Τρέχω για να προλάβω… και τον καρκίνο!

Τρέχω για να προλάβω… και τον καρκίνο!

Έχουμε μιλήσει αρκετές φορές για τη φυσική δραστηριότητα και τα οφέλη της. Ας εστιάσουμε λίγο παραπάνω στο ρόλο της για την πρόληψη του καρκίνου…

Η υιοθέτηση ενός τρόπου ζωής στον οποίο πρωταγωνιστεί η φυσική δραστηριότητα είναι πρωτεύουσας σημασίας για την πρόληψη εμφάνισης καρκίνου. Πιο συγκεκριμένα:

  • Συστήνεται οι ενήλικες να κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης αερόβια άσκηση ή 75 λεπτά υψηλής έντασης αερόβια άσκηση ανά εβδομάδα ή ένα ισοδύναμο συνδυασμό τους. Επίσης, προτείνεται η άσκηση με αντιστάσεις για τουλάχιστον 2 ημέρες/ εβδομάδα.
  • Ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της διάρκειας ή της έντασης της φυσικής δραστηριότητας φαίνεται πως δρα περισσότερο προστατευτικά στην εμφάνιση διαφόρων τύπων καρκίνου. Άτομα τα οποία είναι ήδη δραστήρια και κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα, προτείνεται να αυξήσουν το στόχο τους στα 300 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα ή εναλλακτικά μπορούν να αυξήσουν την ένταση της άσκησης.
  • Τα παιδιά και οι έφηβοι συστήνεται να κάνουν 1 ώρα μέτριας ή υψηλής έντασης φυσική δραστηριότητα κάθε μέρα, με τις έντονες δραστηριότητες να πραγματοποιούνται τουλάχιστον 3 ημέρες κάθε εβδομάδα.
  • Η υιοθέτηση της φυσικής δραστηριότητας ως τρόπος ζωής σε παιδιά και εφήβους παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη δραστήριων ενηλίκων.
  • Για όλες τις ηλικιακές ομάδες προτείνεται να περιοριστούν όλες οι καθιστικές δραστηριότητες. Για να μειώσετε το χρόνο καθιστικής ζωής:
  • Ελαττώστε το χρόνο παρακολούθησης τηλεόρασης ή χρησιμοποίησης του υπολογιστή, κινητού, ταμπλέτας κλπ.
  • Όταν παρακολουθείτε τηλεόραση κάνετε ταυτόχρονα διάδρομο ή ποδήλατο.
  • Χρησιμοποιείτε τις σκάλες αντί του ανελκυστήρα
  • Αν είναι εφικτό περπατήστε ή χρησιμοποιήστε το ποδήλατο για να φτάσετε στον προορισμό σας
  • Εγγραφείτε σε ένα πρόγραμμα γυμναστικής ή σε κάποιο σπορ με τους φίλους σας
  • Χρησιμοποιήστε ένα βηματομετρητή για να καταγράφετε τα βήματά σας και θέτετε ως στόχο την αύξησή τους κάθε μέρα.
  • Διαλέξτε τη μορφή άσκησης που σας αρέσει περισσότερο και όχι αυτή που ξέρετε ότι θα την κάνετε καταναγκαστικά.

Πέραν όλων των παραπάνω και η παραμικρή μορφή φυσικής δραστηριότητας μπορεί να έχει οφέλη για τον οργανισμό σε σύγκριση με την απόλυτη καθιστική ζωή. Άτομα τα οποία δεν είναι καθόλου δραστήρια συστήνεται να αρχίσουν ακόμα και με μικρής διάρκειας και μικρής έντασης ασκήσεις και να θέσουν ως στόχο τα 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα.

Η φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών τύπων καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων του μαστού, στο κόλον και ίσως του παχέος εντέρου γενικότερα. Επίσης, φαίνεται να δρα προστατευτικά έναντι του καρκίνου του ενδομητρίου, του προστάτη και πολύ πιθανόν και του παγκρέατος. Για τους άλλους τύπους καρκίνου δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία στη βιβλιογραφία που να επιβεβαιώνουν την προστατευτική δράση της φυσικής δραστηριότητας, αλλά οι περισσότερες μελέτες δείχνουν θετικά αποτελέσματα και σε άλλους τύπους όπως για παράδειγμα στον καρκίνο του πνεύμονα ή των νεφρών. Άρα η τακτική φυσική δραστηριότητα με μία ισορροπημένη δίαιτα είναι απαραίτητες συνιστώσες για την όσο το δυνατό πιο επιτυχημένη πρόληψη του καρκίνου.

Οι λόγοι για τους οποίους η φυσική δραστηριότητα είναι προστατευτική είναι πολλοί. Πιο αναλυτικά η τακτική φυσική δραστηριότητα βοηθάει στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους μέσω αύξησης της ενεργειακής δαπάνης. Σε αρκετούς τύπους καρκίνου έχει φανεί πως το υπερβάλλον σωματικό βάρος είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Ως επακόλουθο, η φυσική δραστηριότητα βοηθά στην πρόληψη εμφάνισης καρκίνου είτε με άμεσους τρόπους, όπως η αύξηση της ενεργειακής δαπάνης είτε με έμμεσους τρόπους, όπως είναι η ρύθμιση των ορμονών του φύλου, της ινσουλίνης και των προσταγλανδινών και επίσης, οι θετικές επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα.


Γράφει η Ζωή Σαμαρά, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Msc

Nutrition editor of Dieticious by Zoi Samara

Βιταμίνη D. Λίγα λόγια για μία μεγάλη βιταμίνη

Βιταμίνη D. Λίγα λόγια για μία μεγάλη βιταμίνη

Η βιταμίνη D, είναι γνωστή ως η βιταμίνη του ήλιου και είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη.

Είναι γεγονός πως έχουμε συνδέσει τις βιταμίνες με τη διατροφή. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες βιταμίνες που τις προσλαμβάνουμε μέσω της διατροφής, αυτή η βιταμίνη συντίθεται κατά κύριο λόγο μέσω της UVB ηλιακής ακτινοβολίας και κατά ένα πολύ μικρό ποσοστό προσλαμβάνεται από τα τρόφιμα. Φαίνεται πως μόνο ένα 10% της βιταμίνης D προσλαμβάνεται μέσω των τροφών. Όλο το υπόλοιπο συντίθεται μέσω του ηλίου. Οι κύριες διατροφικές πηγές της είναι το συκώτι, τα αυγά και τα λιπαρά ψάρια, καθώς και κάποια τρόφιμα που έχουν ενισχυθεί με ποσότητες βιταμίνης D, όπως είναι το γάλα και τα δημητριακά.

Γιατί όμως ενώ η Ελλάδα είναι μία χώρα μέσα στον ήλιο έχουμε τόσο μεγάλο πρόβλημα ανεπάρκειας ή και έλλειψης βιταμίνης D;

Μελέτες τελευταίων ετών στην Ελλάδα, έχουν δείξει πως το 75% υγιών ατόμων εμφανίζει ανεπάρκεια βιταμίνης D. Γι αυτό το λόγο όλο και περισσότεροι ελέγχουν πλέον τα επίπεδα της βιταμίνης σε μία εξέταση ρουτίνας.

Αντηλιακό

Με μία απλή υπόθεση θα λέγαμε πως οι Νότιοι είναι πιο ευνοημένοι στο θέμα της Βιταμίνης D, από

τους Βόρειους. Όμως κάτι τέτοιο δε φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τις μελέτες! Η αιτία; Το αντηλιακό! Η χρήση αντηλιακού με δείκτη προστασίας μόλις 8 μειώνει τη σύνθεση της βιταμίνης κατά 85%! Φανταστείτε τι επιπτώσεις έχει η χρήση αντηλιακών ευρείας που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι σε Νότιες χώρες όπως είναι η Ελλάδα, τα οποία έχουν δείκτη προστασίας 30 και άνω…

Γεωγραφικό πλάτος

Πέραν της χρήσεως αντηλιακών άλλη μία αιτία είναι το γεωγραφικό πλάτος που στην περίπτωση της Ελλάδας, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες δεν ευνοεί την σύνθεση της βιταμίνης.

Παχυσαρκία

Η παχυσαρκία επίσης φαίνεται να συνδέεται με χαμηλή σύνθεση κι εδώ έχουμε ένα φαύλο κύκλο Παχυσαρκία- Μειωμένη σύνθεση βιταμίνης D- παχυσαρκία. Αν και ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει διαλευκανθεί, μία πιθανή αιτία είναι πως τα παχύσαρκα άτομα έχουν αυξημένο λιπώδη ιστό και αποθηκεύουν μεγάλη ποσότητα της βιταμίνης εκεί, οπότε δεν υπάρχει μεγάλη ποσότητά της στο αίμα. Επίσης φαίνεται πως τα παχύσαρκα άτομα έχουν μειωμένη έκθεση στον ήλιο είτε λόγω μειωμένης φυσικής δραστηριότητας είτε λόγω αποφυγής εξόδων.

Μεταβολισμός βιταμίνης D

Δεν πρέπει να παραβλέψουμε και την ενδογενή ικανότητα του κάθε οργανισμού να συνθέσει επαρκή ποσότητα της βιταμίνης, καθώς τα μονοπάτια μεταβολισμού της βιταμίνης στο σώμα μας είναι πολλά και σύνθετα.

Τι μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη βιταμίνης D;

Το πιο προφανές πρόβλημα αφορά τα οστά, καθώς η συγκεκριμένη βιταμίνη ενισχύει την απορρόφηση ασβεστίου από τα οστά. Τα τελευταία χρόνια όμως η έλλειψη αυτής της βιταμίνης έχει συνδεθεί και με άλλα προβλήματα, όπως αυξημένο σωματικό βάρος, μειωμένη άμυνα του οργανισμού, αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση ψυχιατρικών νοσημάτων και συγκεκριμένων μορφών καρκίνου. Πολύ σοβαρή μπορεί να είναι η έλλειψη της στα παιδιά καθώς μπορεί να επιδράσει στη σκελετική τους ανάπτυξη προκαλώντας ραχίτιδα.

Συμπερασματικά δεν πρέπει να απορούμε πλέον γιατί έχει αυξηθεί η έλλειψη βιταμίνης D ενώ εκτιθέμεθα τόσο πολύ στον ήλιο. Δεν υπάρχει άμεση σχέση διατροφή- βιταμίνη D ή έκθεση στον ήλιο- βιταμίνη D. Yπάρχουν πάρα πολλοί λόγοι που μπορεί να παρεμποδίσουν την απορρόφησή της ,καθώς ο μεταβολισμός της Βιταμίνης D στο σώμα μας είναι ιδιαίτερα περίπλοκος.


Γράφει η Ζωή Σαμαρά, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Msc

Τα χαρακτηριστικά της διατροφής για μια υγιή εγκυμοσύνη

Τα χαρακτηριστικά της διατροφής για μια υγιή εγκυμοσύνη

Κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν τη σύλληψη όπως και σε όλη την προγεννητική περίοδο θα πρέπει να παρέχεται στις εγκύους η κατάλληλη εκπαίδευση για μια ισορροπημένη διατροφή για τη διάρκεια αυτής της ευαίσθητης περιόδου.

Οι γνώσεις θα πρέπει να εστιάζουν στην επίδραση μια φτωχής σε θρεπτική αξία διατροφής στην αύξηση της εμφάνισης ασθενειών, όπως και ότι η κατάλληλη διατροφή έχει τη δυνατότητα να μειώσει το κίνδυνο θνητότητας.

Οι συστάσεις για μια έγκυο αναφέρουν πως:

  1. Η πρόσληψη Πρωτεΐνης κυμαίνεται στο 1 g/Kg σωματικού βάρους, δηλαδή αντιστοιχεί περίπου στο 10 – 15% των καθημερινών ενεργειακών αναγκών
  1. Η πρόσληψη λίπους κυμαίνεται μεταξύ 25 – 30% των καθημερινών ενεργειακών αναγκών. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ανάλογα με το τρίμηνο, η περιεκτικότητα της διατροφής σε λιπαρά πρέπει να αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 11 – 15 g ημερησίως, μια επαρκή ποσότητα λιπαρών οξέων πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψιν
  1. Η πρόσληψη Υδατανθράκων κυμαίνεται μεταξύ 45 – 60%.

Πρέπει να τονιστεί πως:

  • Ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει δυσμενή επίδραση στην ανάπτυξη του εμβρύου και στο βάρος γέννησης των νεογέννητων˙ μιας και το χαμηλό βάρος γέννησης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για υπέρταση, διαβήτη, παχυσαρκία ή υπερλιπιδαιμία στην ενήλικη ζωή.

Ακόμα, μπορεί να οδηγήσει σε ανοσολογικές διαταραχές, μυϊκή ατροφία και πρωτεϊνο – ενεργειακή υποθρεψία.

  • Ανεπαρκής πρόσληψη πολυακόρεστων λιπαρών οξέων μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη ανάπτυξη του εμβρύου και περιφέρεια κεφαλιού.
  • Υπερβολική πρόσληψη υδατανθράκων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο υπεργλυκαιμίας για τη μητέρα και οδηγεί σε υπεργλυκαιμία και υπερινσουλιναιμία στο έμβρυο, οδηγώντας σε αυξημένη πρωτεϊνοσύνθεση στο έμβρυο και εναπόθεση λίπους και γλυκογόνου στους ιστούς, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε μακροσωμία.
  1. Ένα σημαντικό στοιχείο της σωστής διατροφής των εγκύων γυναικών είναι η παροχή επαρκών ποσοτήτων βιταμινών και ανόργανων συστατικών, ιδίως εκείνων που ελάχιστα υπάρχουν στα τρόφιμα.
  • Η σύσταση για τη βιταμίνη D είναι 20 – 25 μg ημερησίως.

Η βιταμίνης D επηρεάζει την έκφραση γονιδίων που ρυθμίζουν την αγγειογένεση˙ με την ανεπάρκεια αυτής να μπορεί να προκαλέσει από προεκλαμψία και σακχαρώδη διαβήτη κύησης ως ραχίτιδα.

  • Η σύσταση για το φυλλικό οξύ (Β9) είναι 600 μg ημερησίως.

Το φυλλικό οξύ συμμετέχει στη σύνθεση των ερυθροκυττάρων και στη σύσταση του DNA. Επίσης, δρα ως συμπαράγοντας σε μεταβολικές αλλαγές της ομοκυστεΐνης. Η ανεπάρκεια φυλλικού μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της συγκέντρωσης της ομοκυστεΐνης, γεγονός που είναι παράγοντας κινδύνου για την εκδήλωση θρομβωτικών ασθενειών.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν τη σύλληψη και κατά την έναρξη της εγκυμοσύνης η ανεπάρκεια σε φυλλικό μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες στο νευρικό σωλήνα του εμβρύου, ενώ σε πιο προχωρημένα στάδια της εγκυμοσύνης μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο για πρόωρο τοκετό και την εκδήλωση προεκλαμψίας και υπέρτασης.

  • Η σύσταση για το ιώδιο είναι 250 μg ημερησίως.

Το ιώδιο είναι απαραίτητο για την παραγωγή της θυρεοειδικής ορμόνης – θυροξίνης – η οποία συμμετέχει μαζί με άλλες στον πολλαπλασιασμό των νευρικών κυττάρων του αναπτυσσόμενου εμβρύου.

Η σοβαρή ανεπάρκεια ιωδίου κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο αποβολών, πρόωρο τοκετό, διαταραγμένη ανάπτυξη των πνευμόνων του εμβρύου, κώφωση, βλάβη στο κεντρικό νευρικό σύστημα ακόμα και μειωμένη ανάπτυξη του εγκεφάλου που δεν αναστρέφεται στο έμβρυο.

  • Η σύσταση για το μαγνήσιο είναι 270 mg ημερησίως.

Το μαγνήσιο είναι συμπαράγοντας του μεταβολισμού των υδατανθράκων, του λίπους και των πρωτεϊνών. Ακόμα, συμμετέχει στη ρύθμιση των επιπέδων του ασβεστίου, της βιταμίνης D και στη δομή των κυτταρικών μεμβρανών.

Η ανεπάρκεια του μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση στη μητέρα και επίσης να δημιουργήσει σε βλάβες στις κυτταρικές μεμβράνες.

Σημαντική συνεπώς είναι η δίαιτα κάθε γυναίκας που θέλει να φέρεις εις πέρας μια υγιή τελειόμηνη εγκυμοσύνη, προσφέροντας όλες εκείνες τις συνθήκες για επαρκή ανάπτυξη του εμβρύου θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες της και να χαρακτηρίζεται από επαρκή πρόσληψη:

Πρωτεϊνών, Λίπους και Υδατανθράκων, λαμβάνοντας υπόψιν τις συστάσεις για το κατάλληλο μέγεθος της μερίδας και το θερμιδικό περιεχόμενο που διαφοροποιείται ανάλογα με το τρίμηνο της εγκυμοσύνης.


Πηγές:
WiolettaWaksmańska et. al, The dietary composition of women who delivered preterm and full-term infants, Applied Nursing Research 35 (2017)


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Τα κιλά της εγκυμοσύνης

Τα κιλά της εγκυμοσύνης

Επιμέλεια: Χαρά Σκουλαρίκη

Η εγκυμοσύνης είναι η μαγική εκείνη περίοδος που μέσα στο σώμα της μητέρας αναπτύσσεται μια νέα ζωή. Η περίοδος αυτή ολοκληρωτικά αλλάζει συναισθηματικά και φυσιολογικά τη μητέρα.

Η αύξηση του σωματικού βάρους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι φυσιολογική και απαραίτητη.

Η παρουσία του έμβρυου που αναπτύσσεται, δημιουργείαι και αυξάνεται ένα νέο όργανο ο πλακούντας, παράγεται το αμνιακό υγρό, ο όγκος του αίματος της μητέρας αυξάνεται έως και 60%, το στήθος προετοιμάζεται για τον θηλασμό και η μήτρα μεγαλώνει για να φιλοξενήσει το μωρό.

Από πού προέρχονται τα κιλά της εγκυμοσύνης:

Βρέφος: 3 – 3,8 kg

Αύξηση αποθηκών λίπους: 3,5 kg

Αύξηση όγκου αίματος: 2 kg

Αύξηση υγρών στους ιστούς: 1,2 kg

Αύξηση όγκου μήτρας: 0,9 kg

Αμνιακό υγρό: 0,8 kg

Πλακούντας: 0,7 kg

Αύξηση στήθους: 0,5 kg

(Τα παραπάνω δεν ισχύουν για πολλαπλή εγκυμοσύνη)

Η αύξηση του σωματικού σας βάρους θα πρέπει να είναι σταδιακή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πλέον θεωρούμε πως δεν υπάρχουν συγκεκριμένες νόρμες αύξησης βάρους, αν και συστήνεται η μεγαλύτερη αύξηση να γίνεται στο 2ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Το συνολικό βάρος που πρέπει να πάρει η μητέρα κατά την εγκυμοσύνη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από το βάρος που είχε πριν μείνει έγκυος. Ενδεικτικά, μια γυναίκα που έχει αυξημένο βάρος πριν από την εγκυμοσύνη θα πρέπει να πάρει λιγότερα κιλά κατά τη διάρκειά της, σε σχέση με μια γυναίκα φυσιολογικού βάρους.

Ένας συνήθης δείκτης για την εκτίμηση του βάρους είναι ο Δείκτης Μάζας Σώματος (= βάρος/ ύψος², όπου το βάρος σε κιλά και το ύψος σε μέτρα).

Φυσιολογικά ο δείκτης κυμαίνεται μεταξύ 18,5-25kg/m², ενώ μεταξύ 26-29 θεωρείται υπέρβαρο και πέρα του 30 παχύσαρκο.

Πάραυτα, σημειώνεται πως για τις γυναίκες που ενδιαφέρονται να γίνουν μητέρες το φυσιολογικό είναι πάνω από το 20kg/m².

Η μικρότερη δυνατή αύξηση βάρους αναφέρεται αποκλειστικά στις γυναίκες που υπερβαίνουν το 29kg/m² και είναι τα 6 κιλά.

Η ελάχιστη δυνατή αύξηση είναι 6 κιλά δεδομένου των απαραίτητων αλλαγών στο σώμα της μητέρας (μήτρα, στήθος, όγκος πλάσματος ) αλλά και την ύπαρξη του παιδιού (βάρος παιδιού, πλακούντας, αμνιακό υγρό).

Η συγκεκριμένη αύξηση είναι απαραίτητη και για τις μητέρες με (κίνδυνο) διαβήτη κύησης.

Βάρος πριν την εγκυμοσύνη Ενδεικτική αύξηση βάρους κατά την εγκυμοσύνη Αύξηση κατά το 2ο και 3ο τρίμηνο (κιλά/εβδομάδα)
Χαμηλό: ΔΜΣ <20 12,5-18 kg 0,45 – 0,6 kg
Φυσιολογικό: ΔΜΣ 20-26 11,5-16 kg 0,35 – 0.45 kg
Υπέρβαρη: ΔΜΣ 26-29 7-11,5 kg 0,25 – 0,35 kg
Παχύσαρκη: ΔΜΣ>29 τουλάχιστον 6 kg 0,25 – 0,35 kg

Σημαντικά βήματα για μια υγιή εγκυμοσύνη περιλαμβάνουν την κατανάλωση μιας ισορροπημένης διατροφής, την κατάλληλη αύξηση βάρους, την τακτική σωματική άσκηση, λήψη συμπληρώματος βιταμινών και ανόργανων αλατων και αποφυγή από το αλκοόλ, τον καπνό και άλλες επιβλαβείς ουσίες. Η διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής καθόλη την εγκυμοσύνη, καθώς επίσης πριν και μετά, είναι το κλειδί τόσο για το μωρό όσο για τη μητέρα.


Πηγές:

  • The Institute of Medicine (IOM), Weight Gain During Pregnancy: Reexamining the Guidelineshttp://www.iom.edu/Reports/2009/Weight-Gain-During-Pregnancy-Reexamining-the-Guidelines.aspx
  • Journal of the AMERICAN DIETETIC ASSOCIATION,Position Stand: nutrition and lifestyle for a healthy pregnancy outcome
  • Journal of the AMERICAN DIETETIC ASSOCIATION, Position Stand: Obesity, Reproduction, and Pregnancy Outcomes 0002-8223/09/10905-0018$36.00/0 doi: 10.1016/j.jada.2009.03.020

Επιμέλεια: Χαρά Σκουλαρίκη


Διαβάστε εδώ περισσότερα για την Εγκυμοσύνη: http://www.nutrinews.gr/?s=%CE%B5%CE%B3%CE%BA%CF%85%CE%BC%CE%BF%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B7

Μητρικός Θηλασμός Το Δώρο της μητέρας

Μητρικός Θηλασμός
 Το Δώρο της μητέρας

Σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας προτείνεται αποκλειστικός θηλασμός για τους πρώτους 6 μήνες και συνέχιση του μαζί με προσθήκη συμπληρωματικών τροφίμων μέχρι τα 2 πρώτα χρόνια ζωής του παιδιού ή και περισσότερο.
Ωστόσο, στις μέρες μας οι Δυτικές κοινωνίες κατακλύζονται από πρότυπα ‘’καλής υγείας και ομορφιάς’’ που καλούν τις γυναίκες να τα πιστέψουν και να τα υιοθετήσουν, αγνοώντας ή παραβλέποντας τα οφέλη πρακτικών όπως αυτά που προκύπτουν από τον θηλασμό.
Οι λόγοι με τους οποίους πιθανόν να συσχετίζεται η επιλογή της μητέρας να θηλάσει το βρέφος και η χρονική διάρκεια αυτού μπορεί να συνδέονται με:
Το μορφωτικό επίπεδο της μητέρας
Ασθένειες που καταδεικνύουν την ακαταλληλότητα του γυναικείου στήθους
Ανεπαρκής παραγωγή μητρικού γάλακτος
Η φύση του επαγγέλματος της μητέρας
Η διάρκεια της άδειας μητρότητας από τον εργασιακό της χώρο
Ανεπαρκής γνώσεις σχετικά με το θέμα του θηλασμού
Έλλειψη υποστήριξης από τον οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο
Ελλιπής καθοδήγηση και ενθάρρυνση από τους επαγγελματίες υγείας.
Ακόμα, υπάρχουν ανησυχίες για τον αν ο τρόπος ζωής της μητέρας, παραδείγματος χάριν καταστάσεις σχετικές με:
Ιώσεις
Κάπνισμα
Φαρμακευτικές αγωγές
Φτωχή διατροφική κατάσταση ή/ και πρόσληψη
Τυχόν ύπαρξη διαβήτη κύησης
…Επηρεάζουν την ποιότητα του μητρικού γάλακτος.

Ωστόσο, όλες οι παραπάνω δυσκολίες και προβληματισμοί δε θα πρέπει να απωθούν από το μυαλό της μητέρας την ιδέα του θηλασμού
(ΕΞΑΙΡΕΣΗ, η προτροπή αποφυγής από το θεράποντα ιατρό της μητέρας)

Και αυτό γιατί…
Να υποστηρίζεται η διατροφική αξία του μητρικού γάλακτος;
Το μητρικό γάλα είναι μια θεωρητικά ‘’πλήρης’’ τροφή παρέχοντας στο βρέφος επαρκή ενέργεια και μια πληθώρα θρεπτικών και μη – θρεπτικών συστατικών. Συνοπτικά παρέχει:
Μεταλλικά στοιχεία
Αντισώματα (μητρικής προέλευσης)
Ορμόνες που σχετίζονται με τη ρύθμιση της όρεξης
Αυξητικούς παράγοντες
Παράγοντες που σχετίζονται με την ανάπτυξη του εντερικού μικροβιόκοσμου.

Να ωφελείται το παιδί από τη διαδικασία του θηλασμού;
Α. Τα αντισώματα που προσλαμβάνει μέσα από το μητρικό γάλα μειώνουν βραχυπρόθεσμα τον κίνδυνο:
Νεογνικών μολύνσεων,
Γαστρεντερικών μολύνσεων,
Πνευμονίας κατά τη διάρκεια της βρεφικής ηλικίας.

Β. Σε αριθμούς φαίνεται πως μη σωστή διαδικασία θηλασμού σχετίζεται με:
45% θανάτους εξ αιτίας νεογνικών μολύνσεων
30% θάνατοι εξ αιτίας από διάρροια
18% θανάτους από αναπνευστικά αίτια σε παιδιά < 5 χρόνων.

Γ. Τα μακροπρόθεσμα οφέλη για το έμβρυο είναι:
Μείωση της πιθανότητας για υπερβαρότητα/παχυσαρκία κατά 22% σε σχέση με τα παιδιά που δε θήλασαν ποτέ.
Μείωση της πιθανότητας για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Μείωση της πιθανότητας για υπέρταση
Αύξηση των σκορ των τεστ ευφυΐας σε σχέση με τα παιδιά που κατανάλωναν φόρμουλα.

Να ωφελείται η ίδια η μητέρα από τη διαδικασία του θηλασμού;
Ο μητρικός θηλασμός προστατεύει τη μητέρα από:
Τον καρκίνο του μαστού
Τον καρκίνο των ωοθηκών
Την παχυσαρκία.
Ο αποκλειστικός θηλασμός είναι ακόμα αποτελεσματική και φυσική μέθοδος για έλεγχο γέννησης, παρέχοντας 98% προστασία μεταξύ γέννησης και 6 μήνες μετά τον τοκετό.

Να υποστηρίζονται οι μητέρες τόσο από τον οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο όσο και από τους επαγγελματίες υγείας;
Είναι πολύ βασική η συνεργασία των ανθρώπων από τον οικογενειακό περίγυρο και των επαγγελματιών υγείας που έρχονται σε άμεση επαφή με τη μητέρα προκειμένου να καταπολεμήσουν τάσεις όπως:
Ανάγκες, προσδοκίες που νοιώθουν οι μητέρες πως πρέπει να ικανοποιήσουν
Φόβοι σχετικά με το πώς είναι εφικτή η συνέχιση του θηλασμού μετά το πέρας της μητρικής άδειας
Φαινόμενα κριτικής και απολογίας καθώς οι μητέρες νοιώθουν πως βρίσκονται σε αμυντική θέση

–> Συνεπώς, μιας και τα οφέλη από τον μητρικό θηλασμό είναι πολλά και αδιαμφισβήτητα, αν δεν υπάρχει λόγος που ο θεράπων ιατρός να συστήνει την αποφυγή του, θα πρέπει οι επαγγελματίες υγείας και όχι μόνο να προτρέπουν τις μητέρες να θηλάζουν τα βρέφη, απολαμβάνοντας τα οφέλη τόσο αυτά όσο και οι μητέρες.


Πηγές:
Yan J et. al., The association between breastfeeding and childhood obesity: a meta-analysis., BMC Public Health. 2014 Dec 13;14:1267
Lessen R et. al., Position of the academy of nutrition and dietetics: promoting and supporting breastfeeding., J Acad Nutr Diet. 2015 Mar;115(3):444-9
Leeming D et. al., Understanding process and context in breastfeeding support interventions: The potential of qualitative research., Matern Child Nutr. 2017 Feb 14


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com


Δείτε κι άλλες καταχωρήσεις  για το θηλασμό εδώ : http://www.nutrinews.gr/?s=%CE%B8%CE%B7%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82

 

 

(Ανα)Γνώρισε τις λιγούρες

(Ανα)Γνώρισε τις λιγούρες

Ταυτότητα:
Οι λιγούρες αναφέρονται στην έντονη θέληση για κατανάλωση ενός συγκεκριμένου τροφίμου στο οποίο είναι δύσκολο το άτομο να αντισταθεί.

Διαφέρουν από το αίσθημα της πείνας, μιας και αυτή μπορεί να ικανοποιηθεί με την κατανάλωση τροφής στη γενικότητα. Αντίθετα, οι λιγούρες καταστέλλονται μόνο όταν καταναλωθεί το πολυπόθητο τρόφιμο.

Τα πιο επιρρεπή για λιγούρες τρόφιμα είναι τρόφιμα πλούσια σε:
Λίπος, αλάτι και ζάχαρη.

Μολονότι αυτό το φαινόμενο είναι συνηθισμένο στο γενικό πληθυσμό καθημερινά˙ η δυσαπροσαρμοστικότητα τέτοιων επεισοδίων είναι κρίσιμη γιατί ενδεχομένως μπορεί να:
Πυροδοτήσουν επεισόδια διατροφικών διαταραχών
Αναστείλλουν τις προσπάθειες απώλειας σωματικού βάρους στα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα.
Συσχετιστούν με αρνητικά συναισθήματα και κατάθλιψη καθώς και γνωσιακές διαταραχές.
Συνδεθούν με προβλήματα υγείας όπως η παχυσαρκία.

Ήξερες ότι…
Οι λιγούρες είναι κατά κύριο λόγο γένους θηλυκού λόγω:

Φυσιολογικών και ψυχολογικών ιδιαιτεροτήτων (π.χ έμμηνος ρύση, εγκυμοσύνη)
Διαφορετικών διατροφικών γνώσεων
Πολιτισμικών επιρροών
Διαφορών σε διατροφο – εξαρτόμενων νευροδιαβιβαστών καθώς και νευροδιαβιβαστών με καίριο ρόλο στη ρύθμιση της διάθεσης.

Οι γυναίκες συνήθως ζητούν επίμονα γλυκά και τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες συγκριτικά με τους άντρες.

Κατανοώντας τες…
Για την εμφάνιση των λιγούρων μπορεί να υπάρχει κάποιο εξωτερικό ερέθισμα μπορεί όμως και όχι, για αυτό ρόλο – κλειδί διαδραματίζει το φαντασιακό κομμάτι του ατόμου, δηλαδή η αναπαράσταση στο μυαλό του φυσικού κόσμου.

Ο ρόλος του πιο συγκεκριμένα:
Η εγκεφαλική απεικόνιση και σκέψεις γύρω από το τρόφιμο για το οποίο υπάρχει η λιγούρα
Η ανάλυση του περιεχομένου της προηγούμενης ‘’εμπειρίας’’ λιγούρας αποδίδει μια σειρά περιγραφικών
Η ανάμειξη αισθητηριακών πεδίων του φαντασιακού τμήματος του εγκεφάλου
Η ζωντάνια αυτής της εικόνας είναι σημαντικός δείκτης πρόγνωσης του βαθμού έντασης της λιγούρας.

Το παράδειγμα της εγκυμοσύνης…
Οι λιγούρες παρατηρούνται πάρα πολύ συχνά κατά τη διάρκεια της κύησης και μάλιστα υπάρχει θετική σχέση με την κατανάλωση γλυκών καθώς και με την αύξηση του σωματικού βάρους.
Έχει παρατηρηθεί πως περίπου:
1 στις 2 γυναίκες είναι υπέρβαρες πριν την έναρξη της εγκυμοσύνης και
1 στις 2 γυναίκες πως ολοκληρώνουν τη διαδικασία της εγκυμοσύνης όντας είτε υπέρβαρες είτε παχύσαρκες.

Τα παραπάνω δεδομένα είναι ανησυχητικά μιας και αυτή η αυξημένη πρόσληψη σχετίζεται με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου. Παραδείγματος χάριν, για το έμβρυο υπάρχει αυξημένος κίνδυνος:
μακροσωμίας
υπερβαρότητας/παχυσαρκίας τόσο κατά την παιδική όσο κατά την εφηβική ηλικία
προεκλαμψίας
νεογνικής υπογλυκαιμίας
περιγεννητικής θνησιμότητας
ανωμαλιών νευρικού σωλήνα

Από την άλλη, για τη μητέρα υπάρχει αυξημένος κίνδυνος:
διατήρησης του σωματικού βάρους που προσέλαβε κατά τη διάρκεια της κύησης και μετά την περάτωση αυτής.
διαβήτη κυήσεως
υπέρτασης
ανεπιτυχούς έναρξης και διατήρησης του θηλασμού
αύξησης μαιευτικού κόστους.


Πηγές:
Boswell RG et. al., Food cue reactivity and craving predict eating and weight gain: a meta-analytic review., Obes Rev. 2016 Feb;17(2):159-77
Chao AM et. al., Food cravings, binge eating, and eating disorder psychopathology: Exploring the moderating roles of gender and race., Eat Behav. 2016 Apr;21:41-7
Tiggemann M et. al., The phenomenology of food cravings: the role of mental imagery., Appetite. 2005 Dec;45(3):305-13
Schumacher S et. al., Acceptance- and imagery-based strategies can reduce chocolate cravings: A test of the elaborated-intrusion theory of desire., Appetite. 2017 Feb 11. pii: S0195-6663(17)30204-0,
Orloff NC et. al., Food cravings in pregnancy: Preliminary evidence for a role in excess gestational weight gain., Appetite. 2016 Oct 1;105:259-65


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Υπογονιμότητα και Διατροφή

Υπογονιμότητα και Διατροφή


Η υπογονιμότητα έχει δύο όψεις, πολλοί τη θεωρούν ‘’γυναικεία υπόθεση’’, όμως κάτι τέτοιο δεν είναι αληθές. Θα ασχοληθούμε:
Α) με τη ανδρική πλευρά μιας και πολλές μελέτες επιβεβαιώνουν πως και οι άνδρες επωμίζονται σημαντικό μερίδιο της ευθύνης
Β) με τα διατροφικά πρότυπα που μπορεί να ακολουθεί η μέλλουσα μητέρα και πως αυτά επηρεάζουν τη διατροφική της κατάσταση.

Η υπογονιμότητα ορίζεται ως η μη ικανότητα κύησης έπειτα από ένα χρόνο τακτικών επαφών.

Ανδρική υπογονιμότητα
Παράγοντες που συμβάλλουν στην ανδρική υπογονιμότητα είναι οι:
Ακτινοβολία
Κάπνισμα
Κιρσοκήλη
Μόλυνση
Λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος
Περιβαλλοντικοί παράγοντες
Διατροφικές ανεπάρκειες
Οξειδωτικό στρες.

Οι διαταραχές στο σπέρμα που μπορεί να σχετίζονται με την υπογονιμότητα αφορούν:
Μειωμένη συγκέντρωση σπέρματος
Μειωμένη κινητικότητα σπέρματος
Σπέρμα με μη φυσιολογική μορφολογία και
Συνδυασμός των παραπάνω.

Διατροφική συμβολή
Αντιοξειδωτικά
Τα αντιοξειδωτικά μέσα από τον περιορισμό της δραστικότητας των ελευθέρων ριζών συμβάλλουν στην προστασία του σπέρματος.
Θετική είναι η σχέση με:
L – καρνιτίνη και παράγοντες του σπέρματος όπως τη συγκέντρωση, την κινητικότητα και τη μορφολογία.
Συνένζυμο Q10 και τη βελτίωση της κινητικότητας του σπέρματος και της πυκνότητας.
Βιταμίνη C, βιταμίνη Ε και μειωμένη βλάβη στο γενετικό υλικό του σπέρματος
Σελήνιο σε συνδυασμό με Ν- ακέτυλο- κυστεΐνη και ανδρική υπογονιμότητα
Ψευδάργυρος και κινητικότητα όπως και μορφολογία σπέρματος.

Διατροφική κατάσταση της μητέρας
Από την άλλη η διατροφή της μητέρας είναι σημαντική διότι επηρεάζει:
Την ικανότητα σύλληψης και διατήρησης μιας υγιούς εγκυμοσύνης
Τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού πλακούντα
Την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του σώματος του εμβρύου
Τη δημιουργία επαρκούς και θρεπτικού μητρικού γάλακτος.

Διατροφικά σχήματα
Μελέτες έχουν δείξει πως για τη βελτίωση της γονιμότητας υπάρχουν διαιτητικά σχήματα που μπορούν να συμβάλλουν θετικά.
Μεσογειακή Διατροφή:
Προφίλ διατροφής πλούσια σε:
αντιοξειδωτικά,
φρούτα και λαχανικά (αύξηση περιεκτικότητας φυτικών ινών),
άπαχες επιλογές πρωτεΐνης,
Ω – 3 λιπαρά οξέα από λιπαρά ψάρια,
δημητριακά ολικής αλέσεως και
μονοακόρεστα λιπαρά οξέα από το ελαιόλαδο (κύρια πηγή ελαίου)

Τα οφέλη συγκεντρώνονται στα παρακάτω:
βελτίωση κατάσταση υγείας μητέρας, παραδείγματος χάριν: μείωση ολικής χοληστερόλης και LDL – χοληστερόλης της μητέρας
μείωση του κινδύνου για παχυσαρκία, υπέρταση, ινσουλινοαντίσταση και διαβήτη της μητέρας
μείωση 90% του κινδύνου για πρόωρο τοκετό
μείωση 70% του κινδύνου για διαταραχές ωοθηλακιορρηξίας, σε σχέση με δίαιτες υψηλής περιεκτικότητας σε trans λιπαρά οξέα (βρίσκονται σε υψηλές συγκεντρώσεις στο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας).

Δίαιτα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη
Προφίλ διατροφής με αυξημένη κατανάλωση:
Μονοακόρεστων λιπαρών οξέων
Φυτικής προέλευσης πρωτεΐνες
Φυτικές ίνες
Χαμηλού – γλυκαιμικού δείκτη υδατάνθρακες, όπως όσπρια και λαχανικά χαμηλής περιεκτικότητας σε άμυλο

Οφέλη:
Αύξηση της πιθανότητας γονιμοποίησης
Συμβάλλει στη διαχείριση του διαβήτη κύησης μέσω μείωσης της ανάγκης σε ινσουλίνη και βελτίωσης της κατάστασης γλυκαιμίας της μητέρας
Βελτίωση στη κατάσταση υγείας του βρέφους όσον αφορά ανθρωπομετρικούς δείκτες (βάρος, μήκος) και βιοδείκτες μεταβολικού συνδρόμου (επίπεδα ινσουλίνης, επίπεδα ινσουλινοαντίστασης).

Συμπερασματικά
Η ποιότητα διατροφής του ζευγαριού στην προσπάθεια τους να αποκτήσουν παιδί είναι καίριας σημασίας. Αυτό συμβαίνει διότι με μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής τους μπορεί να βελτιώσουν σημαντικά τη πιθανότητα τόσο επιτυχούς γονιμοποίησης όσο και επιτυχούς έκβαση της εγκυμοσύνης.


Πηγές:
Ahmadi S. et. al., Antioxidant supplements and semen parameters: An evidence based review., Int J Reprod Biomed (Yazd). 2016 Dec;14(12):729-736
Comerford KB. et. al., The Role of Avocados in Maternal Diets during the Periconceptional Period, Pregnancy, and Lactation., Nutrients. 2016 May 21;8(5). pii: E313


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Υγιεινή διατροφή στην εγκυμοσύνη

Μία πλήρη αναφορά στις διαιτητικές ανάγκες κατά την περίοδο της κυοφορίας που αναδημοσιεύουμε από το EUFIC.

Για περισσότερα άρθρα σχετικά με τη διατροφή κατά την εγκυμοσύνη δείτε εδώ.

pregnant-food-a-2

Η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος κατά την οποία οι διατροφικές ανάγκες αυξάνονται εξαιτίας των απαιτήσεων του αναπτυσσόμενου βρέφους. Μια υγιεινή δίαιτα και ένας υγιεινός τρόπος ζωής είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για μια υγιή εγκυμοσύνη, καθώς επηρεάζουν την υγεία τόσο της μητέρας όσο και του βρέφους. Οι διαιτητικές συστάσεις για τις εγκύους είναι παρόμοιες με αυτές για τον γενικό πληθυσμό, όμως υπάρχουν ορισμένες σημαντικές λεπτομέρειες που θα πρέπει κανείς να γνωρίζει.

Υγιεινή διατροφή πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Μια υγιεινή δίαιτα είναι σημαντική τόσο κατά τη φάση της σύλληψης όσο και κατά την εγκυμοσύνη. Αυτό ισχύει, διότι χαμηλά επίπεδα θρεπτικών συστατικών μπορεί να επηρεάσουν την υγεία του βρέφους ήδη από την αρχή της εγκυμοσύνης.1-4 Μια εγκυμοσύνη μπορεί να συμβεί ακόμα κι αν δεν είναι προγραμματισμένη, συνεπώς είναι ιδιαιτέρως σημαντικό οι γυναίκες που έχουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο να τρώνε καλά. Τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι η διατροφική κατάσταση της μητέρας πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να επηρεάσει την υγεία του παιδιού όχι μόνο βραχυχρονίως, αλλά ακόμα και αργότερα στη ζωή, φαινόμενο που αναφέρεται ως θρεπτικός προγραμματισμός.5

Οι έγκυες γυναίκες, όπως και ο γενικός πληθυσμός, συστήνεται να καταναλώνουν μια ισορροπημένη δίαιτα (με κάποια πρόσθετη προσοχή):1-4

  • Άφθονα προϊόντα δημητριακών, κατά προτίμηση ολικής άλεσης, και άλλα αμυλώδη τρόφιμα
  • Άφθονα φρούτα και λαχανικά, τουλάχιστον 5 μερίδες την ημέρα (ενδελεχές πλύσιμο ή ξεφλούδισμα)
  • Μερικές μερίδες γαλακτοκομικών την ημέρα (αποφυγή ωμών προϊόντων, αποφυγή μουχλιασμένων τυριών), κατά προτίμηση χαμηλών σε λίπος
  • Μέτριες ποσότητες ισχνού κρέατος, αβγών, ψαριού και άλλων πηγών πρωτεϊνών (αποφυγή ωμών προϊόντων): τακτική επιλογή υγιεινών πηγών λίπους, όπως τα φυτικά έλαια, οι ξηροί καρποί και τα λιπαρά ψάρια, π.χ. σαρδέλα, γαύρος, σαφρίδι, κολιός.
  • Περιορισμός της ποσότητας πρόσθετων σακχάρων και αλατιού

Κατά την προσπάθεια σύλληψης, οι άνδρες θα πρέπει επίσης να αναλογιστούν ορισμένες αλλαγές στη δίαιτά τους και τον τρόπο ζωής τους, καθώς αυτά μπορεί να επηρεάσουν τη γονιμότητά τους. Η κατανάλωση μιας υγιεινής δίαιτας με ποικιλία τροφίμων, η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ και η επιδίωξη ενός υγιεινού σωματικού βάρους μπορεί να βελτιώσουν την ποιότητα του σπέρματος και την πιθανότητα σύλληψης.4

Ενεργειακή ισορροπία

Ιδανικά, οι γυναίκες θα πρέπει να επιδιώκουν ένα υγιές σωματικό βάρος πριν τη σύλληψη και να αποφύγουν την υπερβάλλουσα αύξηση του βάρους κατά την εγκυμοσύνη.2,4 Η υπερβάλλουσα αύξηση βάρους κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να είναι αποτέλεσμα της αντίληψης ότι οι γυναίκες πρέπει να «τρώνε για δύο». Στην πραγματικότητα, μια γυναίκα με μέτρια δραστηριότητα απαιτεί κατά μέσο όρο 2.000 θερμίδες την ημέρα, ενώ όταν είναι έγκυος απαιτεί επιπρόσθετα μόνο:

70 θερμίδες/ημέρα κατά το πρώτο τρίμηνο

260 θερμίδες/ημέρα κατά το δεύτερο τρίμηνο

500 θερμίδες/ημέρα κατά το τρίτο τρίμηνο.6

Επιπρόσθετες θρεπτικές απαιτήσεις για την υποστήριξη της εμβρυικής ανάπτυξης

Ενώ μια ισορροπημένη δίαιτα παρέχει επαρκώς τα περισσότερα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, ορισμένα θρεπτικά συστατικά είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για το έμβρυο και πολλές γυναίκες μπορεί να μην προσλαμβάνουν επαρκή ποσότητα από αυτά μέσω της δίαιτάς τους.1-4,7 Μια επαρκής παροχή φυλλικού οξέος έναν μήνα πριν τη σύλληψη και η συνέχισή της κατά το πρώτο τρίμηνο μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα.1,8 Πολλές χώρες συστήνουν οι έγκυες γυναίκες και όσες μπορεί να μείνουν έγκυες να καταναλώνουν τρόφιμα πλούσια σε φυλλικό οξύ και να λαμβάνουν συμπληρώματα φυλλικού οξέος (400 μg/ημέρα).1-4

Μπορεί να συστηθεί να ληφθούν και άλλα συμπληρώματα θρεπτικών συστατικών, εάν η γυναίκα βρίσκεται σε ειδικό κίνδυνο ανεπάρκειας.1-4 Πριν τη σύλληψη ίσως είναι μια καλή ιδέα να ελέγξει με αιματολογικές εξετάσεις το διατροφικό της προφίλ και να αναζητήσει συμβουλές από έναν επαγγελματία υγείας σχετικά με το εάν χρειάζεται η λήψη συμπληρωμάτων, ειδικά βιταμίνης D, σιδήρου και ιωδίου. Προκειμένου να καλυφθούν οι μεγαλύτερες απαιτήσεις σε ασβέστιο, οι έγκυες γυναίκες συστήνεται μερικές φορές να καταναλώνουν τρείς μερίδες γαλακτοκομικών την ημέρα.1-3 Αν και μια επαρκής πρόσληψη βιταμίνης Α είναι επίσης σημαντική, οι έγκυες γυναίκες θα πρέπει να αποφεύγουν το συκώτι και τα συμπληρώματα με πρόδρομες μορφές της βιταμίνης Α (ρετινόλη), καθώς η υπερβολική ποσότητα μπορεί να βλάψει το έμβρυο.1-4

Οι έγκυες θα πρέπει να αυξήσουν την πρόσληψη DHA (εικοσιδυοεξανοϊκό οξύ), ένα ω-3 λιπαρό οξύ απαραίτητο για την ομαλή ανάπτυξη του εγκεφάλου. Αυτό διότι η ικανότητα του σώματος να παράγει DHA είναι περιορισμένη. Η επαρκής παροχή DHA είναι ιδιαιτέρως σημαντική κατά το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, όταν ο εγκέφαλος του εμβρύου αναπτύσσεται ταχύτατα και το έμβρυο ξεκινά να αποθηκεύει DHA για την περίοδο μετά τη γέννηση.9 Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) προτείνει οι έγκυες και οι θηλάζουσες γυναίκες να προσλαμβάνουν 100-200 mg πρόδρομης μορφής DHA (συμπλήρωμα) την ημέρα, επιπρόσθετα των 1-2 μερίδων ψαριού και θαλασσινών (ειδικά λιπαρού ψαριού) την εβδομάδα, όπως συστήνεται για τον γενικό πληθυσμό.10 Μερικές χώρες συστήνουν την αποφυγή μεγάλων ψαριών, όπως τα καρχαριοειδή ή ο ξιφίας, καθώς μπορεί να έχουν υψηλά επίπεδα μολυντών, όπως ο υδράργυρος.11

Οι φυτοφάγοι και οι αυστηρά φυτοφάγοι θα πρέπει να δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στο να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά που συνήθως προσλαμβάνονται από τα ζωικά προϊόντα (υψηλής ποιότητας πρωτεΐνες, ω-3 λιπαρά οξέα μακράς αλύσου, σίδηρος, ψευδάργυρος, ασβέστιο, βιταμίνη D και βιταμίνη B12).

Συμβουλές για την προετοιμασία και το μαγείρεμα τροφίμων κατά την εγκυμοσύνη

Η εφαρμογή ορθών πρακτικών για την ασφαλή προετοιμασία και την υγιεινή των τροφίμων είναι πολύ σημαντική, για την αποφυγή τροφογενών νοσημάτων, καθώς ορισμένα βακτήρια και παράσιτα μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο το έμβρυο.1-4 Οι έγκυες θα πρέπει να αποφεύγουν την κατανάλωση ωμού κρέατος και ψαριού (συμπεριλαμβανομένου του καπνιστού αλλά μη μαγειρεμένου, π.χ. καπνιστός σολομός) και των ωμών αβγών (π.χ. σε μους, μαρέγκα, σπιτική μαγιονέζα). Αυτού του είδους τα τρόφιμα θα πρέπει πάντα να είναι καλά μαγειρεμένα πριν την κατανάλωσή τους, καθώς η θερμότητα καταστρέφει δυνητικά επιβλαβή βακτήρια και παράσιτα.1-4 Επίσης, θα πρέπει να εξασφαλίζεται ότι το ωμό κρέας αποθηκεύεται και υφίσταται χειρισμούς ξεχωριστά από οποιοδήποτε έτοιμο για κατανάλωση τρόφιμο, όπως σαλάτες, προκειμένου να αποφευχθεί η μεταφορά επιβλαβών βακτηριών.4 Τα προϊόντα κρέατος από ωμό κρέας, όπως το χοιρομέρι, το σαλάμι, τα πατέ, τα οποία επίσης μπορεί να περιέχουν επιβλαβή βακτήρια, θα πρέπει να αποφεύγονται. Αντιθέτως, τα κρύα μαγειρεμένα είδη κρέατος, όπως η γαλοπούλα, το μαγειρεμένο ζαμπόν και το κοτόπουλο, είναι ασφαλή για κατανάλωση.1-4 Όλες οι σαλάτες και όλα τα φρούτα και λαχανικά που καταναλώνονται ωμά θα πρέπει να πλένονται σχολαστικά ή να ξεφλουδίζονται πριν καταναλωθούν.2-4 Το ωμό γάλα και τα ωμά γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως τα μουχλιασμένα τυριά (π.χ. καμαμπέρ, μπρι) θα πρέπει να αποφεύγονται (ορισμένες χώρες συστήνουν την αποφυγή όλων των μαλακών τυριών).1-3,12 Απαιτείται πάντα πλύσιμο των χεριών με σαπούνι πριν και μετά τον χειρισμό τροφίμων, καθώς και να διατηρούνται οι επιφάνειες της κουζίνας και τα σκεύη καθαρά, πλένοντάς τα με σαπουνόνερο, ειδικά μετά τον χειρισμό ωμών προϊόντων.4 Επίσης, χρειάζεται έλεγχος της θερμοκρασίας του ψυγείου, η οποία θα πρέπει να είναι 5ºC ή χαμηλότερη.1,4

Ποτά

Η διατήρηση μιας καλής κατάστασης ενυδάτωσης είναι επίσης σημαντική και οι έγκυες γυναίκες θα πρέπει να αυξήσουν την πρόσληψη υγρών κατά περίπου 300 ml την ημέρα.1,4,13

Η καφεΐνη δεν είναι ανάγκη να αποφεύγεται, αλλά θα πρέπει να περιορίζεται κατά την εγκυμοσύνη.1-4 Έως 200 mg καφεΐνης την ημέρα, τα οποία αντιστοιχούν σε 2-4 κούπες τσαγιού ή 2 φλιτζάνια καφέ, μπορούν με ασφάλεια να προσληφθούν από την έγκυο γυναίκα.3,14

Οι περισσότερες χώρες προτρέπουν τις εγκύους να απέχουν από την κατανάλωση αλκοόλ κατά την εγκυμοσύνη, καθώς δεν υπάρχει γνωστό όριο ασφαλούς πρόσληψης και ακόμα και μικρές ποσότητες μπορεί να βλάψουν το έμβρυο.15

Πρωινή αδιαθεσία και έντονες επιθυμίες για τρόφιμα

Πολλές έγκυες βιώνουν ναυτία και έμετο κατά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Παρόλο που οι ακριβείς αιτίες παραμένουν άγνωστες, θεωρείται ότι οι ορμονικές αλλαγές παίζουν ρόλο.4 Τα συμπτώματα συχνά επιδεινώνονται μετά από μια μακρά περίοδο νηστείας, όπως δηλαδή συμβαίνει το πρωί.1 Η κατανάλωση πολλών μικρών αντί λίγων μεγάλων γευμάτων μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση των συμπτωμάτων, και καλύτερα να μην παραλείπονται γεύματα.1,4 Η επαρκής ξεκούραση, η αποφυγή τροφίμων ή οσμών που πυροδοτούν τα συμπτώματα, καθώς και το φρέσκο τζίντερ ή τσάι με τζίντερ μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων.4 Σε περίπτωση σοβαρής πρωινής αδιαθεσίας, καλύτερα να αναζητηθεί η συμβουλή ενός επαγγελματία υγείας.1,4

Ορισμένες γυναίκες βιώνουν έντονη επιθυμία ή αποστροφή για κάποια τρόφιμα, αλλά λίγα είναι γνωστά για την αιτιολογία αυτών των συμπεριφορών.4 Είναι αποδεκτό να ικανοποιείται μια τέτοια επιθυμία, όμως με μέτρο στο πλαίσιο μια υγιεινής ισορροπημένης δίαιτας.4

prspΆσκηση κατά την εγκυμοσύνη

Η σωματική δραστηριότητα κατά την εγκυμοσύνη έχει πολλά οφέλη, περιλαμβανομένων του μικρότερου κινδύνου για εμφάνιση διαβήτη κύησης και προεκλαμψίας (υψηλή αρτηριακή πίεση), της καλύτερης ευρωστίας κατά την εγκυμοσύνη και πιθανώς του μικρότερου σε διάρκεια τοκετού.1,4 Οι έγκυες παροτρύνονται να είναι σωματικά δραστήριες καθημερινά και θα πρέπει να επιλέγουν δραστηριότητες μέτριας έντασης, όπως το περπάτημα, το τζόγκινγκ ή το κολύμπι.1,2,4 Δραστηριότητες με αυξημένο κίνδυνο πτώσης και τα αθλήματα επαφής δεν συστήνονται.2,4 Είναι σημαντικό να αποφεύγεται η άσκηση μέχρι εξάντλησης της αναπνοής και σε περίπτωση ασυνήθιστων συμπτωμάτων καλύτερα να αναζητηθεί η συμβουλή ενός επαγγελματία υγείας.4

Συμπέρασμα

Μια υγιεινή δίαιτα και μια επαρκής παροχή των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών είναι κριτικής σημασίας όχι μόνο κατά τη διάρκεια αλλά και αμέσως πριν την εγκυμοσύνη, προκειμένου να υποστηριχτεί η υγιής ανάπτυξη του εμβρύου. Η καλή υγιεινή και η επιπρόσθετη φροντίδα κατά την προετοιμασία των τροφίμων είναι σημαντικές για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης τροφογενών νοσημάτων. Η επιδίωξη ενός υγιούς σωματικού βάρους πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, καθώς και η ύπαρξη σωματικής δραστηριότητας και η διατήρηση καλής ενυδάτωσης, είναι επιπρόσθετοι τρόποι για να υποστηριχτεί η υγεία τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου και να μειωθεί ο κίνδυνος επιπλοκών. Η διατήρηση των καλών συνηθειών διατροφής και του τρόπου ζωής μετά την εγκυμοσύνη είναι επίσης σημαντικό για τη βελτιστοποίηση του θηλασμού και για τη συνολική υγεία και ευεξία.

Οι γυναίκες που προγραμματίζουν μια εγκυμοσύνη συστήνεται να συζητήσουν με έναν επαγγελματία υγείας, ο οποίος θα τους παρέχει εξατομικευμένη συμβουλευτική για το πώς να προετοιμαστούν καλύτερα για την εγκυμοσύνη.


Αναφορές

  1. Dumas C & Mouillé B (2007). Le guide nutrition pendant et après la grossesse. Livret d’accompagnement destiné aux professionnels de santé. Paris, France: Agence Française de Sécurité Sanitaire des Aliments.
  2. Deutsche Gesellschaft für Ernährung (2011). Erste einheitliche Handlungsempfehlungen zur Ernährung in der Schwangerschaft. DGEinfo 12 /2011:184–187.
  3. Institute of Obstetricians and Gynaecologists & Directorate of Clinical Strategy and Programmes (2013). Nutrition for Pregnancy. Clinical Practice Guideline. Ireland: Institute of Obstetricians and Gynaecologists & Directorate of Clinical Strategy and Programmes.
  4. British Nutrition Foundation, Nutrition for Pregnancy, http://www.nutrition.org.uk/healthyliving/nutritionforpregnancy.html, last updated 2015.
  5. Langley-Evans SC (2015). Nutrition in early life and the programming of adult disease: a review 28 (Suppl 1):1-14.
  6. EFSA (2013). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for energy. EFSA Journal 11(1):3005.
  7. European Food Information Council (2013). Συμπληρώματα διατροφής: ποιος τα χρειάζεται και πότε; Food Today n° 90.
  8. EFSA (2014). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for folate. EFSA Journal 12(11):3893.
  9. Gharami (2015). Essential role of docosahexaenoic acid towards development of a smarter brain. Neurochemistry International 89 (in press).
  10. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA) (2010). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for fats, including saturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, monounsaturated fatty acids, trans fatty acids, and cholesterol. EFSA Journal 8(3):1461.
  11. EFSA (2015). Statement on the benefits of fish/seafood consumption compared to the risks of methylmercury in fish/seafood. EFSA Journal 13(1):3982
  12. National Health Service, Foods to avoid in pregnancy http://www.nhs.uk/Conditions/pregnancy-and-baby/pages/foods-to-avoid-pregnant.aspx#cheese, last updated January 2015.
  13. EFSA (2010). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for water. EFSA Journal 8(3):1459.
  14. EFSA (2015). Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA 13(5):4102.
  15. International Alliance for Responsible Drinking, International Guidelines on Drinking in Pregnancy, http://iard.org/Drinking-Guidelines-for-Pregnancy-and-Breastfeeding, last updated June 2015.

H αυξανόμενη ανησυχία για τον σακχαρώδη διαβήτη κύησης

Αναδημοσίευση από τον ιστότοπο του EuFIC

Ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης αποτελεί μια παθολογική κατάσταση κατά την εγκυμοσύνη. Η συχνότητά του αυξάνει, αποδιδόμενη κυρίως στα αυξανόμενα ποσοστά της παχυσαρκίας και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής. Στο παρόν άρθρο εξετάζονται το πώς συμβαίνει μια τέτοια κατάσταση, οι επιπλοκές της στην υγεία και το πώς μπορεί να προληφθεί και να θεραπευτεί.

Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης;

Ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης (ΣΔΚ) είναι μια παθολογική κατάσταση που συμβαίνει συνήθως κατά το δεύτερο μισό της κύησης, και αποτελεί ένα πρόβλημα υγείας που προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία.1 Όταν μια γυναίκα έχει ΣΔΚ, η συγκέντρωση γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα γίνεται μεγαλύτερη από ό,τι φυσιολογικά. Σύμφωνα με τη φυσιολογία του οργανισμού, η ορμόνη ινσουλίνη μειώνει την ποσότητα της γλυκόζης στο αίμα, για παράδειγμα βοηθώντας τη γλυκόζη να εισέλθει στα κύτταρα των μυών, του ήπατος και του λιπώδους ιστού. Κατά την εγκυμοσύνη υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για ινσουλίνη, αλλά οι ορμονικές αλλαγές μπορεί να καταστήσουν τα κύτταρα λιγότερο ευαίσθητα στη δράση της ινσουλίνης. Φυσιολογικά, όταν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ανεβαίνουν, το πάγκρεας εκκρίνει περισσότερη ινσουλίνη. Όταν, όμως, το πάγκρεας δεν μπορεί να παράγει αρκετή ινσουλίνη για να βοηθήσει στον έλεγχο των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, αναπτύσσεται «δυσανοχή στη γλυκόζη». Όταν αυτό συμβαίνει κατά την εγκυμοσύνη, καλείται ΣΔΚ.

diabetesgestationalΙατρικές επιπτώσεις

Ο ΣΔΚ μπορεί να έχει ιατρικές επιπτώσεις στη μητέρα και στο παιδί. Η γλυκόζη περνά μέσω του πλακούντα και προάγει την υπερανάπτυξη του εμβρύου. Η μακροσωμία είναι μια παθολογική ιατρική κατάσταση, στην οποία τα βρέφη είναι μεγάλα για την ηλικία γέννησής τους – συνήθως ένα βάρος γέννησης μεγαλύτερο από 4-4,5 κιλά, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές κατά τον τοκετό, συμπεριλαμβανομένων της δυστοκίας ώμου (όταν ο ώμος του βρέφους παγιδεύεται κάτω από την ηβική σύμφυση κατά τον τοκετό) και της σχετικής με τον τοκετό νοσηρότητας.2 Ο ΣΔΚ σχετίζεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο προεκλαμψίας, η οποία μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή, εάν δεν αντιμετωπιστεί.3

Οι μητέρες με ΣΔΚ έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτη αργότερα στη ζωή τους, παρόλο που ο σακχαρώδης διαβήτης της κύησης εξαφανίζεται μετά τη γέννηση του βρέφους. Περισσότερο από το 50% των γυναικών που είχαν ΣΔΚ θα αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 εντός 5 έως 10 ετών μετά τον τοκετό.4 Επιπλέον, τα βρέφη που γεννιούνται από μητέρες με ΣΔΚ έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να γίνουν υπέρβαρα και να εμφανίσουν παχυσαρκία και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 στη διάρκεια της ζωής τους.4 Εάν υπάρχει έγκαιρη αναγνώριση, οι κίνδυνοι για αυτές τις επιπλοκές μπορεί να μειωθούν με παρεμβάσεις αλλαγής στον τρόπο ζωής.

Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου

Η συχνότητα του ΣΔΚ διαφέρει μεταξύ των πληθυσμών της Ευρώπης, και κυμαίνεται από 1,7% μέχρι 11,6%, με τη Νότια Ευρώπη να έχει υψηλότερα ποσοστά σε σχέση με τη Βόρεια και την Κεντρική.5

Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης ΣΔΚ σε μια γυναίκα είναι οι εξής:6,7

  1. Δείκτης μάζας σώματος μεγαλύτερος από 30 kg/m2 (παχυσαρκία),
  2. Προηγούμενη κύηση με ΣΔΚ ή μακροσωμικό βρέφος,
  3. Συγγενής πρώτου βαθμού με σακχαρώδη διαβήτη,
  4. Προέλευση από ορισμένες εθνότητες, π.χ. Νότια Ασία, μαύρη φυλή από την Καραϊβική, Μέση Ανατολή.6,7

Διάγνωση

Η διάγνωση του ΣΔΚ δεν είναι ομοιογενής στην Ευρώπη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συστήνει μια από του στόματος δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (OGTT) στις 24-28 εβδομάδες κύησης, για όλες τις γυναίκες με παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση ΣΔΚ (ή μια μη φυσιολογική τιμή στο αίμα γλυκόζης νηστείας ή τυχαίας μέτρησης).8 Στο OGTT η γλυκόζη στο αίμα μετριέται σε φάση νηστείας και έπειτα από δύο ώρες μετά την πρόσληψη ενός διαλύματος γλυκόζης, που τυπικά περιέχει περίπου 75 γραμμάρια γλυκόζης.

Ο ΠΟΥ προσφάτως συστήνει η διάγνωση του ΣΔΚ να βασίζεται στις ακόλουθες τιμές3:

  1. Τιμή γλυκόζης νηστείας μεταξύ 5,1-6,9 mmol/l,
  2. 1 ώρα μετά το φορτίο γλυκόζης 75 γραμμαρίων, τιμή γλυκόζης πλάσματος ≥10 mmol/l,
  3. 2 ώρες μετά το φορτίο γλυκόζης 75 γραμμαρίων, τιμή γλυκόζης πλάσματος μεταξύ 8,5-11 mmol/l.

Στρατηγικές πρόληψης και θεραπείας

Υπάρχουν πολυάριθμοι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου (που μπορούν δηλαδή να ελεγχθούν), οι οποίοι μπορούν να συμβάλλουν στο να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης ΣΔΚ. Αυτοί περιλαμβάνουν ένα υγιές σωματικό βάρος πριν την εγκυμοσύνη, ένα σωματικά δραστήριο τρόπο ζωής και μια υγιεινή, ισορροπημένη δίαιτα που να περιέχει πολλά δημητριακά ολικής άλεσης, ισχνές πηγές πρωτεΐνης, λιπαρά ψάρια, και πολυακόρεστα-μονοακόρεστα λιπαρά σε ισορροπία.7,9 Η κατανάλωση τροφίμων και ποτών με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη θα πρέπει να διατηρείται στο ελάχιστο.

Όταν επιβεβαιωθεί η ύπαρξη ΣΔΚ με το OGTT, ιδανικά η πρώτη στρατηγική αντιμετώπισης θα πρέπει να είναι η παραπομπή σε διαιτολόγο. Παρόλο που οι αλλαγές στη δίαιτα και την άσκηση μπορούν να βελτιώσουν την κατάσταση, εκτιμάται ότι περίπου 70% των γυναικών θα χρειαστούν επιπρόσθετη θεραπεία, όπως με από του στόματος υπογλυκαιμικά φάρμακα ή με ενέσεις ινσουλίνης.7 Οι γυναίκες με ΣΔΚ λαμβάνουν συνήθως καθοδήγηση από τους επαγγελματίες υγείας για το πώς να αυτοπαρακολουθούν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα τους.


Αναφορές

Derbyshire E (2011). Special Cases (pp. 218-240). In Derbyshire E (ed.) Nutrition in the childbearing years. Chichester, UK: John Wiley & Sons.

Young BC & Ecker JL (2013). Fetalmacrosomia and shoulder dystocia in women with gestational diabetes: risks amenable to treatment? Current Diabetes Reports 13(1): 12018.

WHO (2013). Diagnostic criteria and classification of hyperglycaemia first detected in pregnancy. Geneva, Switzerland: WHO.

International Diabetes Federation website, Gestational diabetes section.

Schneider S, Bock C, Wetzel M et al. (2012).The prevalence of gestational diabetes in advanced economies. Journal of Perinatal Medicine 40(5): 511-520.

International Diabetes Federation website, Risk factors section.

National Institute for Health Care Excellence (NICE) (2015). Diabetes in pregnancy. Management of diabetes and its complications from preconception to the postnatal period. NICE guideline 3.

WHO (1999). WHO Consultation: Definition, diagnosis and classification of diabetes mellitus and its complications: Report of a WHO Consultation. Part I: Diagnosis and classification of diabetes mellitus. WHO/NCD/NCS/99.2. Geneva, Switzerland: WHO.

Zhang C &Ning Y (2011). Effect of dietary and lifestyle factors on the risk of gestational diabetes: review of epidemiologic evidence.


Πηγή: Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πληροφόρησης για τα Τρόφιμα (EUFIC) http://www.eufic.org/article/el/page/FTARCHIVE/artid/The_rising_concern_of_gestational_diabetes/


ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ EUFIC

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πληροφόρησης για τα Τρόφιμα (EUFIC) είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που παρέχει πληροφορίες βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια & την ποιότητα τροφίμων και την υγεία & τη διατροφή στα μέσα ενημέρωσης, τους επαγγελματίες υγείας και διατροφής, τους εκπαιδευτικούς και τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης, με τρόπο τέτοιο ώστε να μπορούν να καταλάβουν οι καταναλωτές.

Η εμφάνιση παχυσαρκίας μπορεί να προληφθεί ακόμα και από τους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης

Τα αποτελέσματα της αλματώδους αύξησης της παιδικής παχυσαρκίας στις μέρες μας, σε παγκόσμια κλίμακα, είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικά και έχουν αποτελέσει την αφορμή για τη διεξαγωγή πληθώρας μελετών.

Ενδεικτικά, αξίζει να αναφερθεί ότι σε Εθνικό επίπεδο οι πιο πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι 1 στα 3 παιδιά είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο (http://eyzin.minedu.gov.gr/Pages/EyzinProject/Results.aspx), ενώ στις ΗΠΑ, στα παιδιά 6 έως 11 ετών η παχυσαρκία μέσα στα τελευταία 30 χρόνια έφτασε από το 7 στο 18%. Τα αίτια, ωστόσο, καθώς και η σχέση τους με την εμφάνιση της παχυσαρκίας από πρώιμη ηλικία δεν έχουν γίνει ακόμη πλήρως κατανοητά.

Μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια εστιάζουν στην ύπαρξη συγκεκριμένων παραγόντων, ακόμα και πριν την τεκνοποίηση, οι οποίοι φαίνεται να είναι συνεισφέρουν στην εμφάνιση της παχυσαρκίας στα παιδιά.

Σε μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Journal of Clinical Nutrition τον Δεκέμβριο του 2014, περισσότερες από 900 μητέρες μελετήθηκαν προοπτικά σε σχέση με την ύπαρξη ορισμένων παραγόντων κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης και θηλασμού, οι οποίοι έχουν κατηγορηθεί για την εμφάνιση παχυσαρκίας στη μετέπειτα ζωή του παιδιού.

Συγκεκριμένα, αξιολογήθηκαν 5 παράγοντες και η συσχέτισή τους με το σωματικό βάρος και τη σύσταση σώματος των παιδιών, όταν αυτά ήταν 4 και 6 ετών. Οι παράγοντες που εξετάστηκαν αρχικά στις μητέρες ήταν: (i) μικρή διάρκεια θηλασμού (< από 1 μήνα), (ii) παχυσαρκία προ εγκυμοσύνης (ΒΜΙ > 30 kg/m2), (iii) υπερβολική αύξηση του σωματικού βάρους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, (iv) κάπνισμα κατά την περίοδο εγκυμοσύνης και (v) χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D (<64 nmol/L).

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στην αρχική κατάσταση μεταξύ των παιδιών, 15% (150) δεν εμφάνιζαν κανέναν παράγοντα κινδύνου, 33% (330) έναν, 30% (296) δύο, 16% (160) τρεις, και 6% (57) τέσσερεις ή και πέντε. Στην ηλικία των 4 ετών τα παιδιά που είχαν τέσσερεις ή και πέντε από τους προαναφερθέντες παράγοντες παρουσίαζαν 4πλάσιο κίνδυνο να είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα, σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν είχαν κανέναν. Επιπρόσθετα, βρέθηκε να έχουν και κατά 19% αυξημένα ποσοστά λίπους. Δύο χρόνια αργότερα, σε ηλικία δηλαδή 6 ετών, για τα παιδιά αυτά με τους περισσότερους παράγοντες κινδύνου, ο κίνδυνος να είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα ήταν ακόμα πιο μεγάλος, περισσότερο από 4,5 φορές, και η λιπώδης μάζα τους βρέθηκε να είναι κατά 47% υψηλότερη, σε σύγκριση πάλι με τα παιδιά που δεν είχαν κανέναν παράγοντα κινδύνου. Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι αυτές οι διαφορές ήταν ανεξάρτητες από την ποιότητα της δίαιτάς τους, αλλά και από τα επίπεδα της σωματικής τους δραστηριότητας.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τον επικεφαλής της μελέτης, τα πρώτα στάδια της ζωής ενός ατόμου είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για τη μελλοντική αύξηση του σωματικού του βάρους. Ένας προτεινόμενος μηχανισμός που ισχυροποιεί τη συγκεκριμένη άποψη είναι ότι κατά τα πρώτα έτη της ζωής ενός ανθρώπου “ρυθμίζεται” το αίσθημα της όρεξης, καθώς και η διατήρηση της ενεργειακής ισορροπίας. Και οι δυο μηχανισμοί είναι θεμέλιοι για την εύρυθμη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Αντιθέτως, στις περιπτώσεις διαταραχών τους οι συνέπειες μπορεί να είναι μακροπρόθεσμες και σοβαρές για την υγεία, με πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα την εμφάνιση παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου ΙΙ.

Παρόλο που η σημασία της έγκαιρης πρόληψης είναι αποδεδειγμένη, οι περισσότερες μελέτες εστιάζουν στα παιδιά που πηγαίνουν στο σχολείο. Από τα δεδομένα της παρούσας μελέτης, ωστόσο, φαίνεται ότι οι παρεμβάσεις για την πρόληψη της παχυσαρκίας συστήνεται να ξεκινούν από πολύ νωρίτερα, και ότι η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, καθώς και η αποφυγή του καπνίσματος για τις μητέρες, ίσως και να είναι τα σημεία-κλειδιά.

Συμπερασματικά, αναδεικνύεται ο καίριος ρόλος της διατροφής της μητέρας και του τρόπου ζωής της στην ανάπτυξη αλλά και στη διαμόρφωση της σύστασης του σώματος του παιδιού της. Η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου πιθανώς ακόμα και πριν την τεκνοποίηση, μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εφόδιο για τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης της παιδικής παχυσαρκίας.

Modifiable early-life risk factors for childhood adiposity and overweight: an analysis of their combined impact and potential for prevention, Am J Clin Nutr, doi: 10.3945/​ajcn.114.094268, published online 3 December 2014.


Πηγή: EYZHN

Το EYZHN είναι ένα πρόγραμμα του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου σε συνεργασία με τo Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας & Θρησκευμάτων. Κύριος στόχος του προγράμματος είναι η διασφάλιση της υγιούς ανάπτυξης των παιδιών, μέσα από την υιοθέτηση ισορροπημένων συνηθειών διατροφής και σωματικής δραστηριότητας.

Το πρόγραμμα Αξιολόγησης, που αποτελεί μια από τις σημαντικότερες δράσεις του ΕΥΖΗΝ, διενεργείται στα σχολεία με την ευγενική χορηγία της ΟΠΑΠ Α.Ε. Οι υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και τη Nestlé Ελλάς.

Πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ

Ιστότοπος: http://eyzin.minedu.gov.gr/

Ε-mail: media@eyzhn.edu.gr