Καλές γιορτές! Ευτυχισμένο το 2018!

Η ομάδα του Nutinews.gr σας εύχεται Ευτυχισμένα Χριστούγεννα και Δημιουργικό το 2018!

 

Το ήξερες οτι ….

Σε συνέχεια του άρθρου: Μεταβολισμός και Χειμώνας

Επιμέλεια:  Χαρά Σκουλαρίκη , Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, M.Sc.

Το ήξερες οτι:

1. Όρεξη, Πείνα και Κορεσμός :
Oι έννοιες της όρεξης ( appetite) με της πείνας (hunger ) είναι εξαιρετικά διαφορετικές και επηρεάζονται τόσο από φυσιολογικά ερεθίσματα όσο από ορμονικά σήματα (πχ κινητικότητα εντέρου ή στομάχου, επίδραση ορμονών όπως ινσουλίνης, κορτιζόλης, γκρελίνης, λεπτίνης κτλ). Η ενεργοποιήση της όρξεης, όμως, φαίνεται πως είναι πολύπλοκη σε σύγκριση με εκείνη της πεινας καθώς η δεύτερη είναι μια πραγματική ανάγκη επιβίωσης με αντικειμενικά συμπτώματα. Για παράδειγμα, συνήθως η έκθεση σε τροφή , σε αρεστά φαγητά ή γλυκά, που είναι εύκολα διαθέσιμα αυξάνουν την όρεξη. Η παρατεταμένη νηστεία ενεργοποιούν την πείνα.
Η έννοια του κορεσμού, είναι το αντίθετο της όρεξης, και συνήθως οφείλεται στην πλήρωση του στομάχου με το γεύμα, ιδιαίτερα όταν οι αποθήκες λίπους και γλυκογόνου είναι πλήρεις.
Μάθε να διαχωρίζεις πότε πεινάς πραγματικά και πότε είναι αυξημένη η όρεξή σου ή πότε χαμηλός ο κορεσμός σου.

2.
Το λίπος που αδυνατίζει στο κρύο – ο Φαιός λιπώδης ιστός (brown fat):
Εκτός από το λιπώδη ιστό που όλοι ξέρουμε και που ονομάζεται «λευκός λιπώδης ιστός», τα θηλαστικά, οπότε και οι άνθρωποι, έχουμε και ένα άλλο τύπο λιπώδη ιστού που ονομάζεται «φαιός λιπώδης ιστός» του οποίου ρόλος είναι η θεμρογέννεση, δηλαδή η καύση θερμίδων.

Το όνομα φαιός (καφέ) λιπώδης ιστός, προκύπτει από το καφέ χρώμα του. Ο λευκός λιπώδης ιστός, είναι το σπλαχνικό και το υποδόριο λίπος στο σώμα μας. Ο κύριος ρόλος του, είναι στην ουσία η αποθήκευση του λίπους. Αντίθετα, κύριος ρόλος του φαιού λιπώδη είναι η προστασία από το κρύο, δηλαδή συμμετέχει στη θερμορρύθμιση και είναι ζωτικής σημασίας. Βρίσκεται σε ζώα που ζουν σε ψυχρές περιοχές, σε ζώα που πέφτουν σε χειμερία νάρκη και σε νεογέννητους ανθρώπους. Η περιοχή στην οποία εντοπίζεται ο φαιός λιπώδης ιστός στο σώμα, είναι κυρίως ο λαιμός και η άνω θωρακική περιοχή. Όσο αυξάνεται η ηλικία του ανθρώπου, τόσο μειώνεται και ο μεταβολικά ενεργός φαιός λιπώδης ιστός. Επίσης, έχει παρατηρηθεί πως όσο αυξάνεται ο δείκτης μάζας σώματος (δηλαδή, όσο μεγαλύτερο βάρος έχει ένα άτομο), τόσο μειώνεται και η ενεργότητα του φαιού λιπώδους ιστού. Η μεγαλύτερη διαφορά του φαιού λιπώδους ιστού από τον λευκό λιπώδη ιστό, είναι η παράγωγή θερμότητας, δηλαδή ο φαιός λιπώδης ιστός χρησιμοποιεί το λίπος για να παράγει θερμότητα. Έχει φανεί, πως μία έκθεση σε ψυχρό περιβάλλον ίσως να αυξάνει την ενεργοποίησή του φαιού λιπώδους ιστού. Η ενεργοποίησή του αυτή, συνοδεύεται με ταυτόχρονη αύξηση της θερμογένεσης και της λιπόλυσης. Χαρακτηριστικά, αναφέρεται πως 40- 50 γραμμάρια ενεργού φαιού λιπώδους ιστού, μπορούν να έχουν σαν αποτέλεσμα αύξηση του μεταβολικού ρυθμού κατά 20- 25%. Τα αποτελέσματα είναι πολύ ενθαρρυντικά για την απώλεια σωματικού βάρους, ενώ η ενεργοποίησή του σε ψυχρό περιβάλλον, σχετίζεται και με αύξηση της πρόσληψης γλυκόζης από αυτό τον ιστό, γεγονός που μπορεί να τον συνδέει με τη μείωση της ινσουλινοαντίστασης.

3.
Πράσινο τσάι το ”λιποτροπικό” – πηγή κατεχινών και καφεϊνης:
Έχει διατυπωθεί πως η κατανάλωση πράσινου τσαγιού μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο του σωματικού βάρους και τη μείωση του υποδόριου λίπους της κοιλιακής περιοχής. Διάφορες μελέτες σε ανθρώπους επιβεβαιώνουν τις ήπιες θερμογενετικές ιδιότητες του τσαγιού και την ικανότητά του να διεγείρει τις καύσεις και την οξείδωση του λίπους , οι οποίες οφείλονται στην περιεχόμενη καφεΐνη και, κυρίως, στις κατεχίνες. Οι κατεχίνες είναι μία ομάδα εξαιρετικά δραστικών ενώσεων οι οποίες ανήκουν στην οικογένεια των φλαβονοειδών. Σε κάθε περίπτωση, είναι ένα ευχάριστο ζεστό ρόφημα που μπορεί να συνοδεύσει και να δώσει θαλπωρή κάθε ώρα τις κρύες ημέρες.

4.
Ο μεταβολισμός στο βουνό – Υψόμετρο και προπόνηση υπό συνθήκες υποξίας:
Στην προπονητική είναι γνωστή η τακτική του ”live high-train low”, που εκθέτει τον αθλητή σε διαβίωση μεγάλου υψόμετρου με σκοπό τη βελτίωση της αθλητικής του απόδοσης. Γιατί; Το μεγάλο υψόμετρο είναι υποξικό (μειωμένο οξυγόνο) και υποβαρές (χαμηλή βαρομετρική πίεση) (ενώ η συγκέντρωση του οξυγόνου στην ατμόσφαιρα, ανεξάρτητα από το υψόμετρο, παραμένει σταθερή στο 21% όπως είναι στην επιφάνεια της θάλασσας, η μερική πίεση του οξυγόνου ελαττώνεται σαν αποτέλεσμα της μείωσης της βαρομετρικής πίεσης) . Η έκθεση του αθλητή σε υποξικές συνθήκες, επιβάλουν προσαρμοστικές διεργασίες οι οποίες προάγουν την αιμοποίηση στον οργανισμό, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο αιματοκρίτης, η συγκέντρωση της αιμοσφαιρίνης και κατά συνέπεια η αντοχή των αθλητών.


Γράφει η Χαρά Σκουλαρίκη , Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, M.Sc.

Salmonella: Βρίσκεται παντού! Τι γνωρίζουμε όμως γι’ αυτό το βακτήριο;

Salmonella: Βρίσκεται παντού! Τι γνωρίζουμε όμως γι’ αυτό το βακτήριο;

Ένα από τα πιο συχνά εμφανιζόμενα βακτήρια στα τρόφιμα είναι η Salmonella. Πολύ συχνά οι δηλητηριάσεις που παθαίνουμε έχουν σαν αιτία αυτό το βακτήριο. Ας το γνωρίσουμε λίγο καλύτερα και ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να προφυλαχτούμε.

Salmonella spp.

Η Salmonella προκαλεί 2 τύπους ασθενειών :

· Τύπος 1: Γαστρεντερίτιδα: εκδηλώνεται με ναυτία, εμετό, διάρροια, κοιλιακές κράμπες, πυρετό και πονοκέφαλο. Τα συμπτώματα διαρκούν αρκετές μέρες και μειώνονται σταδιακά μέσα στην εβδομάδα. Σε κατά τα άλλα υγιή άτομα, τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν, αλλά μακροπρόθεσμα μπορεί να προκληθεί αρθρίτιδα.

Η γαστρεντερίτιδα μπορεί να προκληθεί από Salmonella που έχει μολύνει τρόφιμα όπως τα κρέατα, τα αυγά, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα αποξηραμένα τρόφιμα όπως είναι τα μπαχαρικά και οι ξηροί καρποί. Επίσης, Salmonella μπορεί να ανιχνευτεί σε πρόσφατα παρασκευασμένες σαλάτες που έγιναν από απαστερίωτο αυγό, σε μίγματα κέικ, σε επιδόρπια με κρέμα, σε ξηρή ζελατίνη, στο κακάο, το φυστικοβούτυρο, τη σοκολάτα και τις σάλτσες.

· Τύπος 2: Τυφοειδής πυρετός: εκδηλώνεται με υψηλό πυρετό, διάρροια ή δυσκοιλιότητα, πόνους, πονοκέφαλο και υπνηλία ή νωθρότητα, απώλεια της όρεξης και μερικές φορές εξάνθημα. Είναι πολύ σοβαρή κατάσταση δεδομένου ότι πάνω από 10% των ανθρώπων που δεν έλαβαν κατάλληλη θεραπεία για τυφοειδή πυρετό, ίσως πεθάνει από αυτή την αιτία. Σε γενικές γραμμές, διαρκεί 2 έως 4 εβδομάδες

Ο τυφοειδής πυρετός, συνήθως προκαλείται από Salmonella που ανιχνεύεται σε πόσιμο νερό, που είναι μολυσμένο με απόβλητα ή με καλλιέργειες. Κάποια κατοικίδια, όπως οι χελώνες και άλλα ερπετά και οι νεοσσοί, μπορεί να μεταφέρουν Salmonella η οποία δύναται να εξαπλωθεί σε οτιδήποτε έρχεται σε επαφή με το κατοικίδιο. Για παράδειγμα, οι ιδιοκτήτες κατοικίδιων ζώων μπορεί μέσω των άπλυτων χεριών τους, να μολύνουν τα τρόφιμα ή ακόμα και το δικό τους πρόσωπο με Salmonella.

Πώς μπορώ να προφυλαχτώ από τη Salmonella;

Αυτό το βακτήριο είναι πολύ δύσκολο να απομακρυνθεί από το τρόφιμο, ακόμη και με σαπουνόνερο. Σημαντικές παράμετροι που προλαμβάνουν την πρόκληση τροφικής δηλητηρίασης από την Salmonella, είναι:

  • το καλό μαγείρεμα
  • το πλύσιμο των χεριών
  • ο διαχωρισμός των ακατέργαστων τροφίμων
  • ή μολυσμένων υλικών από τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα
  • και η διατήρηση των τροφίμων στην κατάλληλη θερμοκρασία (ψύξη τροφίμων σε θερμοκρασία ≤ 4 οC).

Όλες οι ηλικιακές ομάδες είναι ευαίσθητες στη μόλυνση από Salmonella, αλλά τα συμπτώματα είναι οξύτερα στους ηλικιωμένους, τα νήπια και τους χρόνιoυς ασθενείς. Σε άτομα με ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα, η Salmonella μπορεί να εξαπλωθεί σε άλλα όργανα και να προκαλέσει πολύ σοβαρή ασθένεια. Οι ασθενείς του AIDS υφίστανται τη σαλμονέλωση συχνά (κατ’ εκτίμηση 20 φορές περισσότερο από το γενικό πληθυσμό) και πάσχουν από επαναλαμβανόμενα επεισόδια.


Πηγή: Dieticious
Σαμαρά Αντωνία, Τεχνολόγος Τροφίμων, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών


 

Τι σημαίνει αξέχαστο γεύμα;

Τι σημαίνει αξέχαστο γεύμα;

Ένα γεύμα για να μπορέσει να θεωρηθεί επιτυχημένο πρέπει να πληρεί 3 βασικές προϋποθέσεις:

  1. Το γεύμα δε θα πρέπει να απαρτίζεται από τρόφιμα όπου το άτομο τα έχει συνδέσει στο μυαλό του με αρνητικές αναμνήσεις.
  2. Θα πρέπει από πλευρά υγείας να μην προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές.
  3. Η παρέα και ο χώρος στον οποίο διεξάγεται το γεύμα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο

καθώς μπορεί να πληρούνται τα δύο πρώτα κριτήρια αλλά το γεύμα να μην θεωρείται επιτυχημένο, συνεπώς δεν θα πρέπει να παραλείπεται και η κοινωνική διάσταση.

Έτσι καταλαβαίνουμε πως οι παράγοντες που προσδιορίζουν ένα αξέχαστο γέυμα ξεπερνούν τις αισθητηριακές εμπειρίες που προκαλεί το ίδιο το φαγητό/ ποτό. Συμπεριλαμβάνει ωστόσο, και άλλες πτυχές του γεύματος:

  • το κλίμα που κυριαρχεί
  • τη διάθεση του κάθε ατόμου
  • την επιβεβαίωση (ή όχι) των προσδοκιών του ατόμου σχετικά με την περίσταση

Πολύ σημαντικό ρόλο έχει και τα προσωπικά χαρακτηριστικά του ίδιου του ατόμου, δηλαδή:

  • η κουλτούρα
  • το φύλο
  • η ηλικία
  • η οικογενειακή κατάσταση
  • ο τρόπος ζωής
  • η συναισθηματική κατάσταση
  • η ανάμειξη με τα τρόφιμα.

Ποιες συνθήκες πρέπει να επικρατούν ώστε να είναι ένα γεύμα αξέχαστο;

Τα αποτελέσματα αναφέρουν πως απτές (π.χ. η τοποθεσία η παρέα και το φαγητό) και μη απτές πτυχές (π.χ. ο λόγος για τον οποίο γίνεται το γεύμα) είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην ‘’επιτυχία’’ ενός γεύματος. Για ένα ακαταμάχητο γεύμα δεν είναι πάντα απαραίτητο να υπάρχει σύνδεση με εξεζητημένα τρόφιμα ή κάποιο εξεζητημένο γεγονός. Στην πραγματικότητα ορισμένα γεύματα είναι πολύ απλά από την σκοπιά της μαγειρικής δυσκολίας.

Έτσι, συχνά αναφέρεται πως ανεξάρτητα από τον τύπου του φαγητού, το γεύμα ήταν αρκετά γευστικό. Αυτό δείχνει πως οι υπόλοιποι παράγοντες κατάφεραν να κάνουν το φαγητό νόστιμο ή τουλάχιστον να αποτυπωθεί με αυτό τον τρόπο στο μυαλό των ατόμων.

11 ιδέες αξέχαστων γευμάτων

  1. Ένα γεύμα κατά τη διάρκεια των διακοπών ή ταξιδεύοντας στο εξωτερικό
  2. Ένα οικείο γεύμα φτιαγμένο στο σπίτι
  3. Ένα ρομαντικό δείπνο
  4. Ένα παραδοσιακό γεύμα
  5. Μια καινούρια γευστική εμπειρία
  6. Πειραματισμός με νέα συνταγή ή και υλικά
  7. Ένα γεύμα μαγειρεμένο στο σπίτι χρησιμοποιώντας κάποιο ξεχωριστό συστατικό
  8. Μια εξεζητημένη γευματική εμπειρία σε κάποιο εστιατόριο
  9. Ένα τραγελαφικό γεύμα που κατέληξε σε μαγειρική ‘’καταστροφή’’
  10. Ένα αυθόρμητο γεύμα

Άδραξε την ευκαιρία, γιατί το φαγητό δεν παύει να είναι μία από τις μεγαλύτερες απολαύσεις της ζωής.


Πηγές:

 

Betina Piqueras-Fiszman et. al., What makes meals ‘memorable’? A consumer-centric exploration, Food Research International Volume 76, Part 2, October 2015, Pages 233-242


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 16/10/17

Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 16/10/17

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής ”γιορτάζεται ” κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου, μέρα που το 1945 ιδρύθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ.

Το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Διατροφής 2017 είναι ”Αλλάξτε το μέλλον της μετανάστευσης. Επενδύστε στην επισιτιστική ασφάλεια και την αγροτική ανάπτυξη”

Ο FAO επισημαίνει:

Ο κόσμος είναι εν κινήσει. Περισσότεροι άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους από οποιαδήποτε στιγμή μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο λόγω της αυξημένης σύγκρουσης και της πολιτικής αστάθειας. Η πείνα, η φτώχεια και η αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή είναι σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόκληση της μετανάστευσης.

Οι μεγάλες κινήσεις πληθυσμών σήμερα παρουσιάζουν σύνθετες προκλήσεις, οι οποίες απαιτούν παγκόσμια δράση. Πολλοί μετανάστες φθάνουν στις αναπτυσσόμενες χώρες δημιουργώντας εντάσεις όπου οι πόροι είναι ήδη σπάνιοι, αλλά η πλειοψηφία, περίπου 763 εκατομμύρια, κινείται μέσα στις χώρες τους παρά στο εξωτερικό.

Η δημιουργία συνθηκών που επιτρέπουν στους κατοίκους της υπαίθρου, ιδίως τη νεολαία, να παραμείνουν στο σπίτι εφόσον αισθάνονται ότι είναι ασφαλές να το κάνουν και να έχουν πιο ανθεκτικές συνθήκες διαβίωσης.

Η ανάπτυξη της υπαίθρου μπορεί να αντιμετωπίσει παράγοντες που αναγκάζουν τους ανθρώπους να κινηθούν δημιουργώντας επιχειρηματικές ευκαιρίες και θέσεις εργασίας για νέους (όπως μικρές γαλακτοκομικές ή πουλερικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων ή κηπουρική). Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αυξημένη επισιτιστική ασφάλεια, πιο ανθεκτικό τρόπο διαβίωσης, καλύτερη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, μειωμένη σύγκρουση των φυσικών πόρων και λύσεις στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος και την κλιματική αλλαγή.

Επενδύοντας στην αγροτική ανάπτυξη, η διεθνής κοινότητα μπορεί επίσης να αξιοποιήσει το δυναμικό της μετανάστευσης για να στηρίξει την ανάπτυξη και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των εκτοπισμένων και των φιλοξενούντων κοινοτήτων, δημιουργώντας έτσι έδαφος για μακροπρόθεσμη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμη ανάπτυξη.


Μπείτε στη σελίδα του FAO ωστέ να ενημερωθείτε εκτενώς:
http://www.fao.org/world-food-day/2017/theme/en/


Δείτε αφιερώματα των προηγούμενων ετών εδώ


Δείτε εδώ: Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

 

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη- Μέρος 2ο

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

Μέρος 2ο

Πολλές φορές η μετακίνηση πληθυσμών, αυτή καθαυτή, οδηγεί σε αλλαγές στον τύπο και την ποιότητα των τροφίμων που αυτοί οι άνθρωποι καταναλώνουν, όπως επίσης και στην τροποποίηση της διαδικασίας της μαγειρικής παρασκευής τους. Παραδείγματος χάριν τρόφιμα όπως ρύζι, ζυμαρικά, καλαμπόκι αλλά και διάφορα γλυκά είναι εύκολα μεταφερόμενα και δεν αλλοιώνονται γρήγορα οπότε και καταναλώνονται πολύ πιο συχνά. Συνεπώς, όσο η ποιότητα της διατροφής μειώνεται, αυξάνεται και η επιρρέπεια σε προβλήματα υγείας που σχετίζονται με τη διατροφή, όπως η παχυσαρκία, οι καρδιαγγειακές ασθένειες και ο σακχαρώδης διαβήτης.

Στην προσπάθεια που είχε γίνει για ομαδοποίηση των παραγόντων προέκυψαν 7 μεγάλες οικογένειες προκειμένου να μπορέσουν να μελετηθούν:

  • 1. Προέλευση μεταναστών
  • 2. Κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον
  • 3. Αντιλήψεις και πεποιθήσεις γύρω από τη διατροφή
  • 4. Πρόσβαση στα τρόφιμα
  • 5. Αντιλήψεις και πρακτικές γύρω από το σώμα
  • 6. Ψυχολογικοί
  • 7. Κοινωνικές υποδομές και υλικά αγαθά

    Πιο αναλυτικά:

  1. Η προέλευση των μεταναστών αφορά πληροφορίες σχετικά με το πώς:
  • Η χώρα προέλευσης
  • Η αστική ή αγροτική διαμονή στην χώρα προέλευσης
  • Η ηλικία μετανάστευσης
  • Η διάρκεια διαμονής στη χώρα υποδοχής
  • Ο τόπος κατοικίας στη χώρα υποδοχή
  • Η δυτικοποίηση

έχουν λόγο στις διατροφικές επιλογές.

  1. Το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον περιέχει το μεγαλύτερο αριθμό παραγόντων που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως είναι:
  • Η πολιτιστική ταυτότητα
  • Η εθνική ταυτότητα
  • Η εθνικότητα
  • Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις
  • Η αντίληψη για την κουλτούρα της χώρας υποδοχής
  • Η διαδικασία κοινωνικοποίησης στον τόπο κατοικίας
  • Η συμμόρφωση με τις παραδοσιακές διαιτητικές συνήθειες
  • Το φύλο και η ηλικία
  • Η σχέση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
  • Οι κοινωνικοί δεσμοί και το δέσιμο
  1. Στην ομάδα των αντιλήψεων και πεποιθήσεων γύρω από τη διατροφή περιλαμβάνονται:
  • Οι απόψεις σχετικά με τον παραδοσιακό τρόπο μαγειρέματος των φαγητών συγκριτικά με τα προμαγειρεμένα γεύματα που κυκλοφορούν στο εμπόριο
  • Οι προτιμήσεις των μελών της οικογένειας
  • Οι γονικές προτιμήσεις
  • Η εξοικείωση με χαρακτηριστικά τρόφιμα της χώρας υποδοχής πριν από την μετανάστευση
  • Η εξοικείωση με τρόφιμα στο νέο περιβάλλον αλλά και με νέους τρόπους πραγματοποίησης των αγορών
  • Οι αντιλήψεις και πεποιθήσεις γύρω από τα υγιεινά τρόφιμα
  • Η αντίληψη για το κόστος αγοράς των τροφίμων
  • Τον κοινωνικό ρόλο του φαγητού
  1. Η πρόσβαση στα τρόφιμα περιλαμβάνει παράγοντες σχετικούς με:
  • Τη διαθεσιμότητα των τροφίμων στο νέο περιβάλλον και το χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένου και πιο παραδοσιακών τροφίμων της χώρας προέλευσης των μεταναστών
  • Τα υγιεινά ή τρόφιμα που είναι πιο κοντά στις προτιμήσεις τους
  • Τη προσβασιμότητα στα τρόφιμα όσον αφορά τη φυσική μετακίνηση των ατόμων για να κάνουν την αγορά των παραδοσιακών τροφίμων
  • Το κόστος των τροφίμων
  • Την εποχικότητα των τροφίμων
  • Την έλλειψη χρόνου για το μαγείρεμα των παραδοσιακών τους τροφίμων
  • Τις αλλαγές στον τρόπο ζωής τους σχετίζεται με εργασιακές και σχολικές υποχρεώσεις
  1. Οι αντιλήψεις και οι πρακτικές γύρω από το σώμα αφορά παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως:
  • Η αντίληψη γύρω από το θέμα της υγείας
  • Η τάση για να ακολουθήσουν κάποια δίαιτα
  • Η αντίληψη για την εικόνα του σώματος
  • Η γνώση και η άποψη σχετικά με το δείκτη μάζας σώματος και η προτίμηση σχετικά με το σωματότυπο
  1. Οι ψυχολογικοί παράγοντες περιλαμβάνουν παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως:
  • Η αντίληψη του συμπεριφοριστικού ελέγχου
  • Η αντίληψη σχετικά με τις συνήθειες των ομάδων
  • Οι γευστικές προτιμήσεις
  • Η κινητοποίηση και τα κίνητρα
  • Οι παρελθοντικές συμπεριφορές
  1. Οι κοινωνικές υποδομές και τα αγαθά περιλαμβάνουν παράγοντες όπως:
  • Την εκμάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής
  • Το μορφωτικό επίπεδο
  • Τη κοινωνικοοικονομική κατάσταση
  • Το εισόδημα
  • Τη διατροφική εκπαίδευση

Συνεπώς, τα κύρια μηνύματα που καλό θα ήταν να σημειωθούν είναι τα εξής:

  • Για αυτούς τους ανθρώπους είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσουν τις διατροφικές συνήθειες που τους επιβάλλει η κουλτούρα τους, παρά το κόστος των τροφίμων.
  • Μερικές αλλαγές στις διαιτητικές τους συνήθειες προέρχονται άμεσα από τη μη διαθεσιμότητα ή τις απαγορευτικές τιμές ορισμένων τροφίμων στη χώρα υποδοχής.
  • Η συνήθως χαμηλή εργασιακή αμοιβή τους, τους περιορίζει σε τροφικές επιλογές καταλήγοντας έτσι σε μειωμένης ποιότητας τρόφιμα, όπως είναι εκείνα που είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά οξέα. Παράλληλα, αγοράζουν και λιγότερα φρούτα και λαχανικά και καταναλώνουν περισσότερα επεξεργασμένα τρόφιμα που είναι πλούσια σε λίπος, ζάχαρη ή αλάτι.
  • Οι αντιλήψεις γύρω από τα τρόφιμα και κυρίως όσον αφορά τυχόν θεραπευτικές τους ιδιότητες παίζουν καίριο ρόλο στην τροφική τους επιλογή.
  • Οι διαιτητικοί νόμοι που επιβάλλονται από κάθε θρησκεία μπορούν είτε να απαγορεύουν εντελώς την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων, άλλα τρόφιμα να τα επιτρέπουν περιστασιακά ή μόνο σε μικρές ποσότητες.
  • Οι διαιτητικές επιλογές επηρεάζονται από τη γενιά και την ηλικία, αφού οι παλαιότερες γενιές δυσκολεύονται πολύ περισσότερο από ότι οι νεότερες στο να αλλάξουν τις διατροφικές τους συνήθειες μιας και είναι περισσότερο διαχωρισμένοι από το πληθυσμό της χώρας υποδοχής και συνεπώς συνεχίζουν να καταναλώνουν τα παραδοσιακά τους τρόφιμα.

Πηγές:

  • Hibbah Araba Osei-Kwasi, Systematic mapping review of the factors influencing dietary behaviour in ethnic minority groups living in Europe: a DEDIPAC study, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity (2016) 13:85
  • Gilbert PA et. al., Changing dietary habits of ethnic groups in Europe and implications for health., Nutr Rev. 2008 Apr;66(4):203-15.

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

Η πολυπολιτισμικότητα και η μετακίνηση των πληθυσμών είναι ένα από τα πιο έντονα χαρακτηριστικά του αιώνα, τόσο σε ευρωπαϊκό και έπειτα σε ελληνικό επίπεδο. Το ανησυχητικό είναι πως σε αυτούς τους πληθυσμούς παρατηρείται αύξηση:

  • της συχνότητας εμφάνισης μη μεταδιδόμενων ασθενειών σχετιζόμενες με τη διατροφή όπως και
  • των χαμηλής ποιότητας διατροφικών συνηθειών,

δεδομένου ότι σημαντικό ρόλο έχει το επίπεδο διαβίωσης αυτών των ανθρώπων.

Λαμβάνοντας υπόψιν πως το προφίλ της Ευρώπης αλλάζει είναι σημαντικό να δοθεί βάση στους διατροφικούς παράγοντες που επηρεάζουν τους εν λόγω πληθυσμούς προκειμένου να αναπτυχθούν πολιτικές υγείας. Ας μην ξεχνάμε λοιπόν ότι:

  • Το πολιτισμικό και
  • Το πολιτιστικό υπόβαθρο

αυτών των ανθρώπων ανά εθνικότητα επηρεάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό και τη διατροφική τους συμπεριφορά.

Ένας από τους πιο χρηστικούς τρόπους διερεύνησης της αλληλεπίδρασης των παραγόντων ήταν η ομαδοποίηση τους στις εξής 7 κατηγορίες προκειμένου να γίνει μια απόπειρα ολιστικής προσέγγισης του θέματος:

  1. Προέλευση μεταναστών
  2. Κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον
  3. Αντιλήψεις και πεποιθήσεις γύρω από τη διατροφή
  4. Πρόσβαση στα τρόφιμα
  5. Αντιλήψεις και πρακτικές γύρω από το σώμα
  6. Ψυχολογικοί
  7. Κοινωνικές υποδομές και υλικά αγαθά

Επιβεβαιώνεται ξανά πως η δεύτερη και τρίτη κατηγορία παραγόντων έχει τον καθοριστικό ρόλο στο κομμάτι της διατροφικής συμπεριφοράς.

Παράγοντες που αφορούσαν την πλειονότητα πληθυσμών με κοινό χαρακτηριστικό τους χαμηλούς οικονομικούς πόρους αφορούσαν φυσικά:

  • το κόστος των τροφίμων,
  • το εισόδημα,
  • τις κοινωνικές υποδομές,
  • τους χρονικούς περιορισμούς και
  • τη διαθεσιμότητα των τροφίμων.

Μιας και το φαινόμενο της μετανάστευσης εντοπίζεται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, η έρευνα έχει μετακινηθεί από τη διερεύνηση των ”διαφορών’’ στην ανάγκη εξερεύνησης των ‘’ομοιοτήτων’’ στο κομμάτι του κοινωνικοπολιτισμικού περιβάλλοντος και των διατροφικών πεποιθήσεων, αφού το φάσμα των παραγόντων που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά είναι ευρύ.


Πηγές:

  • Hibbah Araba Osei-Kwasi, Systematic mapping review of the factors influencing dietary behaviour in ethnic minority groups living in Europe: a DEDIPAC study, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity (2016) 13:85

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Πως η επιβράβευση επηρεάζει τις διατροφικές συμπεριφορές των εφήβων;

Πως η επιβράβευση επηρεάζει τις διατροφικές συμπεριφορές των εφήβων;

Μια σύντομη σύνοψη

Ανάμεσα στους εφήβους έχει παρατηρηθεί μειωμένη κατανάλωση γαλακτοκομικών, φρούτων και λαχανικών, ενώ έχει παρατηρηθεί αυξημένη κατανάλωση ενεργειακά πυκνών σνακ και αναψυκτικών με αυξημένη περιεκτικότητα ζάχαρης. Αυτές οι διατροφικές συνήθειες είναι ανησυχητικές μιας και έχουν συνδεθεί με την παχυσαρκία.

Ο παράγοντας της επιβράβευσης

Εύγεστα τρόφιμα, όπως ενεργειακά πυκνά τρόφιμα και αναψυκτικά με ζάχαρη έχει φανεί πως χρησιμοποιούνται ως ένας τρόπος ‘’επιβράβευσης’’ σε σχέση με τρόφιμα όπως τα φρούτα.

Ρόλο – κλειδί έχει το παχυσαρκογόνο περιβάλλον στο οποίο ζούμε αφού χαρακτηρίζεται από πληθώρα εύγεστων τροφίμων για αυτό και είναι πιο πιθανό να ενεργοποιούν το κίνητρο της επιβράβευσης.

Οι έφηβοι επιλέγουν τι θα φάνε τόσο βάση προσωπικών αλλά και περιβαλλοντικών παραγόντων. Στους προσωπικούς παράγοντες σημαντικό ρόλο έχει η ευαισθησία στον παράγοντα της επιβράβευσης, αφού αντανακλά τη λειτουργικότητα του συμπεριφοριστικού τους συστήματος.

Η θεωρία

Η θεωρία ενίσχυσης της ευαισθησίας εξηγεί πως το συμπεριφοριστικό σύστημα πρωταρχικά οργανώνεται από τη ντοπαμίνη (νευροδιαβιβαστή) και μπορεί να οριστεί ως:

Η τάση για να κινητοποιηθεί μια συγκεκριμένη συμπεριφορά μέσα από την παρουσία ή την αναζήτηση ερεθισμάτων επιβράβευσης όπως δηλαδή είναι τα εύγεστα τρόφιμα.

Τι ισχύει

Η ευαισθησία στην επιβράβευση είναι υψηλότερη κατά την εφηβική ηλικία σε σχέση με την παιδική ή την ενήλικη ζωή και για αυτό είναι πολύ σημαντική για την εξήγηση των συμπεριφορών των εφήβων.

Μελέτες έχουν δείξει πως έφηβοι με μεγαλύτερη ευαισθησία στην επιβράβευση διαθέτουν με αυξημένη δραστηριότητα περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην επιβράβευση μέσω τροφίμων και για αυτό βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για να γίνουν υπέρβαροι.

Για αυτό έχουν προταθεί δύο διατροφικά μονοπάτια κατανάλωσης τροφής:

  1. Βάση της συναισθηματικής τους κατάστασης
  2. Πυροδότησης από περιβαλλοντικά στοιχεία όπως η όψη και η μυρωδιά του φαγητού.

Έξτρα

Παράλληλα και η συμμετοχή του περιβάλλοντος δεν μπορεί να παραληφθεί, αφού τόσο το σπίτι όσο και το σχολείο συνδέονται με την διατροφική πρόσληψη των εφήβων.

Πρόσβαση ή διαθεσιμότητα σε εύγεστα σνακ και αναψυκτικά σε αυτούς τους χώρους συνδέονται με υψηλότερη κατανάλωση αυτών των προϊόντων.

Συμπέρασμα

Το περιβάλλον πιθανόν αλληλεπιδρά με τον παράγοντα της ευαισθησίας στην επιβράβευση και το διατροφικό μοτίβο προωθώντας την κατανάλωση ενεργειακά πυκνών σνακ και αναψυκτικών με ζάχαρη.

Επικουρικά και άλλοι σημαντικοί παράγοντες για την τροφική επιλογή των εφήβων είναι:

  • Η επιρροή των συνομηλίκων,
  • Η συμπεριφορά των γονιών,
  • Οι λιγούρες,
  • Οι διατροφικές προτιμήσεις και
  • Η επιρροή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης

Πηγές:

  • De Cock N. et. al., Sensitivity to reward and adolescents’ unhealthy snacking and drinking behavior: the role of hedonic eating styles and availability., Int J Behav Nutr Phys Act. 2016 Feb 9;13:17

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Περί Ορέξεως…Άσκηση

Περί Ορέξεως…Άσκηση
Η όρεξη και η ενεργειακή πρόσληψη ρυθμίζονται τόσο από νευρικά όσο και από ορμονικά μονοπάτια.
Υπάρχουν ορμόνες που είναι ορεξιογόνες, όπως:
η γκρελίνη που εκκρίνεται από το στομάχι,
η συνεργατική δράση των ορμονών λεπτίνη – ινσουλίνη στους παχύσαρκους ωστόσο έχει παρατηρηθεί αντίσταση στη δράση των παραπάνω ορμονών, με ως εκ τούτου αύξηση της όρεξης.

Από την άλλη υπάρχουν και αυτές που προάγουν το αίσθημα του κορεσμού όπως:
το πεπτίδιο ΥΥ,
το GLP-1,
η χολοκυστοκινίνη,
το παγκρεατικό πολυπεπτίδιο και
η αμυλίνη.

Οι άμεσες επιπτώσεις της άσκησης στην όρεξη και στην ορμονική της ρύθμιση

  • Η συγκέντρωση της γκρελίνης παροδικά καταστέλλονται.
  • Οι ορμόνες του κορεσμού, κυρίως τα πεπτίδια ΥΥ και το GLP-1 αυξάνονται.
  • Συχνά οι ορμονικές αλλαγές συμπίπτουν με μια παροδική μείωση στην όρεξη του κάθε ατόμου, φαινόμενο που ονομάζεται ‘’ανορεξία επαγόμενη από την άσκηση’’. Οι αλλαγές γίνονται ορατές κατά την εκτέλεση άσκησης μέτριας έντασης και σε είδη όπως τρέξιμο, ποδηλασία, κολύμβηση, ασκήσεις με αντιστάσεις και υψηλής έντασης διαλειμματική άσκηση.

Οι χρόνιες επιπτώσεις της άσκησης στην όρεξη και στην ορμονική της ρύθμιση

  • Μεταβολές στη συγκέντρωση της γκρελίνης έχουν αναφερθεί σε συνδυασμό με ευνοϊκές αλλαγές στο σωματικό βάρος.
  • Μείωση των επιπέδων λεπτίνης (τόσο σε κατάσταση νηστείας όσο και μεταγευματικά) σημειώθηκε μετά την άσκηση επαγόμενη από την απώλεια βάρους.
  • Η βραχυπρόθεσμη άσκηση που δε συνοδεύεται με απώλεια βάρους δε παρατηρήθηκε καμία αλλαγή στην όρεξη (και στα επίπεδα των πεπτιδίου ΥΥ και ινσουλίνης στο αίμα).
  • Μεταξύ των δύο φύλων, παρατηρήθηκε πως στις γυναίκες παρατηρήθηκαν αλλαγές στις ορμόνες που ρυθμίζουν την όρεξη με ενεργοποίηση αυτής, απάντηση στην έναρξη της άσκησης
  • Σε κατάσταση νηστείας είναι μειωμένη η ινσουλίνη, αλλά αυξημένη η γκρελίνη και το αίσθημα της πείνας. Στη μεταγευματική κατάσταση, η ινσουλίνη στο αίμα μειώνεται μαζί με την γκρελίνη και υπάρχει μια τάση για αύξηση των πεπτιδίου ΥΥ και GLP-1, συγκριτικά πριν την εφαρμογή της παρέμβασης με χρόνια άσκηση.
  • Συνεπώς ως απάντηση στη χρόνια άσκηση τα υπέρβαρα άτομα εξισορροπούν τη φυγή τους στο φαγητό με αυξημένο κορεσμό μετά το γεύμα.
  • Επιπροσθέτως, είναι απροσδιόριστο αν για τις αναφερόμενες αλλαγές η άσκηση έχει προκαλέσει στην όρεξη οφείλεται πραγματικά ή είναι αποτέλεσμα της απώλειας βάρους.

Άρα τα συμπεράσματα είναι τα εξής:

  • Η οξεία άσκηση καταστέλλει την όρεξη παροδικά, δίχως αντισταθμιστικές αλλαγές σε αυτή και στις ορμόνες που την ρυθμίζουν και στα δύο φύλα.
  • Περιορισμένες ενδείξεις υποδεικνύουν πως οι γυναίκες ως απάντηση στην έναρξη άσκησης έχουν αντισταθμιστικές αλλαγή των ορμονών που ρυθμίζουν την όρεξη μέσω ενεργοποίησης αυτής.
  • Παρ’ όλα αυτά η όρεξη και το αίσθημα κορεσμού και πείνας είναι ένας πολυδιάστατος κόσμος, με την άσκηση να είναι μόνο μία συνιστώσα αυτής και φυσικά όλοι παροτρύνονται για έναρξη και ένταξης της στην καθημερινότητα των ατόμων, πάντα με τη σύμφωνη γνώμη του προσωπικού γιατρού.

Πηγές:
Alice E. Thackray, Kevin Deighton, Exercise, Appetite and Weight Control: Are There Differences between Men and Women?, Nutrients 2016, 8(9), 583


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Μη χάνεις γεύμα

 

Μη χάνεις γεύμα

Από τους πιο καίριους πυλώνες στη δόμηση σταθερών βάσεων στο οικοδόμημα που λέγεται ισορροπημένη διατροφή είναι το γευματικό πρότυπο που ακολουθεί ο καθένας από εμάς. Μία από τις πιο συχνά εσφαλμένες τακτικές που ακολουθείται είναι η παράλειψη γευμάτων.
Οι κυριότεροι λόγοι στους οποίους πιθανώς μπορεί να αποδοθεί η παράλειψη των γευμάτων είναι:
Η αντίληψη της έννοιας του χρόνου από το άτομο και
Η έλλειψη χρόνου.

Πιθανοί παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν στην παράλειψη γευμάτων είναι:
Το κάπνισμα
Η έλλειψη τακτικής φυσικής δραστηριότητας
Οι επιρροές από το κοινωνικό περιβάλλον (π.χ. οικογένεια)
Οι επιρροές από το φυσικό περιβάλλον (π.χ. τύπος στέγασης).

Πρακτικές που θα μπορούσαν τελικά να υιοθετηθούν περιλαμβάνουν:
Αλλαγές που προωθούν μια πιο ομοιόμορφη κατανομή των θερμίδων μέσα στην ημέρα.
Παραδείγματος χάριν, αύξηση του θερμιδικού περιεχομένου του πρωινού γεύματος, με σκοπό την εξασφάλιση των θετικών επιδράσεων του για τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά και σακχαρώδη διαβήτη.
Εστίαση στην ποιότητα της διατροφής.
Παραδείγματος χάριν, περισσότερα γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας θα αυξήσουν την ποικιλία των καταναλισκόμενων τροφίμων.
Έλεγχος της ποσότητας των μερίδων.
Παραδείγματος χάριν, μέσα από προγραμματισμένα γεύματα και γευματίδια μπορεί να βελτιωθεί η ρύθμιση του αισθήματος της πείνας.

Η λαϊκή ρήση λέει: ‘’ Το πρωί να τρως σαν βασιλιάς, το μεσημέρι σαν άρχοντας και το βράδυ σαν ζητιάνος ‘’, καθιστώντας λοιπόν το πρωινό γεύμα ως το σημαντικότερο της ημέρας.
Τυχαία να ισχύει;
Μάλλον όχι!

Γιατί να πεις ΝΑΙ στο πρωινό:
Πιθανή βελτίωση της ημερήσιας πρόσληψης βιταμινών, ιχνοστοιχείων και φυτικών ινών.
Σύνδεση του πρωινού γεύματος με χαμηλότερο επιπολασμό υπερβαρότητας, κοιλιακής παχυσαρκίας και αρκετών παραγόντων καρδιομεταβολικού κινδύνου συγκριτικά με εκείνους που το παραλείπουν.
Συσχετίση με την απελευθέρωση ορμονών που καταστέλλουν το αίσθημα της όρεξης και σηματοδοτούν την ικανοποίησή της. Παράλληλα, ρυθμίζει την ολονύχτια εξασθένιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
Παρατηρούμενες επιπτώσεις, βελτίωσης της απόδοσης και της ψυχοκοινωνικής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης της βελτιωμένης προσοχής και συμπεριφοράς.

Τα χαρακτηριστικά ενός ιδανικού πρωινού
Το ‘’ισορροπημένο’’ πρωινό γεύμα καλύπτει το 25 – 30% της συνολικής ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης.
Προτιμήστε τρόφιμα από τις παρακάτω ομάδες τροφίμων:
Γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά
Αμυλούχα τρόφιμα (με έμφαση στα προϊόντα ολικής αλέσεως)
Φρούτα (κυρίως ολόκληρα ή χυμοί χωρίς πρόσθετα σάκχαρα)
Ωστόσο, παρά την έμφαση που δίνεται τα τελευταία χρόνια στην αξία του πρωινού είναι το γεύμα που παραλείπεται περισσότερο με διακύμανση της τάξεως του 14 – 88,5 %.

Ήξερες ότι…
Οι άντρες είναι αυτοί που ως επί το πλείστον παραλείπουν το πρωινό γεύμα, ενώ οι γυναίκες είναι επιρρεπείς στην παράλειψη του μεσημεριανού ή βραδινού γεύματος τους.
Η οργάνωση των γευμάτων είναι σημαντική διότι η σίτιση από τη μία και οι ώρες που το άτομο παραμένει νηστικό από την άλλοι ρυθμίζουν γονίδια, τα οποία είναι καίρια για το μεταβολισμό. Συνεπώς μη λειτουργικός προγραμματισμός των γευμάτων σχετίζεται με επιπλοκές όπως ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκία.


Πηγές:
Carol E. O’Neil, Carol Byrd-Bredbenner, The Role of Breakfast in Health: Definition and Criteria for a Quality Breakfast, Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, Volume 114, Issue 12, Supplement, December 2014, Pages S8–S26
M. Giovannini, E. Verduci, Breakfast: a Good Habit, not a Repetitive Custom, The Journal of International Medical Research 2008; 36: 613 – 624
Pendergast FJ et. al., Correlates of meal skipping in young adults: a systematic review., Int J Behav Nutr Phys Act. 2016 Dec 1;13(1):125.
St-Onge MP et. al., Meal Timing and Frequency: Implications for Cardiovascular Disease Prevention: A Scientific Statement From the American Heart Association., Circulation. 2017 Jan 30.


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com