Διατροφή βρέφους : Εισαγωγή στρερεών τροφών ( οδηγός επιβίωσης)

Γράφει η Χαρά Σκουλαρίκη, Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, Msc

Κοιτάξτε τη φωτογραφία του άρθρου. Πόσο αντιπροσωπεύει η ευτυχία στο πρόσωπο του παιδιού την πραγματική αντίδραση του δικού σας παιδιού; Στο δικό μου σπίτι πάντως, η εικόνα την ώρα που ταϊζω τον γιο μου είναι ένα πεδίο μάχης με εκτοξευμένες τροφές σε αφάνταστα μέρη και εγώ να τραγουδάω παιδικά τραγούδια, μπας και φάει κάτι. Της τρελής.

Αυτό, λοιπόν, είναι ένα άρθρο για την εισαγωγή των στερεών τροφών μετά τον 6ο μήνα ζωής κατά τη βρεφική ηλικία και ίσως να παρασυρθώ και να κάνω και λίγο κατάθεση ψυχής.

Ως πηγή θα χρησιμοποιηθούν οι υπερ-πρόσφατες Συστάσεις για την εισαγωγή στερεών τροφών στον 1ο χρόνο της ζωής που δημοσιεύτηκαν από το Υπουργείο Υγείας 2018, Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, Τμήμα Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων και Διατροφής, που είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο του Υπουργείου Υγείας www.moh.gov.gr άξονας «Υγεία» ενότητα «Δημόσια Υγεία» υποενότητα «Μεταδοτικά και Μη Μεταδοτικά Νοσήματα».

Μπορείτε να βρείτε τον οδηγό εδώ:

http://www.moh.gov.gr/articles/health/dieythynsh-dhmosias-ygieinhs/metadotika-kai-mh-metadotika-noshmata/c388-egkyklioi/5750-systaseis-gia-thn-eisagwgh-sterewn-trofwn-ston-1o-xrono-ths-zwhs

Μέχρι τον 6ο μήνα ζωής, σύμφωνα με την Παγκόσμια Στρατηγική για τη Διατροφή του Βρέφους και του Μικρού Παιδιού (2003) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ) που ισχύει μέχρι τώρα :

«τα βρέφη πρέπει να θηλάζουν αποκλειστικά για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής τους, για να έχουν την ιδανική αύξηση, ανάπτυξη και υγεία. Μετά την περίοδο αυτή, και προκειμένου να καλυφθούν οι αυξανόμενες διατροφικές τους ανάγκες, τα βρέφη θα πρέπει να λαμβάνουν ασφαλή και επαρκή συμπληρωματική τροφή, ενώ παράλληλα συνεχίζουν τον μητρικό θηλασμό έως τα δύο χρόνια της ζωής ή και περισσότερο.»

Δηλαδή, οι μαμάδες ενθαρρύνονται μόνο να θηλάζουν (όχι νερό, όχι χαμομήλι) τους πρώτους 6 μήνες και έπειτα να εισάγονται άλλα τρόφιμα αλλά και νερό. Σύμφωνα με τις συστάσεις η εισαγωγή στερεών τροφών συνιστάται να γίνεται στο δεύτερο εξάμηνο της ζωής και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνεται πριν τη συμπλήρωση των τεσσάρων μηνών ζωής. Η σύσταση αυτή ισχύει και για τα βρέφη που δε θηλάζουν αλλά πίνουν φόρμουλα, γάλα σε σκόνη.

Τί σημαίνει εισαγωγή στερεών τροφών;

Αρχικά εισάγουμε μιρκή ποσότητα από μία τροφή αυξάνοντας σταδιακά την ποικιλία, σιγά σιγά αυξάνεται η ποσότητα και η συχνότητα κατανάλωσης των τροφών, ακολουθώντας τα σημάδια πείνας και κορεσμού του βρέφους.

Το γεύμα με τροφές σταδιακά αντικαθιστά κάθε φορά και ένα γεύμα θηλασμού.

Οι τροφές θα πρέπει να έχουν ποικιλία καθώς η εισαγωγή ποικιλίας τροφίμων με διαφορετικές γεύσεις και αρώματα εξασφαλίζει αφενός την πρόσληψη όλων των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών και αφετέρου την ευκολότερη αποδοχή τροφίμων σε μεγαλύτερη ηλικία.

Δεν υπάρχει επίσημη θέση για το είδος στην εισαγωγή τροφών, παραυτα, συστήνεται κατά σειρά αρχικά η εισαγωγή φρούτων, έπειτα λαχανικών και κρέατος (μοσχάρι και κοτόπουλο), στη συνέχεια δημητριακών και οσπριων, αυγό, γιαούρτι και τυρί. Προϊόντα με γλουτένη δεν χρειάζεται αν αποφεύγονται ενώ το ψάρι δίνεται τελευταίο (μετά τον 10ο μήνα).

Οι παιδίατροι συστήνουν των κανόνα των 3, δηλαδή εισαγωγή μια καινούργιας τροφής αφού το παιδί έχει εκτεθεί σε μια άλλη επί τρεις ημέρες.

Αρχικά οι τροφές θα πρέπει να δίνονται αλεσμένες και σταδιακά να χορηγούνται σε κομμάτια ανάλογα με την ηλικία του βρέφους αλλά όχι ως χυμοί (φρέσκοι ή τυποποιημένοι), οι οποίοι πρέπει να αποφεύγονται κατά το 1ο έτος της ζωής.

Είναι προτιμότερο τα γεύματα που δίνονται να προετοιμάζονται στο σπίτι με φρέσκα και υγιεινά υλικά, πάντα σύμφων αμε τους κανόνες υγιεινής. Τα λαχανικά και τα φρούτα συστήνεται να είναι εποχιακά και τοπικά παραγόμενα. Η χρήση των βρεφικών τροφών εμπορίου γίνεται αποκλειστικά μετά τον 6ο μήνα και συνιστάται να είναι περιστασιακή (π.χ. σε ταξίδια) και στην περίπτωση που δεν μπορεί να εξασφαλιστεί επαρκές και ποιοτικό φαγητό στο σπίτι προετοιμασμένο με ασφαλή τρόπο.


Η κατάθεση ψυχής: Η παρασκευή σπιτικών βρεφικών γευμάτων καθημερινά δεν είναι εύκολη υπόθεση, απαιτεί οργάνωση και χρόνο. Επίσης, όσο θρεπτικό και αν είναι το γεύμα που έχει παρασκευαστεί, αυτό δε σημαίνει πως το βρέφος θα το καταναλώσει κιόλας, συχνά μάλιστα συμβαίνει το αντίθετο. Εμείς (μαμά-γιος) θηλάσαμε 9 μήνες και κάτι, είχαμε εισάγει δηλαδή σχεδόν όλες τις ομάδες τροφών μέχρι να αποθηλάσουμε. Η ώρα του γεύματος θέλει μεγάλη υπομονή γιατί το βρέφος δεν είναι πάντα πρόθυμο να στερηθεί το θηλασμό, όχι μόνο το μητικό γάλα αλλά και την ίδια την επαφή με το μητρικό στήθος.


Νερό

Παράλληλα με την εισαγωγή των στερεών τροφών θα πρέπει να ξεκινήσει η προσφορά νερού, το οποίο δεν χρειάζεται να βράζεται εφόσον προέρχεται από ασφαλές δίκτυο ύδρευσης. Από την ηλικία των 6 μηνών οι γονείς ενθαρρύνονται να δίνουν το νερό με ποτηράκι.


Dos και Donts

Τα βρέφη έχουν έμφυτες προτιμήσεις για τις γλυκές και τις αλμυρές γεύσεις και απέχθεια για τις πικρές γεύσεις. Οι προτιμήσεις για υγιεινές τροφές ωστόσο, μπορούν να καλλιεργηθούν. Ένα βρέφος μπορεί να χρειαστεί να λάβει μια νέα γεύση τουλάχιστον 8 έως 10 φορές πριν από την τελική αποδοχή της, γι’ αυτό και πρέπει να ενθαρρύνονται οι γονείς-φροντιστές να επιμένουν στην προσφορά μιας νέας τροφής συμπεριλαμβανομένων και των λαχανικών με πιο πικρή γεύση, καθώς τα τρόφιμα που αρχικά απορρίπτονται συχνά γίνονται στη συνέχεια αποδεκτά.


Κρατήστε μερικά tips τόσο για την ώρα του φαγητού του βρέφους όσο και για όλη την οικογένεια:

  • Η ώρα του φαγητού θα πρέπει να είναι ευχάριστη και να διαθέτετε χρόνο, να μην είναι στριμωγμένη στο πρόγραμμα
  • Nα επιτρέπετε στο βρέφος να πειραματίζεται με τις νέες τροφές, μη ”βολεύεστε” με εκείνες που του αρέσουν
  • Να επιτρέπετε στο βρέφος να παίζει με τις τροφές του, να τις πιάνει, και ας γίνεται χάλια
  • Nα τρώει το βρέφος μόνο του ανάλογα με τις αναπτυξιακές του δυνατότητες, μην εισάγεται κομμάτια αν δεν έχει δόντια ή αν δεν είναι έτοιμο να καταπιει αλλά κα το αντίθετο, μην δίνετε χυμούς και γεύματα που πίνονται
  • Η προσοχή του βρέφους δεν θα πρέπει να αποσπάται από άλλα ερεθίσματα (π.χ. τηλεόραση)
  • Να τρώτε όλοι μαζί, δηλαδή η ώρα του φαγητου του βρέφους να γίνεται μαζί με την υπόλοιπη οικογένεια

Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας οι Τροφές που θα πρέπει να αποφεύγονται τον 1ο χρόνο της ζωής είναι οι παρακάτω:

  • Φρέσκο, μη τροποποιημένο γάλα εμπορίου.
  • Αλάτι και τρόφιμα που το περιέχουν.
  • Ζάχαρη και τρόφιμα που την περιέχουν. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην ενημέρωση των γονέων- φροντιστών για τη μεγάλη συχνότητα τυποποιημένων/ βιομηχανοποιημένων τροφίμων στην αγορά που προωθούνται ως κατάλληλα για κατανάλωση από τα βρέφη, ενώ περιέχουν ζάχαρη, αλάτι ή trans λιπαρά οξέα (όπως ενδεικτικά, επιδόρπια γιαουρτιού, κρέμες, μπισκότα, γλυκίσματα κ.α.). Η εκπαίδευση για την ανάγνωση της διατροφικής σήμανσης των τυποποιημένων τροφίμων είναι σημαντική
  • Μέλι (μπορεί να περιέχει σπόρους του βακτηρίου Clostridium Botulinum, που αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα της αλλαντίασης).
  • Χυμοί φρούτων (τυποποιημένοι ή φρέσκοι), φρουτοποτά και αναψυκτικά, λόγω της αυξημένης περιεκτικότητας τους σε πρόσθετα σάκχαρα.
  • Τσάι και άλλα αφεψήματα.
  • Ολόκληροι ξηροί καρποί ή ολόκληρα στρογγυλά φρούτα λόγω του κινδύνου πνιγμονής.

Να συμβουλεύεστε πάντα τον παιδίατρο


Επιμέλεια Χαρά Σκουλαρίκη

Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, Msc


Πηγή: Συστάσεις για την εισαγωγή στερεών τροφών στον 1ο χρόνο της ζωής , Υπουργείο Υγείας 2018, Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, Τμήμα Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων και Διατροφής

http://www.moh.gov.gr/articles/health/dieythynsh-dhmosias-ygieinhs/metadotika-kai-mh-metadotika-noshmata/c388-egkyklioi/5750-systaseis-gia-thn-eisagwgh-sterewn-trofwn-ston-1o-xrono-ths-zwhs

Εγκυμοσύνη: Πώς συνδέεται η Β12 με την παχυσαρκία και το σακχαρώδη διαβήτη κύησης;

Εγκυμοσύνη: Πώς συνδέεται η Β12 με την παχυσαρκία και το σακχαρώδη διαβήτη κύησης;

Αν και η περίοδος της εγκυμοσύνης είναι μια υπέροχη περίοδος, οι μέλλουσες μαμάδες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές όσο αφορά στη διατροφή τους και το σωματικό τους βάρος.

Η παχυσαρκία συνδέεται με κάποια μη επιθυμητή έκβαση στην εγκυμοσύνη όπως ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης που επηρεάζει το 5% – 18% όλων των εγκυμοσύνων.

Αυτές οι δύο καταστάσεις, δηλαδή η παχυσαρκία η/και ο σακχαρώδης διαβήτης έχουν σχετιστεί και με έλλειψη βιταμίνης Β12.

Παγκοσμίως, η ανεπάρκεια της Β12 στις εγκύους σε όλα τα τρίμηνα εκτιμάται γύρω στο 20% – 30%.

Η βιταμίνη Β12 και το φολικό οξύ είναι βασικά μικροθρεπτικά συστατικά που απαιτούνται για τη σύνθεση:

  • DNA,
  • Πρωτεϊνών και
  • Λιπιδίων.

Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητο στοιχείο πολλών βιοχημικών αντιδράσεων που γίνονται στο σώμα μας και απουσία του προωθεί τη λιπογένεση. Έτσι, τα μειωμένα επίπεδα της σχετίζονται με λιπιδαιμική δυσλειτουργία και με επιπλοκές που σχετίζονται με τη παχυσαρκία επηρεάζοντας:

  • Το μεταβολισμό των λιπιδίων,
  • Την κυτταρική φλεγμονή και
  • Το μεταβολισμό της χοληστερόλης.

Οι συνέπειες των χαμηλών επιπέδων Β12 έχουν επιπλοκές τόσο στη μητέρα όσο και στο νεογνό. Έχει αντίκτυπο:

  • Στη μητρική παχυσαρκία
  • Στην ινσουλινοαντίσταση στη μητέρα και στο παιδί
  • Στο λιπιδαιμικό προφίλ του νεογνού
  • Στην εμβρυική ανάπτυξη μέσω της επίδρασης στην ανάπτυξη του πλακούντα
  • Με αυξημένο βάρος γέννησης νεογνού.
  • Σύνδεση των μειωμένων επιπέδων Β12 κατά την εγκυμοσύνη με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη κύησης,

  • Ανεξάρτητη προγνωστική αξία του αυξημένου Δείκτη Μάζας Σώματος κατά το πρώτο τρίμηνο μετέπειτα ανεπάρκεια Β12 και

  • Σύνδεση των μειωμένων επιπέδων Β12 με μακροσωμία σε ομάδα γυναικών χωρίς σακχαρώδη διαβήτη κύησης, πιθανόν λόγω του μητρικού Δείκτη Μάζας Σώματος.


Βιβλιογραφία:

  • Sukumar N.et.al., Vitamin B12 Status among Pregnant Women in the UK and Its Association with Obesity and Gestational Diabetes., Nutrients. 2016 Dec 1;8(12). pii: E768


Γράφει ηΜαρία Μεντζέλου, Διατροφολόγος – Διαιτολόγος B.Sc., Μ.Sc. στην Κλινική Διατροφή, Τηλέφωνο: 6984515475, E-mail: maria.mentzelou@hotmail.com

Χορτοφαγική διατροφή σε παιδιά, γίνεται;

Χορτοφαγική διατροφή σε παιδιά, γίνεται;

Οι χορτοφαγικές διατροφές μπορούν να κατηγοριοποιηθούν βάση των ζωικής προέλευσης προϊόντων που επιτρέπονται (γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγό ή μόνο γαλακτοκομικά προϊόντα ή μόνο αυγό).

Γενικά, οι μελέτες που έχουν γίνει σε χορτοφάγους και vegan έδειξαν πολλαπλά θετικά οφέλη, όπως μειωμένο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη, παχυσαρκία και καρδιαγγειακά. Ωστόσο, εξαιτίας του περιορισμού των τροφικών επιλογών, πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή για συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά, παραδείγματος χάριν:

  • πρωτεΐνη,
  • ασβέστιο,
  • βιταμίνη D,
  • βιταμίνη Β12, ιώδιο και
  • Ω – 3 λιπαρά οξέα.

Στα παιδιά αυτό είναι ακόμα πιο σημαντικό να ληφθεί υπόψιν αφού οι απαιτήσεις σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά είναι υψηλότερες και συνεπώς έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από ότι οι ενήλικες για την εκδήλωση ανεπαρκειών.

Διαιτητική πρωτεΐνη: Παρέχει στα παιδιά τα απαραίτητα αμινοξέα για τη σύνθεση πρωτεϊνών και άλλων ουσιών όπως ορμονών και νευροδιαβιβαστών. Να σημειωθεί ότι το προφίλ των αμινοξέων φυτικής προέλευσης είναι μικρότερης ποιότητας σε σχέση με της ζωικής.

Σίδηρος: Ο σίδηρος είναι πολύ σημαντικός στα πρώτα χρόνια ζωής των παιδιών, αφού είναι βασικός για την ανάπτυξη του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ο μηχανισμός δράσης του είναι μέσα από τη συμμετοχή του στη μυελίνωση, στη λειτουργία των νευροδιαβιβαστών ή στη δημιουργία δενδριτών στον ιππόκαμπο.

Ασβέστιο και Βιταμίνη D: Βασικό θρεπτικό συστατικό για την εξασφάλιση της υγειούς ανάπτυξης των οστών είναι το ασβέστιο – βέβαια ο μεταβολισμός του ρυθμίζεται από τη βιταμίνη D, για αυτό είναι καίριας σημασίας για τη διατήρηση της υγείας των οστών.

Βιταμίνη Β12: Στα έμβρυα και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 μπορεί να προκαλέσει ανεπαρκή ανάπτυξη, κινητικά προβλήματα και καθυστερημένη ανάπτυξη.

Ιώδιο: Η ανεπάρκεια ιωδίου προκαλεί μη επαρκή παραγωγή της θυρεοειδικής ορμόνη και για αυτό και για αυτό υπάρχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένου της διαταραγμένης πνευματικής ανάπτυξης και καθυστερημένης φυσιολογικής ανάπτυξης.

Ω – 3 λιπαρά οξέα: Συμμετέχουν στην οπτική και γνωσιακή ανάπτυξη και παράλληλα διερευνάται η σχέση του με την αρτηριακή πίεση και την ανοσολογική απάντηση.

Μέχρι τώρα, όπως φαίνεται και από τα αποτελέσματα της ανασκόπησης δεν μπορούν να βγουν ξεκάθαρα συμπεράσματα.

Πιο συγκεκριμένα:

Ανάπτυξη: Η πλειοψηφία των μελετών που σχετίζονται με το βάρος, το ύψος και των ανθρωπομετρικών δεικτών σε έμβρυα, παιδιά και εφήβους ήταν παρόμοια είτε ακολουθούσαν είτε όχι χορτοφαγική διατροφή. Μειονέκτημα αποτελεί ωστόσο η μείωση της ποικιλίας σε τρόφιμα και ομάδες τροφίμων.

Ακόμα για τη παχυσαρκία πολύ σημαντικό είναι να δοθεί βάση στο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, μιας και συνδέεται πολύ ισχυρά με την παιδική παχυσαρκία.

Τα οφέλη των διατροφών που είναι βασισμένων σε φυτικής προέλευσης τρόφιμα οφείλονται στην υψηλή κατανάλωση λαχανικών, φρούτων και νερού, με αποτέλεσμα να διατηρούν μειωμένη την καθημερινή ενεργειακή πρόσληψη.

Βιταμίνη D και υγεία των οστών: Μιας και οι κυριότερες διαιτητικές πηγές της βιταμίνης D είναι ζωικής προέλευσης, οι vegetarian και ακόμα περισσότερο οι vegan βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο μειωμένης πρόσληψης βιταμίνης D. Παράλληλα, πολύ σημαντικό ρόλο παίζει και η ηλιακή έκθεση και ίσως η συμπληρωματική χορήγηση της βιταμίνης D να έχει αξία όχι μόνο στα έμβρυα, αλλά και στα παιδιά και στους εφήβους.

Σίδηρος: Η ανεπάρκεια σιδήρου είναι η πιο κοινή ανεπάρκεια σε μικροθρεπτικά παγκοσμίως με κυριότερη πηγή σιδήρου το κρέας και επιπροσθέτως βοηθάει την απορρόφηση του σιδήρου από άλλες πηγές. Μπορεί να έχει παρατηρηθεί ότι παρόμοιες ή υψηλότερη είναι η πρόσληψη σε παιδιά που ακολουθούν χορτοφαγική δίαιτα σε σχέση με τα παιδιά που δεν ακολουθούν. Να σημειωθεί όμως ότι η πρόσληψη σιδήρου, δεν αντικατοπτρίζει τα επίπεδα σιδήρου.

Ιώδιο: Το ιώδιο είναι ζωτικής σημασίας επειδή είναι βασικό για τη βέλτιστη φυσιολογική και νευρολογική ανάπτυξη των εμβρύων, παιδιών και εφήβων, με το επιτραπέζιο αλάτι, τα ψάρια και τα θαλασσινά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα να είναι πολύ καλές πηγές.

Βιταμίνη Β12: Στις vegan διατροφές, ο κίνδυνος ανάπτυξης ανεπάρκειας είναι μεγαλύτερος σε σχέση με τις χορτοφαγικές, λόγω της ακόμα μικρότερης τροφικής επιλογής – συγκεκριμένα, η Β12 βρίσκεται στο κρέας και σε ζωικά προϊόντα. Το συμπλήρωμα Β12 είναι πολύ συνηθισμένο στα παιδιά και τους εφήβους.

Μπορεί να μην υπάρχουν ακόμα τα ερευνητικά δεδομένα που θα μας οδηγήσουν στην εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, αλλά οι διατροφικές ανεπάρκειες είναι πιο πιθανό να υπάρχουν σε παιδιά μικρότερων των 4 χρόνων. Επίσης, τα οφέλη στην υγεία των χορτοφαγικών διατροφών δεν είναι ακόμα αξιοσημείωτα και χρειάζεται εκτεταμένη μελέτη κλινικών δεικτών για να βγουν κατευθυντήριες οδηγίες.


Πηγές:

Schürmann S, Vegetarian diets in children: a systematic review., Eur J Nutr. 2017 Aug;56(5):1797-1817


Μαρία Μεντζέλου, Διατροφολόγος – Διαιτολόγος B.Sc., Μ.Sc. στην Κλινική Διατροφή, Τηλέφωνο: 6984515475, E-mail: maria.mentzelou@hotmail.com

Η λανθασμένη αντίληψη σχετικά με το βάρος και συμπτώματα κατάθλιψης σε νέους υπέρβαρους και παχύσαρκους

Teenage girl (16-18) with measuring tape wrapped around body

Η λανθασμένη αντίληψη σχετικά με το βάρος και συμπτώματα κατάθλιψης σε νέους υπέρβαρους και παχύσαρκους

Οι λόγοι της παχυσαρκίας είναι γνωστοί, όπως είναι: η ποιότητα και η ποσότητα του καταναλισκόμενου φαγητού, καθιστική καθημερινότητα και ψυχολογικά αίτια. Οι συνέπειες της ακόμα πιο γνωστές, όπως: καρδιοπάθειες, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, υπέρταση και εγκεφαλικό.

Αυτό που δεν είναι ισάξια γνωστό είναι το πώς η αντίληψη, για την οποία το βάρος λειτουργεί αιτιολογικά, συνδέει την παχυσαρκία με την κατάθλιψη. Μπορεί ο ακριβής μηχανισμός που τα ενώνει να μην είναι απόλυτα γνωστός αλλά πολύ σημαντικό ρόλο έχει:

  • η αυτοεκτίμηση,
  • ο στιγματισμός λόγω της κατάστασης του βάρους και
  • η ικανοποίηση που παίρνει κανείς από το σώμα του.

Όταν κανείς αισθάνεται ελλειποβαρής ή υπέρβαρος ή παχύσαρκος ή οτιδήποτε άλλο εκτός του μέσου βάρους και ανεξαρτήτως από το ποιο είναι το πραγματικό του βάρος, είναι πιθανόν να εκδηλώσει:

  • συμπτώματα κατάθλιψης,
  • χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και
  • για αυτοκτονικές τάσεις.

Ακόμα και στις περιπτώσεις παχυσαρκίας έχει ξεπεραστεί η άποψη του στιγματισμού, ως μέσο προώθησης της απώλειας της περίσσειας του σωματικού βάρους, μιας και μόνο είχε τα αντίθετα αποτελέσματα.

Ενδιαφέρον εύρημα που δείχνει την αξία της ικανοποίησης που λαμβάνει ο καθένας από το σώμα του είναι πως οι υπέρβαροι και παχύσαρκοι έφηβοι και νεαροί ενήλικες που είχαν τη λανθασμένη άποψη πως ανήκουν στο μέσο όρο για το βάρος είχαν σημαντικά χαμηλότερη αύξηση του Δείκτη Μάζας Σώματος για περισσότερο από 10 χρόνια σε σχέση με τους νέους που σωστά αντιλαμβανόντουσαν πως είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.

Ακόμα φαίνεται πως οι νέοι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι που θεωρούν ότι έχουν ένα φυσιολογικό βάρος είναι περισσότερο πιθανό να έχουν λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης σε δεύτερο χρόνο για περισσότερο από τα επόμενα 12 χρόνια. Έτσι μια ΄΄παρανόηση’’ μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά. Συνεπώς, σε όποια κατηγορία σωματικού βάρους και αν ανήκει κανείς (ελλειποβαρής – νορμοβαρής – υπέρβαρος – παχύσαρκος) και πιστεύει πως είναι υπέρβαρος μπορεί να είναι επιβλαβές για την ψυχική του υγεία.

Έτσι, τα προγράμματα που στοχεύουν στην απώλεια βάρους θα πρέπει να επικεντρώνονται στη διόρθωση εσφαλμένων αντιλήψεων, όπως επίσης και θα πρέπει να διαχειρίζονται θέματα που αφορούν την αυτοεκτίμηση, το στιγματισμό του βάρους και την ικανοποίηση που παίρνει κανείς από το σώμα του.


Πηγές:

Thurston IB et. al., Cross-sectional and Prospective Examination of Weight Misperception and Depressive Symptoms Among Youth with Overweight and Obesity., Prev Sci. 2017 Feb;18(2):152-163.


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Μαθαίνεις σωστά το παιδί σου να τρώει;

Μαθαίνεις σωστά το παιδί σου να τρώει;

Το περιβάλλον του σπιτιού έχει πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της διατροφής του παιδιού (κυρίως αφορά παιδιά ηλικίας 2 χρόνων ως 12 χρόνων) και στην ανάπτυξη και είναι ο πυλώνας για την πρόληψη και θεραπεία της παιδικής παχυσαρκίας. Ακόμα έχει καθοριστικό ρόλο στην κοινωνικοποίηση του παιδιού, συμπεριλαμβανομένου την υιοθέτηση διατροφικών συνηθειών, όπως επίσης και ότι από οικογένεια σε οικογένεια υπάρχουν διαφοροποιήσεις λόγω διαφορετικών πολισμικών επιρροών.

Οι γονεϊκές πρακτικές σχετικά με το φαγητό και ο τρόπος με τον οποίο τρώνε αντιπροσωπεύει σε μεγάλο βαθμό τις συνήθειες των γονιών που επηρεάζουν τη διατροφή του παιδιού ή/και το βάρος του. Οι γονεϊκές πρακτικές σχετικά με το φαγητό είναι τεχνικές ή συμπεριφορές που χρησιμοποιούν οι γονείς με σκοπό να επηρεάσουν τη διατροφική πρόσληψη του παιδιού.

Παραδοσιακά, το οικοδόμημα των πρακτικών σίτισης περιελάβανε:

  • την πίεση για να φάει κανείς,
  • την απαγόρευση,
  • τον έλεγχο της πρόσληψης τροφών από το παιδί και
  • τη χρήση μέσων επιβράβευσης για την κατανάλωση τροφίμων.

Πλέον έχουν επεκταθεί κα συμπεριλαμβάνουν:

  • τη μίμηση του διατροφικού προτύπου των γονέων,
  • το γευματικό περιβάλλον της οικογένειας,
  • τις πρακτικές προετοιμασίας του φαγητού,
  • την ανάμειξη των παιδιών στο σχεδιασμό και την προετοιμασία των γευμάτων και
  • το να ελέγχουν τα ίδια τα παιδιά πότε, που, τι και πόσο θα φάνε.

Αυτό που έχει διαπιστωθεί είναι το οικογενειακό περιβάλλον σχετίζεται με τη σχέση μεταξύ της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών από το παιδί και των γονεϊκών πρακτικών σίτισης, όπως τη μίμηση του διατροφικού τους προτύπου, τους κανόνες σχετικά με το φαγητό και την ενθάρρυνση.

Τέλος, έχει φανεί πως η σχέση σίτισης αλλάζει όσο τα παιδιά μεγαλώνουν και για αυτό είναι σημαντικό και πως οι γονεϊκές πρακτικές σίτισης θα πρέπει με τη σειρά τους να αλλάζουν και αυτές. Σε νεότερες ηλικίες τα παιδιά είναι πιο εξαρτημένα από τις επιλογές τροφίμων που τους παρέχουν οι γονείς τους. Όσο όμως μεγαλώνουν γίνονται όλο και πιο ανεξάρτητα και οι συνομήλικοι τους είναι εκείνοι που επηρεάζουν σε μεγαλύτερο βαθμό τις διατροφικές τους συνήθειες. Αξίζει να τονιστεί πως είναι πιθανόν οι επιρροή από τους συνομηλίκους να επηρεάσει και την προσέγγιση των γονέων στο κομμάτι της διατροφής των παιδιών τους.


Πηγές:

Vaughn AE et. al., Measuring parent food practices: a systematic review of existing measures and examination of instruments., Int J Behav Nutr Phys Act. 2013 May 20;10:61


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Πώς οι νεαρές υπέρβαρες και παχύσαρκες γυναίκες ”βλέπουν” το σώμα τους;

Πώς οι νεαρές υπέρβαρες και παχύσαρκες γυναίκες ”βλέπουν” το σώμα τους;

Κατά τη διάρκεια της μετάβασης στην ενηλικίωση, έχει παρατηρηθεί πως η αρνητική εικόνα σώματος αυξάνεται δραματικά για τις νεαρές υπέρβαρες και παχύσαρκες γυναίκες˙ όπου ως εικόνα σώματος ορίζεται το πώς το κάθε άτομο αντιλαμβάνεται ή νοιώθει σχετικά με το σώμα του.

Οι δύο πιο σημαντικοί παράγοντες που σχετίζονται με την αρνητική εικόνα σώματος είναι:

  • Η μη ικανοποίηση από το σώμα˙ δηλαδή όταν σε κάποιον δεν αρέσει το σώμα του και θα επιθυμούσε να ήταν διαφορετικό και
  • Η λανθασμένη αντίληψη για το μέγεθος του˙ δηλαδή όταν κάποιος δεν μπορεί σωστά να αναγνωρίσει το μέγεθος του σώματος του

και είναι σε θέση να οδηγήσουν σε διάφορα προβλήματα υγείας.

Η μειωμένη ικανοποίηση από την εικόνα σώματος έχει συνδεθεί με διάφορες ανθυγιεινές συμπεριφορές όπως:

  • αδηφαγικά επεισόδια,
  • κάπνισμα,
  • πρόσληψη βάρους,
  • μειωμένη φυσική δραστηριότητα,
  • κατάθλιψη,
  • μειωμένη αυτοεκτίμηση και
  • ανάπτυξη διατροφικών διαταραχών.

Τα γεγονότα
Καθοριστικοί παράγοντες για τη διατήρηση αυτής της κατάστασης είναι:

  • η ηλικία,
  • το φύλο,
  • η φυλή και
  • ο βαθμός της παχυσαρκίας,

μιας και για παράδειγμα οι γυναίκες αναφέρουν πιο συχνά πως δεν είναι ικανοποιημένες από το σώμα τους σε σχέση με τους άνδρες.

  • Μελέτες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα πως τα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα είναι πιο πιθανό να έχουν λανθασμένη αντίληψη για την εικόνα του σώματος τους εν συγκρίσει με τα φυσιολογικού βάρους.
  • Η υπερεκτίμηση της κατάστασης του σωματικού βάρους από τις υπέρβαρες γυναίκες μπορεί να δημιουργήσει εμπόδια σε μελλοντικά προγράμματα διαχείρισης του σωματικού βάρους, μιας και το θέμα της ικανοποίησης του σώματος συχνά προκαλεί θέματα σχετικά με: την ψυχολογία, τον κοινωνικό περίγυρο, την αυτοεκτίμηση και τη διατροφή.

Συνεπώς, αν ένα πρόγραμμα διατροφής εστιάζει αποκλειστικά στην απώλεια βάρους, χωρίς να λαμβάνει υπόψιν τις λανθασμένες αντιλήψεις για την εικόνα του σώματος και την ανακρίβεια για το μέγεθος του σώματος μπορεί να οδηγήσει σε αρνητική εικόνα σώματος και σε κάποια από τις παραπάνω ανθυγιεινές συμπεριφορές.

Αυτό λοιπόν που θα πρέπει να συμβαίνει είναι να ευαισθητοποιείται κανείς για το μέγεθος του σώματος και δίνεται έμφαση στην αποδοχή του, μέσα από μικρούς, μετρήσιμου και εφικτούς στόχους.


Πηγές:

  • Hannah M. Lerner, Body size perception and ideal body size in overweight and obese young adult women, Eat Weight Disord. 2016 Sep;21(3):487-92

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Στρες και έφηβοι: Πως επηρεάζει τη διατροφική τους συμπεριφορά

Στρες και έφηβοι

Πως επηρεάζει τη διατροφική τους συμπεριφορά

Ο όρος ‘’στρες’’ αναφέρεται στις διαδικασίες που περιλαμβάνουν την αντίληψη, την εκτίμηση και την απάντηση σε επιβλαβή γεγονότα ή ερεθίσματα. Το στρες μπορεί να βιώνεται είτε συναισθηματικά είτε σωματικά, απειλώντας το ευ – ζην του οργανισμού.

Επίσης υπάρχουν και δύο κατηγορίες: το οξύ και το χρόνιο.

  1. Το οξύ στρες ενεργοποιεί προσαρμοστικές καταστάσεις και υποστηρίζει συμπεριφορικές και ενδοκρινικές αλλαγές που προάγουν:
  • την ενεργειακή κινητοποίηση,
  • την υψηλή καρδιακή δραστηριότητα,
  • την αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

Όλες οι παραπάνω επιπτώσεις χρειάζονται ενεργειακή κατανάλωση, καταστέλλοντας την όρεξη για φαγητό και τελικά την ενεργειακή πρόσληψη.

  1. Το χρόνιο στρες προάγει την ινσουλινο – αντίσταση και επηρεάζει ορμόνες και νευροπεπτίδια που σχετίζονται με την όρεξη.

Παράλληλα, προωθείται η κοιλιακή εναπόθεση λίπους και η κατανάλωση ενεργειακά πυκνών τρόφιμων υψηλής περιεκτικότητας σε λίπος και σάκχαρα εν συγκρίσει με την κατάσταση του οξέος στρες.

Tο παρατεταμένο στρες οδηγεί σε φθορά των ρυθμιστικών συστημάτων, προκαλώντας βιολογικές αλλαγές πως μειώνουν τις προσαρμοστικές διαδικασίες και αυξάνει την επιρρέπεια στις ασθένειες, όπως επίσης συνδέεται με το άγχος, την κατάθλιψη, το θυμό, την απάθεια και την αποξένωση, συναισθήματα πολύ στενά συνδεδεμένα με την εφηβεία.

Η ενεργειακή πρόσληψη, με την επιρροή του στρες, μπορεί κατά 40% να αυξηθεί, κατά 40% μπορεί να μειωθεί και περίπου στο 20% των ανθρώπων μένει ανέπαφη.

Συνήθως, τα κοινά χαρακτηριστικά των τροφίμων που προτιμώνται σε συνθήκες στρες είναι:

  • Υψηλής περιεκτικότητας σε λίπος και σάκχαρα.

Η επιλογή τέτοιων τροφίμων βοηθά στη βελτίωση της διάθεσης και στη μείωση του στρες. Μην ξεχνάτε πως δεν είναι τυχαίο ότι η συναισθηματική κατάσταση και η τροφική επιλογή είναι δύο έννοιες συνδεδεμένες από την βρεφική ηλικία, αφού η πέψη γλυκών ή λιπαρών τροφίμων ηρεμεί τα βρέφη και καταπραΰνει το κλάμα και τον πόνο.

Οι έφηβοι καθημερινά βομβαρδίζονται από στρεσογόνους παράγοντες σχετικούς με:

  • ακαδημαϊκές υποχρεώσεις τους,
  • προσδοκίες για αριστεία από τους γονείς και τους δασκάλους,
  • αντιπαραθέσεις με τους γονείς και τους φίλους
  • πειράγματα από τους συνομηλίκους.

Επίσης στην εφηβεία, η αντίδραση στο στρες είναι αυξημένη, λόγω του ότι οι νέοι είναι πιο ευσυνείδητοι και ευαίσθητοι. Ταυτόχρονα, απομακρύνονται από τους γονείς τους σε μια προσπάθεια να νοιώσουν ανεξάρτητοι και να αποκτήσουν την προσωπική τους ταυτότητα.

Στρες και Καρδιαγγειακός κίνδυνος κατά την εφηβεία

Το στρες μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην πνευματική και σωματική υγεία των παιδιών και των εφήβων, με αποτέλεσμα ψυχολογικές και συναισθηματικές διαταραχές όπως και την προώθηση των καρδιαγγειακών.

  • Υπάρχουν ενδείξεις πως το στρες (και το σωματικό) που βιώνεται κατά την παιδική και εφηβική ηλικία είναι σημαντικός προδιαθεσικός παράγοντας για καρδιαγγειακά μετέπειτα, μιας και σχετίζονται με δείκτες φλεγμονής και την ανάπτυξη αθηρογέννεσης.
  • Η συμπεριφοριστική επιρροή του στρες στην καρδιαγγειακή υγεία εστιάζεται στην αλλαγή της συμπεριφοράς για τον έλεγχο του σωματικού βάρους.
  • Ταυτόχρονα, το στρες προάγει τα καρδιαγγειακά προωθώντας την τροφική επιλογή ενεργειακά πυκνών τροφίμων, οδηγώντας σε αύξηση της ενεργειακής πρόσληψης ή/και σε μείωση της προθυμίας για σωματική δραστηριότητα.

Το στρες δεν είναι αθώο σε καμία ηλικία και πόσο μάλλον στην εφηβεία που είναι η περίοδος που κατ΄ εξοχήν τα άτομα προσπαθούν να διαμορφώσουν χαρακτήρα και υιοθετούν διατροφικές συμπεριφορές που τους ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή τους. Το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον πρέπει να έχουν υποστηρικτικό ρόλο, να τους παρέχουν πληροφόρηση και να τους δίνουν το χώρο να κάνουν τις επιλογές τους ως αυτόνομες και αυτάρκεις προσωπικότητες.


Πηγές:

  • Yau YH, Potenza MN, Stress and eating behaviors., Minerva Endocrinol. 2013 Sep;38(3):255-67
  • Roemmich JN et. al., Stress, behavior, and biology: risk factors for cardiovascular diseases in youth., Exerc Sport Sci Rev. 2014 Oct;42(4):145-52

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Τρέχω για να προλάβω… και τον καρκίνο!

Τρέχω για να προλάβω… και τον καρκίνο!

Έχουμε μιλήσει αρκετές φορές για τη φυσική δραστηριότητα και τα οφέλη της. Ας εστιάσουμε λίγο παραπάνω στο ρόλο της για την πρόληψη του καρκίνου…

Η υιοθέτηση ενός τρόπου ζωής στον οποίο πρωταγωνιστεί η φυσική δραστηριότητα είναι πρωτεύουσας σημασίας για την πρόληψη εμφάνισης καρκίνου. Πιο συγκεκριμένα:

  • Συστήνεται οι ενήλικες να κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης αερόβια άσκηση ή 75 λεπτά υψηλής έντασης αερόβια άσκηση ανά εβδομάδα ή ένα ισοδύναμο συνδυασμό τους. Επίσης, προτείνεται η άσκηση με αντιστάσεις για τουλάχιστον 2 ημέρες/ εβδομάδα.
  • Ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της διάρκειας ή της έντασης της φυσικής δραστηριότητας φαίνεται πως δρα περισσότερο προστατευτικά στην εμφάνιση διαφόρων τύπων καρκίνου. Άτομα τα οποία είναι ήδη δραστήρια και κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα, προτείνεται να αυξήσουν το στόχο τους στα 300 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα ή εναλλακτικά μπορούν να αυξήσουν την ένταση της άσκησης.
  • Τα παιδιά και οι έφηβοι συστήνεται να κάνουν 1 ώρα μέτριας ή υψηλής έντασης φυσική δραστηριότητα κάθε μέρα, με τις έντονες δραστηριότητες να πραγματοποιούνται τουλάχιστον 3 ημέρες κάθε εβδομάδα.
  • Η υιοθέτηση της φυσικής δραστηριότητας ως τρόπος ζωής σε παιδιά και εφήβους παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη δραστήριων ενηλίκων.
  • Για όλες τις ηλικιακές ομάδες προτείνεται να περιοριστούν όλες οι καθιστικές δραστηριότητες. Για να μειώσετε το χρόνο καθιστικής ζωής:
  • Ελαττώστε το χρόνο παρακολούθησης τηλεόρασης ή χρησιμοποίησης του υπολογιστή, κινητού, ταμπλέτας κλπ.
  • Όταν παρακολουθείτε τηλεόραση κάνετε ταυτόχρονα διάδρομο ή ποδήλατο.
  • Χρησιμοποιείτε τις σκάλες αντί του ανελκυστήρα
  • Αν είναι εφικτό περπατήστε ή χρησιμοποιήστε το ποδήλατο για να φτάσετε στον προορισμό σας
  • Εγγραφείτε σε ένα πρόγραμμα γυμναστικής ή σε κάποιο σπορ με τους φίλους σας
  • Χρησιμοποιήστε ένα βηματομετρητή για να καταγράφετε τα βήματά σας και θέτετε ως στόχο την αύξησή τους κάθε μέρα.
  • Διαλέξτε τη μορφή άσκησης που σας αρέσει περισσότερο και όχι αυτή που ξέρετε ότι θα την κάνετε καταναγκαστικά.

Πέραν όλων των παραπάνω και η παραμικρή μορφή φυσικής δραστηριότητας μπορεί να έχει οφέλη για τον οργανισμό σε σύγκριση με την απόλυτη καθιστική ζωή. Άτομα τα οποία δεν είναι καθόλου δραστήρια συστήνεται να αρχίσουν ακόμα και με μικρής διάρκειας και μικρής έντασης ασκήσεις και να θέσουν ως στόχο τα 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα.

Η φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών τύπων καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων του μαστού, στο κόλον και ίσως του παχέος εντέρου γενικότερα. Επίσης, φαίνεται να δρα προστατευτικά έναντι του καρκίνου του ενδομητρίου, του προστάτη και πολύ πιθανόν και του παγκρέατος. Για τους άλλους τύπους καρκίνου δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία στη βιβλιογραφία που να επιβεβαιώνουν την προστατευτική δράση της φυσικής δραστηριότητας, αλλά οι περισσότερες μελέτες δείχνουν θετικά αποτελέσματα και σε άλλους τύπους όπως για παράδειγμα στον καρκίνο του πνεύμονα ή των νεφρών. Άρα η τακτική φυσική δραστηριότητα με μία ισορροπημένη δίαιτα είναι απαραίτητες συνιστώσες για την όσο το δυνατό πιο επιτυχημένη πρόληψη του καρκίνου.

Οι λόγοι για τους οποίους η φυσική δραστηριότητα είναι προστατευτική είναι πολλοί. Πιο αναλυτικά η τακτική φυσική δραστηριότητα βοηθάει στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους μέσω αύξησης της ενεργειακής δαπάνης. Σε αρκετούς τύπους καρκίνου έχει φανεί πως το υπερβάλλον σωματικό βάρος είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Ως επακόλουθο, η φυσική δραστηριότητα βοηθά στην πρόληψη εμφάνισης καρκίνου είτε με άμεσους τρόπους, όπως η αύξηση της ενεργειακής δαπάνης είτε με έμμεσους τρόπους, όπως είναι η ρύθμιση των ορμονών του φύλου, της ινσουλίνης και των προσταγλανδινών και επίσης, οι θετικές επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα.


Γράφει η Ζωή Σαμαρά, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Msc

Nutrition editor of Dieticious by Zoi Samara

Βιταμίνη D. Λίγα λόγια για μία μεγάλη βιταμίνη

Βιταμίνη D. Λίγα λόγια για μία μεγάλη βιταμίνη

Η βιταμίνη D, είναι γνωστή ως η βιταμίνη του ήλιου και είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη.

Είναι γεγονός πως έχουμε συνδέσει τις βιταμίνες με τη διατροφή. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες βιταμίνες που τις προσλαμβάνουμε μέσω της διατροφής, αυτή η βιταμίνη συντίθεται κατά κύριο λόγο μέσω της UVB ηλιακής ακτινοβολίας και κατά ένα πολύ μικρό ποσοστό προσλαμβάνεται από τα τρόφιμα. Φαίνεται πως μόνο ένα 10% της βιταμίνης D προσλαμβάνεται μέσω των τροφών. Όλο το υπόλοιπο συντίθεται μέσω του ηλίου. Οι κύριες διατροφικές πηγές της είναι το συκώτι, τα αυγά και τα λιπαρά ψάρια, καθώς και κάποια τρόφιμα που έχουν ενισχυθεί με ποσότητες βιταμίνης D, όπως είναι το γάλα και τα δημητριακά.

Γιατί όμως ενώ η Ελλάδα είναι μία χώρα μέσα στον ήλιο έχουμε τόσο μεγάλο πρόβλημα ανεπάρκειας ή και έλλειψης βιταμίνης D;

Μελέτες τελευταίων ετών στην Ελλάδα, έχουν δείξει πως το 75% υγιών ατόμων εμφανίζει ανεπάρκεια βιταμίνης D. Γι αυτό το λόγο όλο και περισσότεροι ελέγχουν πλέον τα επίπεδα της βιταμίνης σε μία εξέταση ρουτίνας.

Αντηλιακό

Με μία απλή υπόθεση θα λέγαμε πως οι Νότιοι είναι πιο ευνοημένοι στο θέμα της Βιταμίνης D, από

τους Βόρειους. Όμως κάτι τέτοιο δε φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τις μελέτες! Η αιτία; Το αντηλιακό! Η χρήση αντηλιακού με δείκτη προστασίας μόλις 8 μειώνει τη σύνθεση της βιταμίνης κατά 85%! Φανταστείτε τι επιπτώσεις έχει η χρήση αντηλιακών ευρείας που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι σε Νότιες χώρες όπως είναι η Ελλάδα, τα οποία έχουν δείκτη προστασίας 30 και άνω…

Γεωγραφικό πλάτος

Πέραν της χρήσεως αντηλιακών άλλη μία αιτία είναι το γεωγραφικό πλάτος που στην περίπτωση της Ελλάδας, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες δεν ευνοεί την σύνθεση της βιταμίνης.

Παχυσαρκία

Η παχυσαρκία επίσης φαίνεται να συνδέεται με χαμηλή σύνθεση κι εδώ έχουμε ένα φαύλο κύκλο Παχυσαρκία- Μειωμένη σύνθεση βιταμίνης D- παχυσαρκία. Αν και ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει διαλευκανθεί, μία πιθανή αιτία είναι πως τα παχύσαρκα άτομα έχουν αυξημένο λιπώδη ιστό και αποθηκεύουν μεγάλη ποσότητα της βιταμίνης εκεί, οπότε δεν υπάρχει μεγάλη ποσότητά της στο αίμα. Επίσης φαίνεται πως τα παχύσαρκα άτομα έχουν μειωμένη έκθεση στον ήλιο είτε λόγω μειωμένης φυσικής δραστηριότητας είτε λόγω αποφυγής εξόδων.

Μεταβολισμός βιταμίνης D

Δεν πρέπει να παραβλέψουμε και την ενδογενή ικανότητα του κάθε οργανισμού να συνθέσει επαρκή ποσότητα της βιταμίνης, καθώς τα μονοπάτια μεταβολισμού της βιταμίνης στο σώμα μας είναι πολλά και σύνθετα.

Τι μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη βιταμίνης D;

Το πιο προφανές πρόβλημα αφορά τα οστά, καθώς η συγκεκριμένη βιταμίνη ενισχύει την απορρόφηση ασβεστίου από τα οστά. Τα τελευταία χρόνια όμως η έλλειψη αυτής της βιταμίνης έχει συνδεθεί και με άλλα προβλήματα, όπως αυξημένο σωματικό βάρος, μειωμένη άμυνα του οργανισμού, αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση ψυχιατρικών νοσημάτων και συγκεκριμένων μορφών καρκίνου. Πολύ σοβαρή μπορεί να είναι η έλλειψη της στα παιδιά καθώς μπορεί να επιδράσει στη σκελετική τους ανάπτυξη προκαλώντας ραχίτιδα.

Συμπερασματικά δεν πρέπει να απορούμε πλέον γιατί έχει αυξηθεί η έλλειψη βιταμίνης D ενώ εκτιθέμεθα τόσο πολύ στον ήλιο. Δεν υπάρχει άμεση σχέση διατροφή- βιταμίνη D ή έκθεση στον ήλιο- βιταμίνη D. Yπάρχουν πάρα πολλοί λόγοι που μπορεί να παρεμποδίσουν την απορρόφησή της ,καθώς ο μεταβολισμός της Βιταμίνης D στο σώμα μας είναι ιδιαίτερα περίπλοκος.


Γράφει η Ζωή Σαμαρά, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Msc

H αντίληψη της εικόνας σώματος στην εφηβεία

Η αντίληψη της εικόνας σώματος στην εφηβεία

Στην εφηβεία υπάρχει μια τάση να μην αντιλαμβάνεται το άτομο σωστά την κατάσταση του σωματικού του βάρους. Μεταξύ  εφήβων, υπέρβαρους και μη, τόσο η υπερεκτίμηση όσο και η υποεκτίμηση του σωματικού βάρους μπορούν να οδηγήσουν σε συμπτώματα κατάθλιψης καθώς και άλλα ψυχολογικά προβλήματα και είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις συμπεριφορές διαχείρισης του βάρους.

Πιο συγκεκριμένα, οι μη υπέρβαροι έφηβοι που υπερεκτιμούν το μέγεθος του σώματος τους πιθανόν να βιώσουν τη μη ικανοποίηση από το σώμα τους. Κάτι τέτοιο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για ανάπτυξη τόσο μη φυσιολογικών προτύπων ή συμπεριφορών όσο και διατροφικών διαταραχών.

Από την άλλη, υπέρβαροι έφηβοι που υποεκτιμούν το μέγεθος του σώματος τους, ίσως είναι λιγότερο κινητοποιημένοι να μειώσουν το σωματικό τους λίπος, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο να εμφανίσουν κάποια χρόνια ασθένεια τα επόμενα χρόνια.

Σε νούμερα, ο επιπολασμός της μη ικανοποίησης από το σώμα του κάθε ατόμου κυμαίνεται από 24 – 46 % στα κορίτσια και από 12 – 26 % στα αγόρια και συνεχίζει να αυξάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Παραδείγματος χάριν σε ένα πρόσφατο δελτίο που αφορούσε 43 χώρε παγκοσμίως σημειώθηκε πως ανάμεσα σε 15χρονους έφηβους, το 40% των κοριτσιών και το 22% των αγοριών δεν ήταν ικανοποιημένα από το σώμα τους.

Σε πληθυσμούς με υψηλό επιπολασμό παχυσαρκίας, οι συγκρίσεις που λαμβάνουν χώρα με θέμα το βάρος, πιθανώς να υποκρύπτουν μια αλλαγή ως προς το τι θεωρείται ‘’φυσιολογικό’’. Παραδείγματος χάριν το υπέρβαρο αυτή την εποχή είναι πιθανό να θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ‘’φυσιολογικό’’.

Τα δεδομένα δείχνουν μια μείωση με το πέρασμα του χρόνου στην υπερεκτίμηση του μεγέθους του σώματος ανάμεσα στα μη υπέρβαρα αγόρια και κορίτσια και παράλληλα μια αύξηση στην υποεκτίμηση του μεγέθους του σώματος στους υπέρβαρους εφήβους.

Ακόμα, φαίνεται πως το αντίκτυπο των συγκρίσεων ως προς το σωματικό βάρος είναι ισχυρότερος παράγοντας να αλλάξουν την αντίληψη σχετικά με το βάρος παρά τη συμπεριφορά. Τα ευρήματα ακόμα δείχνουν πως μειώνεται η αντίληψη που έχει το κάθε άτομο ότι αν είναι υπέρβαρο αυξάνεται και η πιθανότητα να αρχίσει δίαιτα.

Μεταξύ των δύο φύλων φαίνεται πως ο επιπολασμός των αγοριών που κάνουν δίαιτα παραμένει μικρότερος από εκείνο των κοριτσιών, επιβεβαιώνοντας πως τα αγόρια ενδιαφέρονται λιγότερο για το βάρος τους σε σχέση με τα κορίτσια.

Η μειωμένη τάση να κάνουν προσπάθειες απώλειας βάρους τα μη παχύσαρκα κορίτσια είναι μια θετική ένδειξη της μείωσης των μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών ή διατροφικών προτύπων. Ωστόσο, η μη ικανοποίηση από το σώμα παραμένει ένα σύνηθες πρόβλημα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μη φυσιολογικές διατροφικές συμπεριφορές ή πρότυπα και διατροφικές διαταραχές.

Τέλος, η λανθασμένη αντίληψη για το τι θεωρείται φυσιολογικό βάρος σώματος στους υπέρβαρους εφήβους πιθανόν να περιορίσει την αποτελεσματικότητα πολιτικών υγείας, αλλά και παρεμβάσεων που στοχεύουν στη μείωση του σωματικού βάρους και στην βελτίωση της υγείας. Βέβαια, η υποτίμηση του μεγέθους του σώματος πιθανόν και να σχετίζεται με βελτιωμένη εικόνα σώματος και ίσως και να ήταν σε θέση να μειώσει την εμφάνιση μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών ή προτύπων και διατροφικών διαταραχών. Συνεπώς, τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της υποτίμησης του μεγέθους του σώματος ανάμεσα στους υπέρβαρους εφήβους που αναπτύσσονται τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά θέτουν μία αρκετά σοβαρή πρόκληση για την ανάπτυξη αποτελεσματικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Έτσι δεν χάνει την αξία η συνεχής ευαισθητοποίηση και ανάπτυξη παρεμβάσεων κατά της παχυσαρκίας που προλαμβάνουν την μη ικανοποίηση από το σώμα και ταυτόχρονα συνδυάζονται με υγιεινές συμπεριφορές διαχείρισης του βάρους από όλους τους εφήβους ανεξαιρέτως.


Πηγές:

  • Quick V. et. al., Body size perception and weight control in youth: 9-year international trends from 24 countries., Int J Obes (Lond). 2014 Jul;38(7):988-94

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com