγική διατροφή μπορεί να θεωρηθεί ασφαλή επιλογή για μια έγκυο ασθενή με χρόνια νεφρική νόσο, εξαιτίας του ότι η εγκυμοσύνη από μόνη της είναι μια κατάσταση που επάγει την υπερδιήθηση, οι δίαιτες με περιορισμένη ποσότητα πρωτεΐνης μπορούν να αποδεχτούν πολύ επιβοηθητικές σε αυτό το γκρουπ ασθενών.

Ακόμα οι χορτοφαγικές δίαιτες που είναι ενισχυμένες με μια συμπληρωματική δίαιτα πολύ χαμηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη φαίνεται να είναι ασφαλής για τους ασθενείς που βρίσκονται πριν το στάδιο της αιμοκάθαρσης, δεδομένου ότι δεν είχε αρνητικές επιπτώσεις στις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες εκβάσεις των ασθενών, ακόμα και εκείνων που βρίσκονταν σε θεραπεία αντικατάστασης νεφρού.

Συμπερασματικά

Φαίνεται πως μια χορτοφαγική διατροφή μπορεί να θεωρηθεί επαρκής σε θρεπτική αξία και να προάγει αρκετά οφέλη για την υγεία τόσο σε καρδιαγγειακό επίπεδο όσο και στη διόρθωση των επιπλοκών που συνοδεύουν τη χρόνια νεφρική νόσο. Παράλληλα, είναι πλούσια και αντιοξειδωτικά και μπορεί να παρασύρει όσους την ακολουθούν να υιοθετήσουν και άλλες συμπεριφορές υγείας όπως το να εισάγουν την άσκηση στην καθημερινότητα τους˙ ωστόσο θα πρέπει να σχεδιαστεί καταλλήλως προκειμένου να καλύπτει τις ανάγκες σε πρωτεΐνη των ασθενών.


Πηγές:

  • Anna Gluba-Brzózka et. al., Vegetarian Diet in Chronic Kidney Disease—A Friend or Foe, Nutrients. 2017 Apr 10;9(4). pii: E374.

 

Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Τι σημαίνει αξέχαστο γεύμα;

Τι σημαίνει αξέχαστο γεύμα;

Ένα γεύμα για να μπορέσει να θεωρηθεί επιτυχημένο πρέπει να πληρεί 3 βασικές προϋποθέσεις:

  1. Το γεύμα δε θα πρέπει να απαρτίζεται από τρόφιμα όπου το άτομο τα έχει συνδέσει στο μυαλό του με αρνητικές αναμνήσεις.
  2. Θα πρέπει από πλευρά υγείας να μην προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές.
  3. Η παρέα και ο χώρος στον οποίο διεξάγεται το γεύμα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο

καθώς μπορεί να πληρούνται τα δύο πρώτα κριτήρια αλλά το γεύμα να μην θεωρείται επιτυχημένο, συνεπώς δεν θα πρέπει να παραλείπεται και η κοινωνική διάσταση.

Έτσι καταλαβαίνουμε πως οι παράγοντες που προσδιορίζουν ένα αξέχαστο γέυμα ξεπερνούν τις αισθητηριακές εμπειρίες που προκαλεί το ίδιο το φαγητό/ ποτό. Συμπεριλαμβάνει ωστόσο, και άλλες πτυχές του γεύματος:

  • το κλίμα που κυριαρχεί
  • τη διάθεση του κάθε ατόμου
  • την επιβεβαίωση (ή όχι) των προσδοκιών του ατόμου σχετικά με την περίσταση

Πολύ σημαντικό ρόλο έχει και τα προσωπικά χαρακτηριστικά του ίδιου του ατόμου, δηλαδή:

  • η κουλτούρα
  • το φύλο
  • η ηλικία
  • η οικογενειακή κατάσταση
  • ο τρόπος ζωής
  • η συναισθηματική κατάσταση
  • η ανάμειξη με τα τρόφιμα.

Ποιες συνθήκες πρέπει να επικρατούν ώστε να είναι ένα γεύμα αξέχαστο;

Τα αποτελέσματα αναφέρουν πως απτές (π.χ. η τοποθεσία η παρέα και το φαγητό) και μη απτές πτυχές (π.χ. ο λόγος για τον οποίο γίνεται το γεύμα) είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην ‘’επιτυχία’’ ενός γεύματος. Για ένα ακαταμάχητο γεύμα δεν είναι πάντα απαραίτητο να υπάρχει σύνδεση με εξεζητημένα τρόφιμα ή κάποιο εξεζητημένο γεγονός. Στην πραγματικότητα ορισμένα γεύματα είναι πολύ απλά από την σκοπιά της μαγειρικής δυσκολίας.

Έτσι, συχνά αναφέρεται πως ανεξάρτητα από τον τύπου του φαγητού, το γεύμα ήταν αρκετά γευστικό. Αυτό δείχνει πως οι υπόλοιποι παράγοντες κατάφεραν να κάνουν το φαγητό νόστιμο ή τουλάχιστον να αποτυπωθεί με αυτό τον τρόπο στο μυαλό των ατόμων.

11 ιδέες αξέχαστων γευμάτων

  1. Ένα γεύμα κατά τη διάρκεια των διακοπών ή ταξιδεύοντας στο εξωτερικό
  2. Ένα οικείο γεύμα φτιαγμένο στο σπίτι
  3. Ένα ρομαντικό δείπνο
  4. Ένα παραδοσιακό γεύμα
  5. Μια καινούρια γευστική εμπειρία
  6. Πειραματισμός με νέα συνταγή ή και υλικά
  7. Ένα γεύμα μαγειρεμένο στο σπίτι χρησιμοποιώντας κάποιο ξεχωριστό συστατικό
  8. Μια εξεζητημένη γευματική εμπειρία σε κάποιο εστιατόριο
  9. Ένα τραγελαφικό γεύμα που κατέληξε σε μαγειρική ‘’καταστροφή’’
  10. Ένα αυθόρμητο γεύμα

Άδραξε την ευκαιρία, γιατί το φαγητό δεν παύει να είναι μία από τις μεγαλύτερες απολαύσεις της ζωής.


Πηγές:

 

Betina Piqueras-Fiszman et. al., What makes meals ‘memorable’? A consumer-centric exploration, Food Research International Volume 76, Part 2, October 2015, Pages 233-242


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

H αντίληψη της εικόνας σώματος στην εφηβεία

Η αντίληψη της εικόνας σώματος στην εφηβεία

Στην εφηβεία υπάρχει μια τάση να μην αντιλαμβάνεται το άτομο σωστά την κατάσταση του σωματικού του βάρους. Μεταξύ  εφήβων, υπέρβαρους και μη, τόσο η υπερεκτίμηση όσο και η υποεκτίμηση του σωματικού βάρους μπορούν να οδηγήσουν σε συμπτώματα κατάθλιψης καθώς και άλλα ψυχολογικά προβλήματα και είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις συμπεριφορές διαχείρισης του βάρους.

Πιο συγκεκριμένα, οι μη υπέρβαροι έφηβοι που υπερεκτιμούν το μέγεθος του σώματος τους πιθανόν να βιώσουν τη μη ικανοποίηση από το σώμα τους. Κάτι τέτοιο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για ανάπτυξη τόσο μη φυσιολογικών προτύπων ή συμπεριφορών όσο και διατροφικών διαταραχών.

Από την άλλη, υπέρβαροι έφηβοι που υποεκτιμούν το μέγεθος του σώματος τους, ίσως είναι λιγότερο κινητοποιημένοι να μειώσουν το σωματικό τους λίπος, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο να εμφανίσουν κάποια χρόνια ασθένεια τα επόμενα χρόνια.

Σε νούμερα, ο επιπολασμός της μη ικανοποίησης από το σώμα του κάθε ατόμου κυμαίνεται από 24 – 46 % στα κορίτσια και από 12 – 26 % στα αγόρια και συνεχίζει να αυξάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Παραδείγματος χάριν σε ένα πρόσφατο δελτίο που αφορούσε 43 χώρε παγκοσμίως σημειώθηκε πως ανάμεσα σε 15χρονους έφηβους, το 40% των κοριτσιών και το 22% των αγοριών δεν ήταν ικανοποιημένα από το σώμα τους.

Σε πληθυσμούς με υψηλό επιπολασμό παχυσαρκίας, οι συγκρίσεις που λαμβάνουν χώρα με θέμα το βάρος, πιθανώς να υποκρύπτουν μια αλλαγή ως προς το τι θεωρείται ‘’φυσιολογικό’’. Παραδείγματος χάριν το υπέρβαρο αυτή την εποχή είναι πιθανό να θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ‘’φυσιολογικό’’.

Τα δεδομένα δείχνουν μια μείωση με το πέρασμα του χρόνου στην υπερεκτίμηση του μεγέθους του σώματος ανάμεσα στα μη υπέρβαρα αγόρια και κορίτσια και παράλληλα μια αύξηση στην υποεκτίμηση του μεγέθους του σώματος στους υπέρβαρους εφήβους.

Ακόμα, φαίνεται πως το αντίκτυπο των συγκρίσεων ως προς το σωματικό βάρος είναι ισχυρότερος παράγοντας να αλλάξουν την αντίληψη σχετικά με το βάρος παρά τη συμπεριφορά. Τα ευρήματα ακόμα δείχνουν πως μειώνεται η αντίληψη που έχει το κάθε άτομο ότι αν είναι υπέρβαρο αυξάνεται και η πιθανότητα να αρχίσει δίαιτα.

Μεταξύ των δύο φύλων φαίνεται πως ο επιπολασμός των αγοριών που κάνουν δίαιτα παραμένει μικρότερος από εκείνο των κοριτσιών, επιβεβαιώνοντας πως τα αγόρια ενδιαφέρονται λιγότερο για το βάρος τους σε σχέση με τα κορίτσια.

Η μειωμένη τάση να κάνουν προσπάθειες απώλειας βάρους τα μη παχύσαρκα κορίτσια είναι μια θετική ένδειξη της μείωσης των μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών ή διατροφικών προτύπων. Ωστόσο, η μη ικανοποίηση από το σώμα παραμένει ένα σύνηθες πρόβλημα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μη φυσιολογικές διατροφικές συμπεριφορές ή πρότυπα και διατροφικές διαταραχές.

Τέλος, η λανθασμένη αντίληψη για το τι θεωρείται φυσιολογικό βάρος σώματος στους υπέρβαρους εφήβους πιθανόν να περιορίσει την αποτελεσματικότητα πολιτικών υγείας, αλλά και παρεμβάσεων που στοχεύουν στη μείωση του σωματικού βάρους και στην βελτίωση της υγείας. Βέβαια, η υποτίμηση του μεγέθους του σώματος πιθανόν και να σχετίζεται με βελτιωμένη εικόνα σώματος και ίσως και να ήταν σε θέση να μειώσει την εμφάνιση μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών ή προτύπων και διατροφικών διαταραχών. Συνεπώς, τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της υποτίμησης του μεγέθους του σώματος ανάμεσα στους υπέρβαρους εφήβους που αναπτύσσονται τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά θέτουν μία αρκετά σοβαρή πρόκληση για την ανάπτυξη αποτελεσματικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Έτσι δεν χάνει την αξία η συνεχής ευαισθητοποίηση και ανάπτυξη παρεμβάσεων κατά της παχυσαρκίας που προλαμβάνουν την μη ικανοποίηση από το σώμα και ταυτόχρονα συνδυάζονται με υγιεινές συμπεριφορές διαχείρισης του βάρους από όλους τους εφήβους ανεξαιρέτως.


Πηγές:

  • Quick V. et. al., Body size perception and weight control in youth: 9-year international trends from 24 countries., Int J Obes (Lond). 2014 Jul;38(7):988-94

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com