H αντίληψη της εικόνας σώματος στην εφηβεία

Η αντίληψη της εικόνας σώματος στην εφηβεία

Στην εφηβεία υπάρχει μια τάση να μην αντιλαμβάνεται το άτομο σωστά την κατάσταση του σωματικού του βάρους. Μεταξύ  εφήβων, υπέρβαρους και μη, τόσο η υπερεκτίμηση όσο και η υποεκτίμηση του σωματικού βάρους μπορούν να οδηγήσουν σε συμπτώματα κατάθλιψης καθώς και άλλα ψυχολογικά προβλήματα και είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις συμπεριφορές διαχείρισης του βάρους.

Πιο συγκεκριμένα, οι μη υπέρβαροι έφηβοι που υπερεκτιμούν το μέγεθος του σώματος τους πιθανόν να βιώσουν τη μη ικανοποίηση από το σώμα τους. Κάτι τέτοιο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για ανάπτυξη τόσο μη φυσιολογικών προτύπων ή συμπεριφορών όσο και διατροφικών διαταραχών.

Από την άλλη, υπέρβαροι έφηβοι που υποεκτιμούν το μέγεθος του σώματος τους, ίσως είναι λιγότερο κινητοποιημένοι να μειώσουν το σωματικό τους λίπος, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο να εμφανίσουν κάποια χρόνια ασθένεια τα επόμενα χρόνια.

Σε νούμερα, ο επιπολασμός της μη ικανοποίησης από το σώμα του κάθε ατόμου κυμαίνεται από 24 – 46 % στα κορίτσια και από 12 – 26 % στα αγόρια και συνεχίζει να αυξάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Παραδείγματος χάριν σε ένα πρόσφατο δελτίο που αφορούσε 43 χώρε παγκοσμίως σημειώθηκε πως ανάμεσα σε 15χρονους έφηβους, το 40% των κοριτσιών και το 22% των αγοριών δεν ήταν ικανοποιημένα από το σώμα τους.

Σε πληθυσμούς με υψηλό επιπολασμό παχυσαρκίας, οι συγκρίσεις που λαμβάνουν χώρα με θέμα το βάρος, πιθανώς να υποκρύπτουν μια αλλαγή ως προς το τι θεωρείται ‘’φυσιολογικό’’. Παραδείγματος χάριν το υπέρβαρο αυτή την εποχή είναι πιθανό να θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ‘’φυσιολογικό’’.

Τα δεδομένα δείχνουν μια μείωση με το πέρασμα του χρόνου στην υπερεκτίμηση του μεγέθους του σώματος ανάμεσα στα μη υπέρβαρα αγόρια και κορίτσια και παράλληλα μια αύξηση στην υποεκτίμηση του μεγέθους του σώματος στους υπέρβαρους εφήβους.

Ακόμα, φαίνεται πως το αντίκτυπο των συγκρίσεων ως προς το σωματικό βάρος είναι ισχυρότερος παράγοντας να αλλάξουν την αντίληψη σχετικά με το βάρος παρά τη συμπεριφορά. Τα ευρήματα ακόμα δείχνουν πως μειώνεται η αντίληψη που έχει το κάθε άτομο ότι αν είναι υπέρβαρο αυξάνεται και η πιθανότητα να αρχίσει δίαιτα.

Μεταξύ των δύο φύλων φαίνεται πως ο επιπολασμός των αγοριών που κάνουν δίαιτα παραμένει μικρότερος από εκείνο των κοριτσιών, επιβεβαιώνοντας πως τα αγόρια ενδιαφέρονται λιγότερο για το βάρος τους σε σχέση με τα κορίτσια.

Η μειωμένη τάση να κάνουν προσπάθειες απώλειας βάρους τα μη παχύσαρκα κορίτσια είναι μια θετική ένδειξη της μείωσης των μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών ή διατροφικών προτύπων. Ωστόσο, η μη ικανοποίηση από το σώμα παραμένει ένα σύνηθες πρόβλημα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μη φυσιολογικές διατροφικές συμπεριφορές ή πρότυπα και διατροφικές διαταραχές.

Τέλος, η λανθασμένη αντίληψη για το τι θεωρείται φυσιολογικό βάρος σώματος στους υπέρβαρους εφήβους πιθανόν να περιορίσει την αποτελεσματικότητα πολιτικών υγείας, αλλά και παρεμβάσεων που στοχεύουν στη μείωση του σωματικού βάρους και στην βελτίωση της υγείας. Βέβαια, η υποτίμηση του μεγέθους του σώματος πιθανόν και να σχετίζεται με βελτιωμένη εικόνα σώματος και ίσως και να ήταν σε θέση να μειώσει την εμφάνιση μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών ή προτύπων και διατροφικών διαταραχών. Συνεπώς, τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της υποτίμησης του μεγέθους του σώματος ανάμεσα στους υπέρβαρους εφήβους που αναπτύσσονται τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά θέτουν μία αρκετά σοβαρή πρόκληση για την ανάπτυξη αποτελεσματικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Έτσι δεν χάνει την αξία η συνεχής ευαισθητοποίηση και ανάπτυξη παρεμβάσεων κατά της παχυσαρκίας που προλαμβάνουν την μη ικανοποίηση από το σώμα και ταυτόχρονα συνδυάζονται με υγιεινές συμπεριφορές διαχείρισης του βάρους από όλους τους εφήβους ανεξαιρέτως.


Πηγές:

  • Quick V. et. al., Body size perception and weight control in youth: 9-year international trends from 24 countries., Int J Obes (Lond). 2014 Jul;38(7):988-94

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Δεκαπλασιασμός της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας μέσα σε τέσσερις δεκαετίες

Δεκαπλασιασμός της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας μέσα σε τέσσερις δεκαετίες

Δελτίο Τύπου : Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

νέα μελέτη από το IMPERIAL COLLEGE LONDON και τον ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΥΓΕΙΑΣ με συμμετοχή του ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Τα παχύσαρκα παιδιά και έφηβοι, παγκοσμίως, θα είναι περισσότερα από τα ελλιποβαρή μέχρι το 2022

10 Οκτωβρίου, 2017 – Λονδίνο: Ο αριθμός των παχύσαρκων παιδιών και εφήβων (ηλικίας 5 έως 19 ετών) παγκοσμίως έχει δεκαπλασιαστεί τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, σύμφωνα με μία νέα μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Imperial College London και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Αν οι τρέχουσες τάσεις συνεχίσουν, περισσότερα παιδιά και έφηβοι θα είναι παχύσαρκα παρά μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή μέχρι το 2022.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Lancet ακριβώς πριν την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας (11 Οκτωβρίου). Αναλύθηκαν δεδομένα μετρήσεων ύψους και βάρους σχεδόν 130 εκατομμυρίων ατόμων ηλικίας 5 ετών και άνω (31,5 εκατομμύρια άτομα 5 έως 19 ετών και 97,4 εκατομμύρια άτομα 20 ετών και άνω). Ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι ο μεγαλύτερος που έχει υπάρξει σε επιδημολιογική μελέτη. Περισσότεροι από 100 ερευνητές συμμετείχαν στη μελέτη, η οποία αξιολόγησε τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και πως έχει αλλάξει το σκηνικό της παχυσαρκίας παγκοσμίως από το 1975 έως το 2016.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα ποσοστά παχυσαρκίας στα παιδιά κα τους εφήβους παγκοσμίως αυξήθηκαν από λιγότερο από 1% (ισοδύναμο με πέντε εκατομμύρια κορίτσια και έξι εκατομμύρια αγόρια) το 1975, σε σχεδόν 6% στα κορίτσια (50 εκατομμύρια) και σχεδόν 8% στα αγόρια (74 εκατομμύρια) το 2016. Συνδυαστικά, ο αριθμός των παχύσαρκων ατόμων 5 έως 19 ετών υπερδεκαπλασιάστηκε παγκοσμίως, από 11 εκατομμύρια το 1975 σε 124 εκατομμύρια το 2016. Επιπλέον 213 εκατομμύρια άτομα ήταν υπέρβαροι το 2016, αλλά ήταν κάτω από το όριο της παχυσαρκίας.

Ο συγγραφέας του άρθρου και καθηγητής της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Imperial College London, Majid Ezzati, δήλωσε: “Κατά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες , τα ποσοστά παχυσαρκίας σε παιδιά και εφήβους έχουν εκτοξευτεί παγκοσμίως, και συνεχίζουν να αυξάνονται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Τελευταία, τα επίπεδα παχυσαρκίας έχουν σταθεροποιηθεί σε χώρες υψηλού εισοδήματος, αλλά παραμένουν απαράδεκτα υψηλά.”

Ο καθηγητής Ezzati προσθέτει: “Οι ανησυχητικές αυτές τάσεις αντικατοπτρίζουν τις επιπτώσεις του μάρκετινγκ και των πολιτικών τροφίμων παγκοσμίως, με τις υγιεινές και υψηλής θρεπτικής αξίας τροφές να είναι πολύ ακριβές για αδύναμες οικονομικά οικογένειες και κοινότητες. Οι τάσεις αυτές προμηνύουν μία γενιά παιδιών και εφήβων που θα μεγαλώνουν ως παχύσαρκα άτομα με κακή κατάσταση θρέψης. Χρειαζόμαστε τρόπους για να αυξήσουμε τη διαθεσιμότητα των υγιεινών και θρεπτικών τροφών στο σπίτι και το σχολείο, ιδιαιτέρως για οικονομικά αδύναμες οικογένειες και κοινότητες, καθώς και κανονισμούς και σχετική φορολογία για να προστατεύσουμε τα παιδιά από το μη υγιεινό φαγητό.”

Περισσότεροι παχύσαρκοι από ελλιποβαρής 5 έως 19 ετών μέχρι το 2022

Οι συγγραφείς λένε ότι αν συνεχίσουν οι μετά το 2000 τάσεις, τα παγκόσμια επίπεδα παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας θα ξεπεράσουν τα επίπεδα για μέτρια και σοβαρά ελλιποβαρή για την ίδια ηλικιακή ομάδα έως το 2022.

Παρ ‘όλα αυτά, ο μεγάλος αριθμός παιδιών και εφήβων με μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή το 2016 (75 εκατομμύρια κορίτσια και 117 αγόρια) εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία, ιδίως στα φτωχότερα μέρη του κόσμου. Αυτό αντικατοπτρίζει την απειλή που συνιστά ο υποσιτισμός σε όλες τις μορφές του, καθώς υπάρχουν ελλιποβαρής και παχύσαρκοι νέοι που ζουν στις ίδιες κοινότητες.

Τα παιδιά και οι έφηβοι μετατοπίστηκαν ταχέως από κατά το μεγαλύτερο μέρος ελλιποβαρείς σε κυρίως υπέρβαροι σε πολλές χώρες μεσαίου εισοδήματος, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής. Οι συγγραφείς λένε ότι αυτό θα μπορούσε να αντανακλά την αύξηση της κατανάλωσης ενεργειακά πυκνών τροφών, ιδιαίτερα των επεξεργασμένων υδατανθράκων, που οδηγούν σε αύξηση βάρους και δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία καθ ‘όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

Η Δρ Fiona Bull, συντονιστής προγράμματος για την παρακολούθηση και την πρόληψη των μη μεταδοτικών ασθενειών στον Π.Ο.Υ., δήλωσε: “Τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζουν, υπενθυμίζουν και ενισχύουν ότι το υπέρβαρο και η παχυσαρκία αποτελούν σήμερα παγκόσμια κρίση για την υγεία και απειλούν να επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια εκτός αν ξεκινήσουμε και λαμβάνουμε δραστικά μέτρα. ”

Παγκόσμια δεδομένα για την παχυσαρκία και το χαμηλό βάρος

Το 2016, υπήρχαν 50 εκατομμύρια κορίτσια και 74 εκατομμύρια αγόρια με παχυσαρκία στον κόσμο, ενώ ο παγκόσμιος αριθμός κοριτσιών και αγοριών που είναι μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή ήταν 75 εκατομμύρια και 117 εκατομμύρια αντίστοιχα.

Ο αριθμός των παχύσαρκων ενηλίκων αυξήθηκε από 100 εκατομμύρια το 1975 (69 εκατομμύρια γυναίκες, 31 εκατομμύρια άνδρες) σε 671 εκατομμύρια το 2016 (390 εκατομμύρια γυναίκες, 281 εκατομμύρια άνδρες). Ένα άλλο 1,3 δισεκατομμύριο ενήλικες ήταν υπέρβαροι, αλλά έπεσαν κάτω από το όριο για την παχυσαρκία.

Δεδομένα της Περιοχής/Χώρας για παχυσαρκία, ΔΜΣ και ελλιποβαρείς

Παχυσαρκία:

Η αύξηση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, ειδικά στην Ασία, έχει επιταχυνθεί από το 1975. Αντιθέτως, στις χώρες με υψηλό εισόδημα έχει επιβραδυνθεί και σταθεροποιηθεί.

Η μεγαλύτερη αύξηση στον αριθμό των παχύσαρκων παιδιών και εφήβων παρατηρήθηκε στην Ανατολική Ασία, σε Αγγλόφωνες περιοχές με υψηλό εισόδημα (Η.Π.Α., Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο), και στη Μέση Ανατολή και τη Βόρια Αφρική.

Το 2016, τα ποσοστά παχυσαρκία ήταν τα υψηλότερα συνολικά στην Πολυνησία και στη Μικρονησία, στο 25.4% στα κορίτσια και στο 22.4% στα αγόρια, ακολουθούμενοι από τις Αγγλόφωνες περιοχές με υψηλό εισόδημα. Το Ναουρού είχε το υψηλότερο επιπολασμό παχυσαρκίας για τα κορίτσια (33.4%), και οι Νήσοι Κουκ είχαν το υψηλότερο για τα αγόρια (33.3%).

Στην Ευρώπη, τα κορίτσια στη Μάλτα και τα αγόρια στην Ελλάδα είχαν τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας, στο 11.3% και 16.7% του πληθυσμού αντίστοιχα. Τα κορίτσια και τα αγόρια στη Μολδαβία είχα τα χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας, στο 3.2% και 5% του πληθυσμού αντίστοιχα.

To Tμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών συμμετείχε σε αυτή την Παγκόσμια Μελέτη μέσω των στοιχείων που έδωσε από την Μελέτη GRECO. Ο Επιστημονικός Υπεύθυνος αυτής της Μελέτης, καθηγητής διατροφής του ανθρώπου, Αντώνης Ζαμπέλας δήλωσε: ” Η παιδική παχυσαρκία είναι πλέον ένα μεγάλο πρόβλημα παγκοσμίως. Στη χώρα μας υπάρχει πλέον ένας ικανοποιητικός αριθμός αξιόπιστων μελετών που διερεύνησε και εξακολουθεί να διερευνά το πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας, όπως η Μελέτη GRECO, που διεξήχθη σε αντιπροσωπευτικό δείγμα από όλη τη χώρα σε παιδία δημοτικού σχολείου. Λόγω του ότι ο κίνδυνος εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων στην ενήλικη ζωή αυξάνεται με την παρουσία παιδικής παχυσαρκίας, πρέπει να ληφθούν μέτρα άμεσα σε επίπεδο χώρας για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος που είναι πλέον πρόβλημα δημόσιας υγείας”.

Τα κορίτσια στο Ηνωμένο Βασίλειο είχαν το 73ο υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας παγκοσμίως (6ο στην Ευρώπη), και τα αγόρια στο Ηνωμένο Βασίλειο είχαν τη 84η υψηλότερη παχυσαρκία παγκοσμίως (18η στην Ευρώπη).

Τα κορίτσια στις Η.Π.Α. είχαν το 15ο υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας παγκοσμίως, και τα αγόρια είχαν τη 12ο υψηλότερη παχυσαρκία παγκοσμίως.

Μεταξύ των χωρών υψηλού εισοδήματος, οι Η.Π.Α. είχαν τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας για τα κορίτσια και τα αγόρια.

ΔΜΣ:

Η μεγαλύτερη αύξηση του ΔΜΣ των παιδιών και εφήβων από το 1975 ήταν στην Πολυνησία και στη Μικρονησία και για τα δύο φύλα, και στην κεντρική Λατινική Αμερική για τα κορίτσια. Η μικρότερη αύξηση του ΔΜΣ των παιδιών και εφήβων κατά τη διάρκεια των τεσσάρων δεκαετιών που κάλυψε η μελέτη παρατηρήθηκε στην Ανατολική Ευρώπη.

Η χώρα με τη μεγαλύτερη αύξηση του ΔΜΣ για τα κορίτσια ήταν η Σαμόα, όπου αυξήθηκε κατά 5.6 kg/m2, και για τα αγόρια ήταν οι Νήσοι Κουκ, όπου αυξήθηκε κατά 4.4 kg/m2.

Ελλιποβαρείς:

Η Ινδία είχε την υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης μέτριας και σοβαρής έλλειψης βάρους κάτω των 19 ετών κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων δεκαετιών (το 24.4% των κοριτσιών και το 39.3% των αγοριών ήταν μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή το 1975, και 22.7% και 30.7% το 2016). Τα 97 εκατομμύρια των παιδιών και των εφήβων που είναι μέτρια ή σοβαρά ελλιποβαρή στον κόσμο ζούσαν στην Ινδία το 2016.

Υπάρχουν λύσεις για να μειώσουν την παιδική και εφηβική παχυσαρκία

Σε συνδυασμό με τη δημοσίευση των νέων εκτιμήσεων παχυσαρκίας, ο ΠΟΥ δημοσιεύει μια περίληψη της Εφαρμογή Σχεδίου για τη Λήξη της Παιδική Παχυσαρκίας (ECHO). Το πρόγραμμα δίνει στις χώρες σαφείς οδηγίες για αποτελεσματικές δράσεις για να καταπολεμηθεί η παιδική και εφηβική παχυσαρκία. Ο ΠΟΥ έχει επίσης δημοσιεύσει κατευθυντήριες οδηγίες στους εργαζόμενους στην υγειονομική περίθαλψη για να εντοπίσουν και να διαχειριστούν παιδιά που είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα.

Ο Δρ Bull πρόσθεσε: “Ο ΠΟΥ ενθαρρύνει τις χώρες να υλοποιήσουν τις προσπάθειες που απευθύνονται στα περιβάλλοντα που σήμερα αυξάνουν τις πιθανότητες παιδικής παχυσαρκίας. Οι χώρες θα πρέπει να στοχεύσουν ιδιαίτερα στο να μειώσουν την κατανάλωση φθηνών, εξαιρετικά-επεξεργασμένων, πυκνών θερμίδων, φτωχών σε θρεπτικά συστατικά τροφίμων. Θα πρέπει επίσης να μειώσουν το χρόνο που τα παιδιά δαπανούν σε δραστηριότητες με βάση την οθόνη και σε καθιστικές δραστηριότητες αναψυχής με το να προωθούν μεγαλύτερη συμμετοχή σε σωματική δραστηριότητα μέσω δραστήριας αναψυχής και αθλημάτων.”


ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ:

Caroline Brogan

Media and Communications Officer (Research)

Imperial College London

Tel: +44(0)20 7594 3415

Email: caroline.brogan@imperial.ac.uk

Out of hours: +44 (0)7803 886248

Paul Garwood

Department of Communications

World Health Organization

Tel: +41 796037294

Email: garwoodp@who.int and media@who.int

Αγγελική Ματσούκη

ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Τηλ +30 210 5294844

public.relations@aua.gr

 

Σνακ και Εφηβεία

Σνακ και Εφηβεία

Τα ποτά και τα τρόφιμα που καταναλώνονται ως σνακ συνεισφέρουν περίπου στο 25% της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης και είναι μια ιδιαιτέρως σημαντική πηγή θρεπτικών συστατικών για τους νέους ηλικίας 2 – 19 ετών.

Τα κίνητρα για την κατανάλωση σνακ είναι:

  • Πείνα:

Η κατανάλωση σνακ συνοδευμένη με το αίσθημα της πείνας είναι συνδεδεμένη με υγιεινές διατροφικές επιλογές, απουσία ωστόσο πείνας συχνά οι έφηβοι οδηγούνται στην κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε λίπος, σάκχαρα και αλάτι.

  • Τοποθεσία:

Η τοποθεσία πιθανόν επηρεάζει την τροφική επιλογή κατά τη λήψη σνακ όπως και το μέγεθος της μερίδας. Έχει φανεί πως η κατανάλωση σνακ στο σπίτι είναι συνδεδεμένη με πιο υγιεινές επιλογές, ενώ η κατανάλωση σε άλλους χώρους είναι συνδεδεμένη με μεγαλύτερο μέγεθος μερίδας και υψηλότερη περιεκτικότητα λίπους / χαμηλότερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.

  • Κουλτούρα:

Η κατανάλωση σνακ μπορεί να επηρεαστεί από:

  • Το κοινωνικό περιβάλλον
  • Τις πεποιθήσεις γύρω από το φαγητό
  • Την κοινωνικο – οικονομική κατάσταση

Έχει παρατηρηθεί πως σε μια παρέα που έχει βγει για φαγητό αν καταναλώσουν συνολικά αυξημένη ποσότητα φαγητού, τότε το άτομο θα τείνει να καταναλώσει περισσότερο.

Σημαντικό ρόλο επίσης κατέχει και η ανασφάλεια για το φαγητό, με αποτέλεσμα να συνηθίζουν να αποφεύγουν τα σνακ αφού έχουν περιορισμένη ή καθόλου πρόσβαση στο φαγητό κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Συμπεριφορές που μπορούν να επηρεάσουν τα ενδιάμεσα γεύματα:

  • Παράλληλες δραστηριότητες:

Η κατανάλωση τροφίμων όταν γίνεται παράλληλα με άλλες δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα εκείνη την ώρα έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται το μέγεθος του φαγητού που θα καταναλωθεί μετέπειτα μέσα στην ημέρα.

  • Επιβράβευση:

Η ευαισθησία στην επιβράβευση μπορεί να οδηγήσει στην επιλογή ενεργειακά πυκνών τροφίμων και αναψυκτικών πλούσιων σε ζάχαρη.

Τα οφέλη στην υγεία

Η συχνή κατανάλωση φαγητού μπορεί να βελτιώσει το λιπιδαιμικό προφίλ και να μειώσει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά.

Αμφιλεγόμενη είναι η επίδραση της συνήθειας κατανάλωσης σνακ μέσα στην ημέρα στο σωματικό βάρος αφού φαίνεται πως συνδέεται αντίστροφα με το συνολικό λίπος του σώματος στους νορμοβαρείς, ενώ σχετίζεται θετικά με την περιφέρεια μέσης και το πάχος του υποδόριου λίπους στους υπέρβαρους.

Η ανησυχία αναφορικά με τα σνακ έγκειται στην αύξηση της κατανάλωσης ενεργειακά πυκνών τροφίμων, φτωχών σε θρεπτικά συστατικά, με τελική αύξηση της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης.

Αυτό δε σημαίνει πως προτρέπουμε τα παιδιά να μην καταναλώνουν σνακ, αλλά πρέπει να δοθεί προσοχή στο τι επιλέγουν να καταναλώσουν ως σνακ:

  • αποφεύγοντας τρόφιμα ή ποτά πλούσια σε λίπος ή σάκχαρα
  • επιλέγοντας τρόφιμα που καλύπτουν τις διατροφικές ανάγκες.

Πηγές:

  • Larson N, Story M, A review of snacking patterns among children and adolescents: what are the implications of snacking for weight status?, Child Obes. 2013 Apr;9(2):104-15
  • Hess JM et. al., What Is a Snack, Why Do We Snack, and How Can We Choose Better Snacks? A Review of the Definitions of Snacking, Motivations to Snack, Contributions to Dietary Intake, and Recommendations for Improvement., Adv Nutr. 2016 May 16;7(3):466-75

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Αν τα παιδιά μασούσαν πιο αργά

Αν τα παιδιά μασούσαν πιο αργά

Ας σκεφτούμε μια στιγμή το εξής: λίγο-πολύ συχνά υποβιβάζουμε το φαγητό μας. Τρώμε στα γραφεία μας, όρθιοι, βγάζουμε φαγητό και τρώμε άσκοπα στην κίνηση στο αυτοκίνητο και μασουλάμε ενώ κάνουμε πολλαπλές εργασίες. Τέτοιες ”συμπεριφορές” δεν είναι μόνο ανθυγιεινές για τους ενήλικες, στέλνουν και στα παιδιά (τους μελλοντικούς ενήλικες) ένα ”ανθυγιεινό μήνυμα” να αρνούνται τη σημασία της εκτίμησης του φαγητού και της απόλαυσής του.

Η γρήγορη κατανάλωση καταπνίγει το κρίσιμο σήμα κορεσμού για πληρότητα και διακοπή κατανάλωσης τροφής.

Σε μια πολύ πρόσφατη μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Pediatric Obesity (doi: 10.1111 / ijpo.12091), οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η αναμονή 30 δευτερολέπτων μεταξύ λήψης τροφής επιτρέπει στα παιδιά να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι πια πεινασμένα  αποτρέποντας την λήψη βάρους.

Ο στόχος της μελέτης ήταν να ελαχιστοποιήσει την ποσότητα που έτρωγαν τα παιδιά πριν το στομάχι τους δώσει το σήμα πως δεν πεινάνε πλέον, δηλαδή να αυξήσει το  «αντανακλαστικό κορεσμού». Το σήμα αυτό συνήθως χρειάζεται περίπου 15 λεπτά για να ενεργοποιηθεί, αλλά στη σύγχρονη κοινωνία ολόκληρα γεύματα μπορούν να καταναλωθούν σε πολύ λιγότερο χρόνο.

Η μελέτη έδειξε πως το βάρος των παιδιών που ακολούθησαν την οδηγία να τρώνε πιο αργά μειώθηκε κατά 2% ± 5,7% σε 6 μήνες και κατά 3,4% ± 4,8% σε 1 χρόνο. Αντίθετα, τα παιδιά που συνέχισαν να τρώνε γρήγορα αυξήσαν το βάρος του κατά 5,8% ± 4,4% σε 6 μήνες και κατά 12,6% ± 8,3% σε ένα χρόνο!

Κρατήστε το εξής: μάθετε τα παιδιά σας να τρώνε ήρεμα, να μη βιάζονται και να κάνουν παύσεις κατά το γεύμα τους. Με τον τρόπο αυτό, δίνεται ορθότερο σήμα κορεσμού αλλά και απολαυμβάνουν περισσότερο το φαγητό τους. Επειδή όμως εμείς είμαστε τα πρότυπα για τα παιδιά, ας ξεκινήσουμε από εμάς τους ίδιους!

Διαβάστε εδώ: Μάσησε περισσότερο για να χορτάσεις: ορμόνες και ρύθμιση βάρους


Πηγή: Salazar Vázquez et al. : Control of overweight and obesity in childhood through education in meal time habits. The ‘good manners for a healthy future’ programme, Pediatr Obes. 2016 Dec

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26667210


Επιμέλεια: Χαρά Σκουλαρίκη, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc.

Πως η επιβράβευση επηρεάζει τις διατροφικές συμπεριφορές των εφήβων;

Πως η επιβράβευση επηρεάζει τις διατροφικές συμπεριφορές των εφήβων;

Μια σύντομη σύνοψη

Ανάμεσα στους εφήβους έχει παρατηρηθεί μειωμένη κατανάλωση γαλακτοκομικών, φρούτων και λαχανικών, ενώ έχει παρατηρηθεί αυξημένη κατανάλωση ενεργειακά πυκνών σνακ και αναψυκτικών με αυξημένη περιεκτικότητα ζάχαρης. Αυτές οι διατροφικές συνήθειες είναι ανησυχητικές μιας και έχουν συνδεθεί με την παχυσαρκία.

Ο παράγοντας της επιβράβευσης

Εύγεστα τρόφιμα, όπως ενεργειακά πυκνά τρόφιμα και αναψυκτικά με ζάχαρη έχει φανεί πως χρησιμοποιούνται ως ένας τρόπος ‘’επιβράβευσης’’ σε σχέση με τρόφιμα όπως τα φρούτα.

Ρόλο – κλειδί έχει το παχυσαρκογόνο περιβάλλον στο οποίο ζούμε αφού χαρακτηρίζεται από πληθώρα εύγεστων τροφίμων για αυτό και είναι πιο πιθανό να ενεργοποιούν το κίνητρο της επιβράβευσης.

Οι έφηβοι επιλέγουν τι θα φάνε τόσο βάση προσωπικών αλλά και περιβαλλοντικών παραγόντων. Στους προσωπικούς παράγοντες σημαντικό ρόλο έχει η ευαισθησία στον παράγοντα της επιβράβευσης, αφού αντανακλά τη λειτουργικότητα του συμπεριφοριστικού τους συστήματος.

Η θεωρία

Η θεωρία ενίσχυσης της ευαισθησίας εξηγεί πως το συμπεριφοριστικό σύστημα πρωταρχικά οργανώνεται από τη ντοπαμίνη (νευροδιαβιβαστή) και μπορεί να οριστεί ως:

Η τάση για να κινητοποιηθεί μια συγκεκριμένη συμπεριφορά μέσα από την παρουσία ή την αναζήτηση ερεθισμάτων επιβράβευσης όπως δηλαδή είναι τα εύγεστα τρόφιμα.

Τι ισχύει

Η ευαισθησία στην επιβράβευση είναι υψηλότερη κατά την εφηβική ηλικία σε σχέση με την παιδική ή την ενήλικη ζωή και για αυτό είναι πολύ σημαντική για την εξήγηση των συμπεριφορών των εφήβων.

Μελέτες έχουν δείξει πως έφηβοι με μεγαλύτερη ευαισθησία στην επιβράβευση διαθέτουν με αυξημένη δραστηριότητα περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην επιβράβευση μέσω τροφίμων και για αυτό βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για να γίνουν υπέρβαροι.

Για αυτό έχουν προταθεί δύο διατροφικά μονοπάτια κατανάλωσης τροφής:

  1. Βάση της συναισθηματικής τους κατάστασης
  2. Πυροδότησης από περιβαλλοντικά στοιχεία όπως η όψη και η μυρωδιά του φαγητού.

Έξτρα

Παράλληλα και η συμμετοχή του περιβάλλοντος δεν μπορεί να παραληφθεί, αφού τόσο το σπίτι όσο και το σχολείο συνδέονται με την διατροφική πρόσληψη των εφήβων.

Πρόσβαση ή διαθεσιμότητα σε εύγεστα σνακ και αναψυκτικά σε αυτούς τους χώρους συνδέονται με υψηλότερη κατανάλωση αυτών των προϊόντων.

Συμπέρασμα

Το περιβάλλον πιθανόν αλληλεπιδρά με τον παράγοντα της ευαισθησίας στην επιβράβευση και το διατροφικό μοτίβο προωθώντας την κατανάλωση ενεργειακά πυκνών σνακ και αναψυκτικών με ζάχαρη.

Επικουρικά και άλλοι σημαντικοί παράγοντες για την τροφική επιλογή των εφήβων είναι:

  • Η επιρροή των συνομηλίκων,
  • Η συμπεριφορά των γονιών,
  • Οι λιγούρες,
  • Οι διατροφικές προτιμήσεις και
  • Η επιρροή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης

Πηγές:

  • De Cock N. et. al., Sensitivity to reward and adolescents’ unhealthy snacking and drinking behavior: the role of hedonic eating styles and availability., Int J Behav Nutr Phys Act. 2016 Feb 9;13:17

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Παιδική παχυσαρκία- Η επόμενη μέρα

Παιδική παχυσαρκία
 Η επόμενη μέρα

Έχει τονιστεί σε όλους τους τόνους πως η αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας πραγματοποιείται με ταχύτατο ρυθμό.
Επίσης, δεν είναι πλέον άγνωστοι οι λόγοι που οδηγούν στην ανάπτυξη αυτής.
Αυτό που δεν είναι γνωστό είναι αν τελικά τα πολυπαραγοντικά προγράμματα διατροφικής εκπαίδευσης μπορούν να φανούν αποδοτικά.
Όλες τις προηγούμενες δεκαετίες φάνηκε πως η μονόπλευρη προσέγγιση στο θέμα της παιδικής παχυσαρκίας δεν είχε απτά αποτελέσματα, μιας και ο αριθμός τόσο των παχύσαρκων παιδιών όσο και παχύσαρκων ενηλίκων συνεχίζει ολοένα και να αυξάνεται.
Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι η εφηβεία δεν είναι μόνο η περίοδος στην οποία ο έφηβος αποκομίζει σωματική ανάπτυξη, αλλά χαρακτηρίζεται και ως κρίσιμη για τη διαμόρφωση των διατροφικών συμπεριφορών που θα τους συνοδεύουν στην ενήλικη ζωή τους.
Συνεπώς, είναι σημαντικό να υπάρχουν προγράμματα παρέμβασης που να προωθούν τη φυσική δραστηριότητα και την υγιεινή διατροφή τόσο στα παιδιά όσο και στους εφήβους.
Γενικά, για το σχεδιασμό μιας επιτυχημένης παρέμβασης θα πρέπει σίγουρα να υπάρχουν τρεις πυλώνες:

Κινητοποίηση:
Στόχος είναι αύξηση των γνώσεων των παιδιών και η ενθάρρυνση τους μέσα από την αλλαγή των αντιλήψεων τους και την ορθή τους ενημέρωση (οφέλη – συνέπειες).

Δράση:
Στόχος είναι η διευκόλυνση της ικανότητας των παιδιών να λάβουν ενεργή συμμετοχή μέσα από τη στοχοθέτηση και την ανάπτυξη γνωσιακών δεξιοτήτων ώστε να μπορούν να αναπτύξουν υγιείς συμπεριφορές ή διατροφικές επιλογές.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες:
Περιλαμβάνουν τη διατροφική εκπαίδευση σε συνδυασμό με πολιτικές προκειμένου να προωθήθουν δράσεις για την ενίσχυση της υγιεινής διατροφής.

Τα πιο αποδοτικά χαρακτηριστικά που θα πρέπει να διέπουν τα προγράμματα που πρόκειται να εφαρμοστούν στο σχολικό περιβάλλον θα πρέπει να περιλαμβάνουν:

  • τη γονική συμμετοχή, όπως και καθηγητών προκειμένου να μεταδώσουν διατροφικές γνώσεις στα παιδιά
  • τη χρήση γνωσιακών συμπεριφοριστικών μεθόδων
  • την αλλαγή πολιτικής λειτουργίας στα κυλικεία, στους αυτόματους πωλητές και σε οποιοδήποτε άλλο μέσο από το οποίο μπορεί να έχουν πρόσβαση στο φαγητό
  • την αυτοξιολόγηση με προοπτική ανατροφοδότησης.

Τα οφέλη που θα αποκομίσουν τα παιδιά θα αφορά:
βασικές διατροφικές γνώσεις σχετικά με τα τρόφιμα
την αξία της ισορροπημένης διατροφής
τον τρόπο που τα τρόφιμα βοηθούν ή επηρεάζουν το σώμα
την εκτίμηση των τροφίμων που θα πρέπει να καταναλώνουν μέσα στη μέρα
την αποφυγή πρόσληψης βάρους και
την ενίσχυση της υγείας των οστών.

Ανακεφαλαιώνοντας, τα πολύ-παραγοντικά προγράμματα διατροφικής εκπαίδευσης φαίνεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά και στη διατροφική πρόσληψη όταν είναι κατά κύριο λόγο εστιασμένα στην αλλαγή της διατροφικής συμπεριφοράς.
Έτσι είναι αρκετά εφικτό να επιτευχθεί ο πολυπόθητος στόχος, δηλαδή να γίνεται Αβίαστα η Υγιεινή Επιλογή Τροφίμων.


Πηγή:
Meiklejohn S. et. al., A Systematic Review of the Impact of Multi-Strategy Nutrition Education Programs on Health and Nutrition of Adolescents, J Nutr Educ Behav. 2016 Oct;48(9):631-646
Domínguez Rodríguez A. et. al., Online platforms to teach Nutrition Education to children: a non-systematic review, Nutr Hosp. 2016 Nov 29;33(6):1444-1451


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Μητρικός Θηλασμός Το Δώρο της μητέρας

Μητρικός Θηλασμός
 Το Δώρο της μητέρας

Σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας προτείνεται αποκλειστικός θηλασμός για τους πρώτους 6 μήνες και συνέχιση του μαζί με προσθήκη συμπληρωματικών τροφίμων μέχρι τα 2 πρώτα χρόνια ζωής του παιδιού ή και περισσότερο.
Ωστόσο, στις μέρες μας οι Δυτικές κοινωνίες κατακλύζονται από πρότυπα ‘’καλής υγείας και ομορφιάς’’ που καλούν τις γυναίκες να τα πιστέψουν και να τα υιοθετήσουν, αγνοώντας ή παραβλέποντας τα οφέλη πρακτικών όπως αυτά που προκύπτουν από τον θηλασμό.
Οι λόγοι με τους οποίους πιθανόν να συσχετίζεται η επιλογή της μητέρας να θηλάσει το βρέφος και η χρονική διάρκεια αυτού μπορεί να συνδέονται με:
Το μορφωτικό επίπεδο της μητέρας
Ασθένειες που καταδεικνύουν την ακαταλληλότητα του γυναικείου στήθους
Ανεπαρκής παραγωγή μητρικού γάλακτος
Η φύση του επαγγέλματος της μητέρας
Η διάρκεια της άδειας μητρότητας από τον εργασιακό της χώρο
Ανεπαρκής γνώσεις σχετικά με το θέμα του θηλασμού
Έλλειψη υποστήριξης από τον οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο
Ελλιπής καθοδήγηση και ενθάρρυνση από τους επαγγελματίες υγείας.
Ακόμα, υπάρχουν ανησυχίες για τον αν ο τρόπος ζωής της μητέρας, παραδείγματος χάριν καταστάσεις σχετικές με:
Ιώσεις
Κάπνισμα
Φαρμακευτικές αγωγές
Φτωχή διατροφική κατάσταση ή/ και πρόσληψη
Τυχόν ύπαρξη διαβήτη κύησης
…Επηρεάζουν την ποιότητα του μητρικού γάλακτος.

Ωστόσο, όλες οι παραπάνω δυσκολίες και προβληματισμοί δε θα πρέπει να απωθούν από το μυαλό της μητέρας την ιδέα του θηλασμού
(ΕΞΑΙΡΕΣΗ, η προτροπή αποφυγής από το θεράποντα ιατρό της μητέρας)

Και αυτό γιατί…
Να υποστηρίζεται η διατροφική αξία του μητρικού γάλακτος;
Το μητρικό γάλα είναι μια θεωρητικά ‘’πλήρης’’ τροφή παρέχοντας στο βρέφος επαρκή ενέργεια και μια πληθώρα θρεπτικών και μη – θρεπτικών συστατικών. Συνοπτικά παρέχει:
Μεταλλικά στοιχεία
Αντισώματα (μητρικής προέλευσης)
Ορμόνες που σχετίζονται με τη ρύθμιση της όρεξης
Αυξητικούς παράγοντες
Παράγοντες που σχετίζονται με την ανάπτυξη του εντερικού μικροβιόκοσμου.

Να ωφελείται το παιδί από τη διαδικασία του θηλασμού;
Α. Τα αντισώματα που προσλαμβάνει μέσα από το μητρικό γάλα μειώνουν βραχυπρόθεσμα τον κίνδυνο:
Νεογνικών μολύνσεων,
Γαστρεντερικών μολύνσεων,
Πνευμονίας κατά τη διάρκεια της βρεφικής ηλικίας.

Β. Σε αριθμούς φαίνεται πως μη σωστή διαδικασία θηλασμού σχετίζεται με:
45% θανάτους εξ αιτίας νεογνικών μολύνσεων
30% θάνατοι εξ αιτίας από διάρροια
18% θανάτους από αναπνευστικά αίτια σε παιδιά < 5 χρόνων.

Γ. Τα μακροπρόθεσμα οφέλη για το έμβρυο είναι:
Μείωση της πιθανότητας για υπερβαρότητα/παχυσαρκία κατά 22% σε σχέση με τα παιδιά που δε θήλασαν ποτέ.
Μείωση της πιθανότητας για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Μείωση της πιθανότητας για υπέρταση
Αύξηση των σκορ των τεστ ευφυΐας σε σχέση με τα παιδιά που κατανάλωναν φόρμουλα.

Να ωφελείται η ίδια η μητέρα από τη διαδικασία του θηλασμού;
Ο μητρικός θηλασμός προστατεύει τη μητέρα από:
Τον καρκίνο του μαστού
Τον καρκίνο των ωοθηκών
Την παχυσαρκία.
Ο αποκλειστικός θηλασμός είναι ακόμα αποτελεσματική και φυσική μέθοδος για έλεγχο γέννησης, παρέχοντας 98% προστασία μεταξύ γέννησης και 6 μήνες μετά τον τοκετό.

Να υποστηρίζονται οι μητέρες τόσο από τον οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο όσο και από τους επαγγελματίες υγείας;
Είναι πολύ βασική η συνεργασία των ανθρώπων από τον οικογενειακό περίγυρο και των επαγγελματιών υγείας που έρχονται σε άμεση επαφή με τη μητέρα προκειμένου να καταπολεμήσουν τάσεις όπως:
Ανάγκες, προσδοκίες που νοιώθουν οι μητέρες πως πρέπει να ικανοποιήσουν
Φόβοι σχετικά με το πώς είναι εφικτή η συνέχιση του θηλασμού μετά το πέρας της μητρικής άδειας
Φαινόμενα κριτικής και απολογίας καθώς οι μητέρες νοιώθουν πως βρίσκονται σε αμυντική θέση

–> Συνεπώς, μιας και τα οφέλη από τον μητρικό θηλασμό είναι πολλά και αδιαμφισβήτητα, αν δεν υπάρχει λόγος που ο θεράπων ιατρός να συστήνει την αποφυγή του, θα πρέπει οι επαγγελματίες υγείας και όχι μόνο να προτρέπουν τις μητέρες να θηλάζουν τα βρέφη, απολαμβάνοντας τα οφέλη τόσο αυτά όσο και οι μητέρες.


Πηγές:
Yan J et. al., The association between breastfeeding and childhood obesity: a meta-analysis., BMC Public Health. 2014 Dec 13;14:1267
Lessen R et. al., Position of the academy of nutrition and dietetics: promoting and supporting breastfeeding., J Acad Nutr Diet. 2015 Mar;115(3):444-9
Leeming D et. al., Understanding process and context in breastfeeding support interventions: The potential of qualitative research., Matern Child Nutr. 2017 Feb 14


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com


Δείτε κι άλλες καταχωρήσεις  για το θηλασμό εδώ : http://www.nutrinews.gr/?s=%CE%B8%CE%B7%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82

 

 

Η καλή μέρα από… τον βραδινό ύπνο φαίνεται

Ο ποιοτικός ύπνος αποτελεί μία από τις κεντρικές διαστάσεις ενός υγιεινού τρόπου ζωής και ζωτικό δείκτη για την αξιολόγηση της συνολικής υγείας και ευεξίας. Παρόλα αυτά, μεγάλο ποσοστό του ενήλικου πληθυσμού δεν καλύπτει τις απαιτούμενες ώρες ύπνου σε ημερήσια βάση και, δυστυχώς, ο ανεπαρκής ύπνος είναι ένα θέμα που αφορά ολοένα περισσότερο και τα παιδιά.

Σε γενικές γραμμές, η βέλτιστη διάρκεια ύπνου για τα παιδιά και τους εφήβους κυμαίνεται από 8 έως 13 ώρες ημερησίως. Ωστόσο, όπως έχει υπογραμμιστεί και από ευρήματα του προγράμματος ΕΥΖΗΝ, στο οποίο συμμετείχαν 340.000 παιδιά, περίπου το 25% του ελληνικού παιδικού πληθυσμού κοιμάται λιγότερο από 8 ώρες την ημέρα. Αναγνωρίζοντας την έκταση που έχει λάβει η μερική ή πλήρης στέρηση ύπνου, καθώς και τη σοβαρότητα των προβλημάτων υγείας με τα οποία σχετίζεται, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ορίσει την τρίτη Παρασκευή του Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ύπνου.

Σύμφωνα με μελέτες, ο επαρκής ύπνος μπορεί να ωφελήσει την νοητική απόδοση των παιδιών, καθώς συμβάλλει στην πλαστικότητα του εγκεφάλου, ενισχύοντας τις λειτουργίες της μνήμης και της συγκέντρωσης, που με τη σειρά τους συνεισφέρουν σε μια καλύτερη σχολική απόδοση. Επιπλέον, η κάλυψη των απαιτούμενων ωρών ύπνου βοηθούν και στην καλύτερη απόδοση των σωματικών δραστηριοτήτων, κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα παιδί, ιδίως αν καταπιάνεται με κάποιο άθλημα. Αντιθέτως, ο ελλιπής ύπνος έχει τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων, όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης, ασθένειες από τις οποίες πάσχει όλο και μεγαλύτερο ποσοστό του παιδικού πληθυσμού. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τα ευρήματα του ΕΥΖΗΝ, διάρκεια ύπνου λιγότερη από 8 ώρες ημερησίως αναδείχθηκε ως ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου εμφάνισης της παιδικής παχυσαρκίας, με τα παιδιά που κοιμούνταν λιγότερο από 8 ώρες να εμφανίζουν 20% μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι παχύσαρκα, σε σχέση με αυτά που δήλωσαν ότι κοιμούνται παραπάνω από 8 ώρες.

Δεδομένης της σημασίας του ύπνου στην υγεία και την ανάπτυξη κατά την παιδική ηλικία, δείτε παρακάτω πώς μπορείτε να βοηθήσετε τα παιδιά σας να εξασφαλίσουν έναν καλό ύπνο και να αποκομίσουν τα οφέλη που τον συνοδεύουν.

Διατροφή:

  • Στο πλαίσιο του βραδινού γεύματος των παιδιών σας, καλό θα ήταν να αποφεύγονται μεγάλες ποσότητες τροφής, αλλά και πολύ λιπαρές και τηγανιτές τροφές, καθώς ενδέχεται να προκαλέσουν γαστρεντερικές διαταραχές.
  • Καλές επιλογές για ένα «ελαφρύ» και θρεπτικό γεύμα πριν τον ύπνο αποτελούν οι απλές μαγειρικές παρασκευές τροφίμων στον φούρνο ή την κατσαρόλα, χωρίς σάλτσες και πολλά καρυκεύματα, ή κάτι ακόμα πιο απλό, όπως ο συνδυασμός δημητριακών πρωινού ολικής άλεσης με γάλα ή γιαούρτι ή ένα τοστ με ψωμί ολικής άλεσης και τυρί.
  • Η κατανάλωση τροφίμων και ποτών που περιέχουν καφεΐνη σε μεγάλη ποσότητα (π.χ. σοκολάτα, τσάι, αναψυκτικά, ενεργειακά ροφήματα, καφές) θα πρέπει να περιορίζεται σε τουλάχιστον 6 ώρες πριν τον ύπνο, καθώς μπορεί να προκαλέσει υπερδιέγερση.
  • Σχετικά με το αλκοόλ, καθώς δεν είναι σπάνιο οι έφηβοι να καταναλώνουν παρά την απαγόρευσή του στα ανήλικα άτομα, να σημειωθεί ότι η κατανάλωσή του μπορεί να διαταράξει τον βαθύ και συνεχόμενο ύπνο κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Σωματική δραστηριότητα:

  • Προσπαθήστε οι αθλητικές δραστηριότητες των παιδιών σας να έχουν ολοκληρωθεί τουλάχιστον 3 ώρες πριν την ώρα του ύπνου, καθώς η έντονη άσκηση και προπόνηση διεγείρει το σώμα και τον εγκέφαλο. Αντιθέτως, μια ήπιας μορφής σωματική δραστηριότητα, (π.χ. περίπατος) θα μπορούσε να χαλαρώσει τους ρυθμούς και να βοηθήσει τα παιδιά σας να κοιμηθούν καλύτερα.

Περισσότερα tips:

  • Βελτιώστε την ποιότητα ύπνου των παιδιών σας τηρώντας ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου καθημερινά, ακόμα και τα Σαββατοκύριακα. Σε περίπτωση που αλλάζετε συχνά το ωράριο ύπνου των παιδιών σας, ενδεχομένως να νιώθουν σαν να έχουν “jet lag” με αποτέλεσμα να γίνονται δύστροπα και οξύθυμα.
  • Φροντίστε ώστε να δημιουργείτε ένα βέλτιστο περιβάλλον ύπνου για τα παιδιά σας, περιορίζοντας τον θόρυβο και την έκθεση σε δυνατό φωτισμό και οθόνες ηλεκτρονικών συσκευών (τηλεόραση, υπολογιστής, κινητό, tablet) κατά τις βραδινές ώρες, καθώς μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του ύπνου και να προκαλέσουν υπερένταση.
  • Η υιοθέτηση χαλαρωτικών συνηθειών προ του ύπνου από μικρή ηλικία είναι μια μέθοδος που θα μπορούσε να λειτουργήσει ευεργετικά στην ποιότητα του ύπνου, ειδικότερα αν τα παιδιά σας αντιμετωπίζουν προβλήματα διαχείρισης άγχους.
  • Αν τα παιδιά σας χρειάζονται μεσημεριανό ύπνο, καλό είναι αυτός να μην διαρκεί περισσότερο από 2 ώρες. Σε περίπτωση που τα παιδιά σας αντιμετωπίζουν δυσκολία στο να κοιμηθούν, αποτρέψτε τα από μια μεσημεριανή σιέστα. Έτσι, θα νιώθουν περισσότερη υπνηλία το βράδυ και θα είναι πιο πιθανό να κοιμηθούν αμέσως.

Τέλος, πολλές φορές τα παιδιά αντιλαμβάνονται την ώρα του ύπνου ως τιμωρία, αφού μπορεί να συμπίπτει με τη χρονική στιγμή που θέλουν να παρατείνουν το παιχνίδι ή την παρακολούθηση κάποιας εκπομπής ή ταινίας στην τηλεόραση. Είναι στο χέρι σας να μεταδώσετε το μήνυμα στα παιδιά σας ότι ο ύπνος δεν είναι μέθοδος για να τα συνετίσετε, αλλά ότι είναι απαραίτητος, ώστε να ξεκουραστούν επαρκώς για να είναι δραστήρια και αποδοτικά την επόμενη ημέρα, τόσο στις σχολικές όσο και στις αθλητικές τους δραστηριότητες, αλλά και να έχουν την απαραίτητη ενέργεια για παιχνίδι.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ανάπτυξη, τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και την υγεία κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, αλλά και χρήσιμες πρακτικές συμβουλές για τη βελτίωση των συνηθειών του τρόπου ζωής των παιδιών σας, μπορείτε να πλοηγηθείτε στην ιστοσελίδα του ΕΥΖΗΝ.

… και όνειρα γλυκά!


Πηγή: EYZHN

Το EYZHN είναι ένα πρόγραμμα του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας,  Έρευνας και Θρησκευμάτων. Κύριος στόχος του προγράμματος είναι η διασφάλιση της υγιούς ανάπτυξης των παιδιών, μέσα από την υιοθέτηση ισορροπημένων συνηθειών διατροφής και σωματικής δραστηριότητας.
Το πρόγραμμα Αξιολόγησης, που αποτελεί μια από τις σημαντικότερες δράσεις του ΕΥΖΗΝ, διενεργείται στα σχολεία με την ευγενική χορηγία της ΟΠΑΠ Α.Ε. Οι υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και τη Nestlé Ελλάς.

Πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ, eyzin.minedu.gov.gr, email: media@eyzhn.edu.gr

Παιδική παχυσαρκία: Η ώρα της παρέμβασης

Λόγω των συνεχών αυξανόμενων ποσοστών παχυσαρκίας σε όλο το ηλικιακό φάσμα είναι σημαντικό να γίνουν παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Αυτό χρειάζεται διότι η παιδική παχυσαρκία χειροτερεύει σημαντικά την ποιότητα ζωής των παιδιών.

Το βάρος των παιδιών επηρεάζεται από:

  • Τον τρόπο ζωής των παιδιών
  • Το οικογενειακό περιβάλλον
  • Τον κοινωνικό περίγυρο

Οι παράγοντες κινδύνου που μπορεί να οδηγήσουν στην παιδική παχυσαρκία είναι:

Γενετικοί:

  • Σύνδρομα όπως η τρισωμία 21, το Prader – Willi κ.α.
  • Μονογονιδιακές διαταραχές όπως η ανεπάρκεια λεπτίνης, οι μεταλλάξεις υποδοχέων λεπτίνης κ.α.
  • Ορμονικές διαταραχές όπως ο υποθυρεοειδισμός, η ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης κ.α.

Συμπεριφοριστικοί:

Διατροφικές συνήθειες που συνδέονται με την παχυσαρκία όπως:

  • Μειωμένη πρόσληψη γαλακτοκομικών προϊόντων ή ασβεστίου,
  • Παράλειψη πρωινού γεύματος,
  • Έτοιμα γεύματα εκτός σπιτιού (fast food),
  • Γρήγορη κατανάλωση γευμάτων,
  • Κατανάλωση μεγάλων μερίδων φαγητού και Κατανάλωση φαγητού απουσίας πείνας

Φυσική δραστηριότητα:

Οι αυξημένες ώρες καθιστικής ζωής και οι μειωμένες ώρες άσκησης συνδέονται θετικά με την παιδική παχυσαρκία.

Ύπνος:

Οι μειωμένες ώρες ύπνου συνδέονται με την παιδική παχυσαρκία.

Στρες:

Οι τύποι στρες που μπορεί να επηρεάσουν ένα παιδί είναι: το προσωπικό, το γονεϊκό και το οικογενειακό. Κάθε ένα από αυτά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο παιδικής παχυσαρκίας.

Λοιπόν πως μπορεί να προληφθεί η παιδική παχυσαρκία ανά ηλικία και στάδιο ανάπτυξης;


Πηγές:

Callie L. Brown, Elizabeth E. Halvorson, Addressing Childhood Obesity: Opportunities for Prevention, Pediatr Clin North Am. 2015 Oct; 62(5): 1241–1261


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλέφωνο: 6984515475, E-mail: maria.mentzelou@hotmail.com

Δημιουργικά Χριστούγεννα με ΕΥΖΗΝ

Η περίοδος των γιορτών είναι ένα ευχάριστο διάλειμμα από την -συχνά πολύ απαιτητική- καθημερινότητά μας, γεμάτη με λαμπιόνια και στολισμένα δέντρα, σπίτια και πόλεις! Τα σχολεία κλείνουν, μικροί και μεγάλοι έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο και κάπως έτσι η αγαπημένη εποχή των παιδιών έχει φτάσει!

Μαζί όμως με όλα τα άλλα, συχνά τα Χριστούγεννα γίνονται αφορμή για… υπερβολές. Τραπέζια πιο γεμάτα από όσο χωράει το στομάχι μας, καταναλωτική «επιδημία» στα εμπορικά καταστήματα, υπερβολική κατανάλωση γλυκών και μπόλικο καθισιό γίνονται οι καινούριες συνήθειες των παιδιών για περίπου 15 μέρες.

Για να έχουμε λοιπόν Χριστούγεννα με… ΕΥΖΗΝ, η λέξη κλειδί είναι το μέτρο!

Στολίστε το σπίτι σας αλλά όχι με… γλυκά!
Κάθε φορά που το παιδί σας περνάει από το σαλόνι αφήνει πίσω του ίχνη από ζάχαρη άχνη; Είναι βέβαιο ότι η καθημερινή οπτική επαφή με τα μελομακάρονα και τους κουραμπιέδες θα αυξήσει την κατανάλωσή τους, τόσο για τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες! Εξάλλου, είναι μάταιο να προσπαθείτε να βάλετε όρια στα παιδιά ενώ ταυτόχρονα τα νόστιμα ερεθίσματα είναι μπροστά στα μάτια τους όλη μέρα. Επιλέξτε λοιπόν να μην στολίσετε το σαλόνι σας με γεμάτες πιατέλες παρά μόνο τις ημέρες των γιορτών!

Δημιουργήστε τα δικά σας οικογενειακά έθιμα!
Επικεντρωθείτε σε δραστηριότητες που ενθαρρύνουν τη σωματική δραστηριότητα και δεν χρειάζεται να σχετίζονται οπωσδήποτε με το φαγητό. Για παράδειγμα, οργανώστε μια μεγάλη βόλτα σε ένα αγαπημένο σας σημείο στην πόλη ή μια εκδρομή. Με τη βοήθεια των παιδιών δημιουργήστε χειροποίητες Χριστουγεννιάτικες κάρτες για τους φίλους και τους συγγενείς σας!

Μειώστε το κόστος!
Είναι αλήθεια πως τα Χριστούγεννα αρέσουν σε όλους εκτός από… την τσέπη μας. Λίγο τα δώρα του Αϊ Βασίλη, τα εορταστικά τραπέζια όπου καλείστε ή που διοργανώνετε, οι βόλτες στα μαγαζιά, συνήθως καταλήγουν να μας βγάζουν λίγο έξω από τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Σε ότι αφορά στη διατροφή, περιορίστε τις υπερβολές στα γιορτινά τραπέζια και φροντίστε να αξιοποιήσετε ό,τι περισσέψει έτσι ώστε να μην πεταχτεί τίποτα. Για παράδειγμα, η γαλοπούλα του Χριστουγεννιάτικου τραπεζιού μπορεί να προστεθεί στη σαλάτα και να γίνει ένα ελαφρύ βραδινό την επόμενη μέρα!

Μείνετε απασχολημένοι ακόμα και μέσα στο σπίτι!
Κλείστε την τηλεόραση και φτιάξτε μαζί με τα παιδιά σας τα δικά σας χειροποίητα στολίδια για το Χριστουγεννιάτικο δέντρο! Φορέστε ποδιές και σκούφους και μπείτε στην κουζίνα για να δημιουργήσετε όλοι μαζί Χριστουγεννιάτικα εδέσματα, διαβάστε βιβλία, συζητήστε και ανακαλύψτε τη… μαγεία των Χριστουγέννων!

Το εορταστικό τραπέζι δεν θα είναι μόνο ένα!
Θα είναι πολλά και για αυτό δεν χρειάζονται υπερβολές! Θυμηθείτε ότι πρακτικές, όπως «Χριστούγεννα είναι, ας φάμε κάτι παραπάνω» ή «ας βγούμε από το πρόγραμμα», ξεκινούν από εσάς, όχι από τα παιδιά. Το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι δεν είναι αφορμή να μην φάμε λαχανικά ή να καταναλώσουμε πολύ περισσότερα γλυκά. Είναι αφορμή να φάμε μαζί με φίλους και συγγενείς, να δοκιμάσουμε διαφορετικά εδέσματα και να στολίσουμε το τραπέζι μας!

Μείνετε δραστήριοι!
Αξιοποιείστε τον ελεύθερο σας χρόνο, βάζοντας τα θεμέλια για μια χρονιά με περισσότερη κίνηση! Εκτός από βόλτες ή χειμερινές εξορμήσεις, τα Χριστούγεννα μπορούν να γίνουν η αφορμή να ξεκινήσετε μια καινούργια οικογενειακή δραστηριότητα. Ένας μικρός περίπατος μετά το μεσημεριανό γεύμα, μια Κυριακάτικη βόλτα σε ένα διαφορετικό κάθε φορά πάρκο της πόλης σας, κλπ.

Φυσικά, και μετά τα Χριστούγεννα, βάζουμε στόχους για μία δημιουργική χρονιά με ΕΥΖΗΝ! Το Παιδικό Ημερολόγιο Διατροφής 2017 του ΕΥΖΗΝ, που δημιουργήθηκε με τη συνεργασία φοιτητών του τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του ΕΥΖΗΝ, θα σας βοηθήσει να θέσετε στόχους διατροφής και κίνησης για κάθε μήνα του νέου χρόνου!

Καλή χρονιά!


Πηγή: ΕΥΖΗΝ
Το EYZHN είναι ένα πρόγραμμα του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας,  Έρευνας και Θρησκευμάτων. Κύριος στόχος του προγράμματος είναι η διασφάλιση της υγιούς ανάπτυξης των παιδιών, μέσα από την υιοθέτηση ισορροπημένων συνηθειών διατροφής και σωματικής δραστηριότητας.
Το πρόγραμμα Αξιολόγησης, που αποτελεί μια από τις σημαντικότερες δράσεις του ΕΥΖΗΝ, διενεργείται στα σχολεία με την ευγενική χορηγία της ΟΠΑΠ Α.Ε. Οι υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και τη Nestlé Ελλάς.

Πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ
Ιστότοπος: http://eyzin.minedu.gov.gr/
Ε-mail: media@eyzhn.edu.gr
Facebook
Newsletter