Το ρόδι στο “προσκήνιο”

Σύμβολο της γονιμότητας, της ευημερίας, της ευκαρπίας αλλά και του Κάτω Κόσμου, το ρόδι, o καρπός των θεών, δεσπόζει στη Μεσόγειο εδώ και 5.000 χρόνια.

Ο μύθος λέει ότι η θεά Αφροδίτη ανακάλυψε το φρούτο στη Φοινίκη και μαζί με το τριαντάφυλλο, το οποίο ανθίζει την ίδια εποχή, έγιναν σύμβολα του έρωτα. Στον ναό της Αφροδίτης, στην Κύπρο, πάντα υπήρχαν ροδιές φυτεμένες. Η μυθική προέλευση του φρούτου μπορεί να περιέχει και ένα νήμα αλήθειας. Ίσως δεν ήταν τυχαίο που οι Ρωμαίοι ονόμαζαν το ρόδι mala Punica (μήλο της Φοινίκης). Στα Ομηρικά έπη υπάρχει αναφορά για την καλλιέργεια της ροδιάς στους κήπους του βασιλιά Αλκίνοου.

Ετυμολογικά, το πρώτο συνθετικό της επίσημης λατινικής ονομασίας, το punicum, αναφέρεται στην περιοχή της Φοινίκης, ενώ το δεύτερο, granatum, προέρχεται από το λατινικό granum=σπόρος, υπογραμμίζοντας τον πολύσπορο καρπό.

Το ωμό φρούτο έχει πολύ χαρακτηριστική γεύση, κάτι μεταξύ πορτοκαλιού σαγκουίνι και ξινού μούρου.
Το αποξηραμένο φρούτο χρησιμοποιείται στην ινδική κουζίνα σε μορφή σκόνης σαν μπαχαρικό, με το όνομα anardana. Έχει ξινή γεύση και είναι κοινό συστατικό στη χορτοφαγική κουζίνα της Βόρειας Ινδίας. Στην Περσία, ο βρασμένος χυμός του ροδιού είναι από τις πιο αγαπημένες πρώτες ύλες. Αφού πολτοποιήσουν τα φρούτα και βγάλουν το ζουμί τους, το βράζουν μέχρι να πήξει σαν σιρόπι, το robb e anur.

Διαθρεπτική αξία

Το ρόδι είναι πλούσιο σε βιταμίνες (Α, C, Ε, φυλλικό οξύ), σίδηρο, κάλιο και φυτικές ίνες, ενώ είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε θερμίδες. Μάλιστα, ένα ρόδι καλύπτει το 40% της ποσότητας της βιταμίνης C και το 25% του φυλλικού οξέος που έχει καθημερινά ανάγκη ένας ενήλικος.
Είναι πλούσιο σε τρεις διαφορετικές μορφές αντιοξειδωτικών ουσιών (τανίνες, ανθοκυανίνες, ελλαγικό οξύ) και η συνολική αντιοξειδωτική ικανότητά του έχει υπολογιστεί ότι είναι 2-3 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του κόκκινου κρασιού ή του πράσινου τσαγιού.

Διατροφική ανάλυση ανά ρόδι (περίπου 280 γρ.)*

Ενέργεια 234 kcal
Πρωτεΐνες 4,71 γρ.
Λιπαρά 3,30 γρ.
Υδατάνθρακες 52,73 γρ.
Φυτικές ίνες 11,3 γρ.
Ασβέστιο 28 mg
Σίδηρο 0,85 mg
Μαγνήσιο 34 mg
Φώσφορο 102 mg
Κάλιο 666 mg
Νάτριο 8 mg
Ψευδάργυρος 0,99 mg
Χαλκός 0,446 mg
Σελήνιο 1,4 mcg
Βιταμίνη C 28,8 mg
Νιασίνη (Β3) 0,826 mg
Φυλλικό οξύ 107 mcg
Βιταμίνη Ε 1,69 mg
Βιταμίνη Κ 46,2 mcg
* Πηγή: USDA National Nutrient Database for Standard Reference, Release 21 (2008)

Οφέλη στην υγεία

Πληθώρα πρόσφατων μελετών αποδεικνύουν την ευεργετική δράση του χυμού ροδιού στην υγεία και αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού.

Ρυθμίζει το Διαβήτη

Ο χυμός ροδιού περιέχει μερικές πολύ σημαντικές αντιοξειδωτικές ουσίες. Αυτές οι ενώσεις έχουν αναφερθεί από την “Journal of Medicinal Food” πως είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνες για την αντι-διαβητικό επίδραση του χυμού ροδιού. Επίσης, όχι μόνο βοηθούν στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα αλλά βοηθούν στην προστασία του από την ανάπτυξη των προβλημάτων που προκύπτουν από τον διαβήτη, όπως η νευρική βλάβη και νευροπάθεια.

Ευνοεί την Υγεία της Καρδιάς

Το υψηλό ποσό αντιοξειδωτικών στο χυμό ροδιού οφελεί την καρδιά με τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, τη μείωση της φλεγμονής και την πρόληψη για τη σκλήρυνση των αρτηριών.

Τα αντιοξειδωτικά στο χυμό ροδιού μπορεί να βοηθήσουν στον έλεγχο των καρδικών παθήσεων. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στην “American Journal of Cardiology” εξέτασε την επίδραση της καθημερινής κατανάλωσης χυμού ροδιού στην εξέλιξη των καρδιακών παθήσεων και έδειξε ότι κατανάλωση 142 γραμμάρια ημερησίως ήταν σε θέση να βελτιώσει τη ροή του αίματος προς την καρδιά κατά 17 % . Εκείνοι πίνοντας ένα εικονικό φάρμακο μειώθηκε πραγματικά την καρδιά της ροής του αίματος κατά 18 τοις εκατό.

Πρόληψη του Καρκίνου

Στην έκδοση του Νοεμβτίου 2009 του “Nutrition and Cancer” οι VM Adhami και το Τμήμα Δερματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν αναφέρουν πως ο χυμός ροδιού μελετάται για πιθανή σύνδεση με την πρόληψη του καρκίνου λόγω του μεγάλου ποσού των αντιοξειδωτικών που περιέχει.

Η ”Naval Academy of Sciences” δημοσίευσε μια μελέτη για το πώς ο χυμός ροδιού επηρεάζει τα καρκινικά κύτταρα του προστάτη. Η μελέτη, η οποία ολοκληρώθηκε σε ποντίκια, διαπίστωσε ότι με αυξημένες δόσεις από εκχύλισμα ροδιού περισσότερα καρκινικά κύτταρα πέθαναν. Ο καρκίνος, επίσης, προχώρησε με βραδύτερο ρυθμό, και οι επιστήμονες βρήκαν μείωση των επιπέδων του ειδικού προστατικού αντιγόνου.

Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες του χυμού ροδιού σταματούν την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων του παχέος εντέρου, του πνεύμονα, του μαστού και του πνεύμονα καθώς και αναστέλλει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων του δέρματος και του προστάτη.

Οστεοαρθρίτιδα

Είναι πιθανό να μπορεί να απαλύνει τον πόνο της οστεοαρθρίτιδας. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στην “Journal of Nutrition”εξέτασε τον τρόπο που η κατανάλωση χυμού ροδιού επηρεάζει τις πρωτεΐνες και τα ένζυμα που ευθύνονται για την καταστροφή του χόνδρου στην οστεοαρθρίτιδα. Η μελέτη αυτή έδειξε ότι ο χυμός ροδιού ήταν σε θέση να περιορίσει την παραγωγή αυτών των ενζύμων. Πάραυτα, η μελέτη ολοκληρώθηκε σε δοκιμαστικό σωλήνα και όχι σε ανθρώπους, οπότε τόσο περισσότερες μελέτες είναι αναγκαίες.

Οφέλη στην πεπτική οδό

Μια μελέτη με επικεφαλή τον S. Lai από το Chongqing Medical University στην Κίνα θεωρεί ότι η τανίνες στο χυμό ροδιού έχουν οφέλη κατά του έλκους. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι οι τανίνες τονώνουν την έκκριση βλένας από το τοίχωμα του στομάχου, η οποία προστατεύει από τις ελεύθερες ρίζες που μπορεί να προκαλέσουν έλκη.

Συμπερασματικά:

Το ρόδι είναι γνωστό για τις θρεπτικές και αντιοξειδωτικές του ιδιότητες. Η χρήση του στην θεραπεία για διάφορες παθήσεις χρονολογείται από την αρχαιότητα. Σύμφωνα με την Εναλλακτική Ιατρική Επιθεώρηση ( Alternative Medicine Review), η έρευνα δείχνει την αποτελεσματικότητα του καρπού σε άτομα με καρκίνο καρδιακές παθήσεις, οστεοαρθρίτιδα και τη βελτίωση του ελέγχου της γλυκόζης σε άτομα με διαβήτη.

Δείτε εδώ πληροφορίες για το ρόδι:

* PubMed: Abstract: Journal of Medicinal Food: Punica granatum: heuristic treatment for diabetes mellitus

* PubMed: Abstract: Nutrition Reviews: Pomegranate juice: a heart-healthy fruit juice.

* PubMed: Abstract: Nutrition and Cancer: Cancer chemoprevention by pomegranate: laboratory and clinical evidence.

* PubMed: Abstract: Journal of Agricultural and Food Chemistry: The effect of pomegranate (Punica granatum L.) byproducts and ellagitannins on the growth of human gut bacteria.

* PubMed: Abstract: Zhongguo Zhong Yao Za Zhi: Effect of pomegranate tannins on gastric damages

* University of Maryland Medical Center: Pomegranate

* Journal of Nutrition: Punica Granatum L. Extract Inhibits IL-1B-Induced Expression of Matrix Metalloproteinases

* PubMed: Effects of Pomegranate Juice Consumption on Myocardial Perfusion

* Proceedings of the National Acacemy of Sciences: Pomegranate Fruit Juice for Chemoprevention and Chemotherapy of Prostate Cancer

Η διατροφή των νεαρών αθλητών

Η θετική επίδραση της άθλησης από την παιδική ηλικία είναι πλέον δεδομένη. Πάνω από 10.000 έρευνες αποδεικνύουν την σημασία της ενασχόλησης με τον αθλητισμό από την παιδική ηλικία, τόσο σε φυσιολογικές αποκρίσεις του σώματος όσο του πνεύματος και της ψυχής.
Από την άλλη όμως, η επιτυχία σε πολλά αθλήματα είναι δυνατή μόνο έπειτα από πολλά χρόνια προπόνησης, η οποία ξεκινάει από μικρή ηλικία. Έτσι, οι νεαροί αυτοί αθλητές συμμετέχουν σε προπονήσεις και 10 ωρών εβδομαδιαίως ή κάτι περισσότερο από μια ωρα ημερησίως.

Τα παιδιά που ασχολούνται με τον αθλητισμό δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν όπως οι ενήλικες. Ειδικές απαιτήσεις στην πρόσληψη απαραίτητων θρεπτικών συστατικών , ζητήματα θερμορύθμισης αλλά και η κοινωνική διάσταση της διατροφής πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Στο συγκεκριμένο άρθρο στόχος είναι μια γενική επισκόπηση των απαιτήσεων των νεαρών αθλητών. Πάραυτα, δυστυχώς δεν υπάρχει κάποια επίσημη θέση από τους αρμόδιους φορείς ώστε να δοθούν σαφείς συστάσεις.

Ενεργειακές, πρωτεϊνικές και άλλες ανάγκες

Κατά την διάρκεια περιόδων ανάπτυξης υπάρχουν επιπρόσθετες απαιτήσεις σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά που σχετίζονται με την κατασκευή νέων ιστών (πχ πρωτεΐνες, ασβέστιο, σίδηρος). Τα παιδιά βασίζονται περισσότερο σε λίπος ως καύσιμο καθώς έχουν μικρότερες αποθήκες γλυκογόνου και έχουν περιορισμένη ικανότητα γλυκόλυσης.

Οξείες ανισορροπίες ενέργειας και υγρών μπορεί να είναι επιζήμιες τόσο για επιδόσεις όσο για την αποκατάσταση στα διαλύματα. Έτσι, ενισχύεται η άποψη πως μπορεί να υπάρξουν οφέλη από την πρόσληψη υδατανθράκων και υγρών κατά τη διάρκεια της άσκησης, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της πιο παρατεταμένης άσκησης.
Τα ποσοστά απορρόφησης υδατανθράκων είναι μάλλον παρόμοια σε παιδιά και ενήλικες οπότε οι συστάσεις για την εξωγενή πρόσληψη είναι σχεδόν ίδιες.

Οι συστάσεις πρωτεϊνικής πρόσληψης για τα παιδιά (γενικός πληθυσμός) είναι ελαφρώς χαμηλότερες από των ενηλίκων (παρ’όλο που βρίσκονται σε περίοδο ανάπτυξης η νεφρική ικανότητα μεταβολισμού είναι ακόμα περιορισμένη). Για τους νεαρούς αθλητές οι ανάγκες είναι σχετικά υψηλότερες πιθανώς προσεγγίζοντας αυτές του γενικού ενήλικου πληθυσμού.

Στην πραγματικότητα, για τους περισσότερους έφηβους που ασχολούνται με τον αθλητισμό είναι ιδιαίτερα δύσκολο να καλυφθούν οι ενεργειακές απαιτήσεις που προκύπτουν τόσο από την ανάπτυξη όσο από το προπονητικό πρόγραμμα.

Εφηβεία και σωματικές αλλαγές

Στις γυναίκες η εφηβεία σχετίζεται αφενός με αύξηση του ύψους και του βάρους αλλά και των επιπέδων σωματικού λίπους. Οι μεταβολές στη μορφή του σώματος δεν είναι πάντα καλά αποδεκτές από τις νεαρές αθλήτριες και το άμεσο κοινωνικό τους περιβάλλον, ιδιαίτερα σε αθλήματα που τα επίπεδα σωματικού λίπους θεωρούνται σημαντικά για την αθλητική απόδοση. Η έντονη προπόνηση σε συνδυασμό με μείωση της ενεργειακής πρόσληψης μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση της ανάπτυξης και της σεξουαλικής ωρίμανσης.

Οπότε, προσοχή πρέπει να δοθεί στην διαμόρφωση υγιούς εικόνας σώματος (δηλαδή πώς βλέπει το άτομο τον εαυτό του) και στην πρόληψη περιοριστικών διαιτών και ανορθόδοξων τρόπων διατροφής.

Θερμορύθμιση

Πολλές μελέτες έχουν δείξει οτι τα παιδιά βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη υπερθερμίας και αφυδάτωσης κατά την άσκηση. Ο ρυθμός εφίδρωσης στα παιδιά είναι περίπου 2,5% φορές μικρότερος απ’ ότι στους ενήλικες ενώ η ουδός εφίδρωσις υψηλότερη( υπενθυμίζεται πως ο ιδρώτας φυσιολογικά είναι ψυκτικό μέσο). Επιπλέον, το μικρό σωματικό μέγεθος ευνοεί την απορρόφηση θερμοκρασίας απ’το περιβάλλον. Όλα αυτά αυξάνουν τον κίνδυνο για συμπτώματα θερμικού στρες .

Πόση υγρών και ηλεκτρολυτών κατά την προπόνηση αλλά και γενικότερα καλή κατάσταση ενυδάτωσης απαιτούνται τόσο για απόδοση στην προπόνηση όσο για βέλτιστα επίπεδα υγείας.

Συμπερασματικά

Είναι κατανοητό πως η συστηματική άθληση είναι αδιαπραγμάτευτα ευεργετική για το παιδί αλλά και το μελλοντικό ενήλικα, όμως η προπόνηση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Διάφορες μεταβολικές διαφορές σε σχέση με τους ενήλικες αθλητές απαιτούν διαφορετικές συμβουλές για νέους. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός ζητημάτων που παραμένουν αναπάντητα και οι αθλητικές συμβουλές διατροφής για τους νεαρούς αθλητές είναι σε μεγάλο βαθμό πρoέκταση του ενήλικου πληθυσμού. Ως εκ τούτου, απαιτείται περισσότερη έρευνα για καλύτερες συστάσεις προς τους νέους αθλητές.

Μεγαλύτερη διάρκεια θηλασμού σχετίζεται με αυξημένη εκρηκτική δύναμη του κάτω μέρος του σώματος κατά την εφηβεία

Longer Breastfeeding Is Associated with Increased Lower Body Explosive Strength during Adolescence

Μετάφραση της περίληψης της δημοσίευσης

J Nutr. 2010 Nov;140(11):1989-95. Epub 2010 Sep 22.

Στόχος της μελέτης ήταν να εξετάσει τη σχέση μεταξύ της διάρκειας θηλασμού και των: καρδιοαναπνευστική λειτουργία, ισομετρική δύναμη, και εκρηκτική δύναμη κατά την εφηβεία. Συμμετείχαν συνολικά 2567 έφηβοι (1426 κορίτσια) από την συγχρονική μελέτη Healthy Lifestyle in Europe by Nutrition in Adolescence (HELENA) ηλικίας 12,5 έως 17,5 ετών. Συλέχθηκαν εκ των υστέρων μέσω ερωτηματολογίου πληροφορίες σχετικά με τη διάρκεια θηλασμού (αποκλειστικού μητρικού θηλασμού ή όχι). Δοκιμασίες τρεξίματος ταχύτητας, σφαίρα και άλμα χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση φυσικής κατάστασης.

Η διάρκεια θηλασμού σχετίστηκε με υψηλότερη απόδοση στην δοκιμασία άλματος, ανεξαρτήτως των συγχυτικών παραγόντων που λήφθηκαν υπόψην δηλαδή της λιπώδους μάζας, της άλιπου μάζας, το βάρος κατά τη γέννηση, τη σεξουαλική ωρίμανση, το μορφωτικό επίπεδο της μητέρας, τη χώρα, το κάπνισμα, και τις ημέρες της έντονης φυσικής δραστηριότητας.

Σε εφήβους που είχαν θηλάσει για 3-5 μήνες ή ≥ 6 μήνες, η πιθανότητα για επιδόσεις κάτω από το 5ο εκατοστημόριο μειώθηκε κατά το ήμισυ σε σύγκριση με εκείνους που δεν είχαν θηλάσει ποτέ.

Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ένα ρόλο του θηλασμού για τον καθορισμό της εκρηκτικής δύναμης του κάτω μέρος του σώματος κατά την εφηβεία.

Δείτε την δημοσίευση της περίληψης της έρευνας εδώ

Στέβια: ένα φυσικό γλυκαντικό με προοπτική

Χαρακτηρίζεται από πολλούς ως “η ζάχαρη του μέλλοντος”. Πρόκειται για το φυτό στέβια, που είναι ένα εντελώς νέο είδος φυτού για την Ελλάδα, άγνωστο στη χώρα μας μέχρι το 2005, όταν το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας άρχισε συστηματική επιστημονική έρευνα, την οποία και συνεχίζει σε συνεργασία με διάφορους φορείς, με σκοπό το φυτό αυτό να αποτελέσει μια εναλλακτική καλλιέργεια για τους Έλληνες γεωργούς.

Το φυτό και οι ιδιότητές του

Ο θάμνος Stevia rebaudiana Bertoni, ή απλά Stevia όπως συνήθως αναφέρεται, πήρε το όνομά του από τον Ελβετό βοτανολόγο Moisés Santiago Bertoni, ο οποίος ήταν ο πρώτος που περιέγραψε το φυτό.

Η Στέβια αποτελεί βότανο, το οποίο φυτρώνει ελεύθερα στην Κεντρική και Νότια Αμερική και ανήκει στην ίδια οικογένεια φυτών με το ηλιοτρόπιο και το ραδίκι. Η Στέβια καλλιεργήθηκε εκτενώς, λόγω των γλυκών της φύλλων και χρησιμοποιήθηκε επί αιώνες από τους αυτόχθονες Νοτιαμερικανούς ως παραδοσιακό γλυκαντικό σε τσάι βοτάνων και άλλα αφεψήματα.

Δύο είναι τα κύρια γλυκοσιδικά συστατικά στα φύλλα της: η στεβιοσίδη και η ρεμπαουδιοσίδη Α. Αυτά τα συστατικά έχουν 200-300 φορές πιο γλυκιά γεύση από τη ζάχαρη και, επομένως, μια πολύ μικρή ποσότητα είναι αρκετή, ώστε να επιτευχθεί η επιθυμητή γλυκύτητα.

Καλλιέργεια στην Ελλάδα – Πράσινη Καλλιέργεια

Στην Ελλάδα, η καλλιέργειά της υποστηρίζεται να αντικαταστήσει/υποκαταστήσει αυτή του καπνού με σημαντικά οικονιμικά αγροτικά οφέλη.

Η παραγωγή της στέβιας μοιάζει πολύ με εκείνη του καπνού, τόσο ως προς τις εδαφοκλιματικές συνθήκες, περίοδο καλλιέργειας, πρώτα στα σπορεία και μετά στο χωράφι (Απρίλιος-Μάιο), όσο και ως προς τις καλλιεργητικές πρακτικές .

Γεωργικά, η στέβια μπορεί, σε βάθος χρόνου (επόμενα 4-6 χρόνια) και με ορισμένες προϋποθέσεις, να αποτελέσει μια νέα εναλλακτική δυναμική καλλιέργεια για τους πρώην καπνοπαραγωγούς.

H καλλιέργεια της στέβιας θα συμβάλλει στη διαφοροποίηση της ελληνικής γεωργίας καθώς και στην αξιοποίηση πολλών γεωργικών εκτάσεων που εγκαταλείφθηκαν ή είναι σε αγρανάπαυση. Με τις σημερινές τιμές που ισχύουν αλλού για τα φύλλα ή τη “ζάχαρη”,η στέβια εξασφαλίζει ικανοποιητικό εισόδημα και απασχόληση, χωρίς καμιά επιδότηση.

Μάλιστα, επειδή δεν έχει ούτε πολλούς, ούτε σοβαρούς εχθρούς ή ασθένειες, ενδείκνυται για βιολογική ή ολοκληρωμένη παραγωγή και έτσι θεωρείται “πράσινη καλλιέργεια”.

Ασφάλεια – Επίσημη αναθεώρηση τον Ιανουάριο του ’11

Η «ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» EFSA, τον Απρίλιο του 2010, ανακοίνωσε ότι τοξικολογικά τα γλυκοσίδια (Στεβιοσίδη, Ρεμπαουδιοσίδη κ.λπ.) του φυτού Στέβια είναι τελείως ασφαλή για την ανθρώπινη υγεία.
Ως ημερήσια δοσολογία ορίζονται τα 4mg ανά κιλό σωματικού βάρους.
Τον Ιανουάριο του 2011 ανανεώθηκαν οι συστάσεις με 5.6 to 6.8 mg/kgσωματικού βάρους/ ημέρα για τους ενήλικες και
1.7 – 16.3 mg/kg σωματικού βάρους/ ημέρα για παιδιά ηλικίας 1-14 ετών. Δείτε εδώ την επίσημη θέση της EFSA http://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1972.htm

Προϊόντα

Στο εμπόριο κυκλοφορεί σε μορφή σκόνης και ταμπλέτες.


Πηγές:

European Food Safety Authority (EFSA):

http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/ans110126.htm

The European Food Information Council ( EuFIC ) :

http://www.eufic.org/article/el/diet-related-diseases/obesity/artid/stevia-natural-sweetener-potential-greek/

ΑΓΡΟ-τύπος:
http://www.agrotypos.gr/index.asp?mod=articles&id=14405

ΕΞΠΡΕΣ- Ημερήσια ΟικονομικήΕφημερίδα:
http://www.express.gr/news/ellada/255305oz_20100120255305.php

Οι καινούργιες αμερικανικές διατροφικές οδηγίες για καλύτερη υγεία

Οι διατροφικές οδηγίες στις Ηνωμένες Πολιτείες είχαν να ανανεωθούν από το 2005, ενώ η πρώτη τους εκδοχή εμφανίστηκε το 1980. Έπειτα από την προσθήκη και αξιολόγηση όλων των νεότερων επιστημονικών δεδομένων έφτασε ο καιρός αυτές οι οδηγίες να ανανεωθούν. Άλλωστε, στις Ηνωμένες Πολιτείες οι διατροφικές κατευθυντήριες γραμμές ανανεώνονται, βάσει νόμου και προγραμματισμού, κάθε πέντε χρόνια και αφορούν στα άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των δύο ετών. Στα άτομα αυτά συμπεριλαμβάνονται και όσοι διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης κάποιας χρόνιας εκφυλιστικής ασθένειας. Το τελικό αποτέλεσμα, που εντοπίζεται στην παρακάτω ηλεκτρονική διεύθυνση (http://www.dietaryguidelines.gov/) είναι πολύ ενδιαφέρον και αξίζει να εξεταστεί με περισσότερες λεπτομέρειες.

Έτσι λοιπόν, στις 31 Ιανουαρίου 2011, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (USDA) μέσω συνέντευξης τύπου ενημέρωσε το κοινό για τις νέες διατροφικές κατευθυντήριες γραμμές.

Τα 2 βασικά μηνύματα κλειδιά τα οποία αντανακλά το κείμενο των συστάσεων είναι τα εξής:

  • Διατηρείστε ισορροπία μεταξύ των θερμίδων που προσλαμβάνετε μέσω των τροφών και αυτών που καταναλώνετε μέσω της φυσικής δραστηριότητας
  • Επικεντρώστε στην κατανάλωση τροφών και υγρών που έχουν υψηλή πυκνότητα σε ωφέλιμα θρεπτικά συστατικά

Μέσω του πρώτου μηνύματος κλειδιού οι οδηγίες πετυχαίνουν να συμπεριλάβουν και τη φυσική δραστηριότητα σαν αναπόσπαστο κομμάτι ενός ισορροπημένου τρόπου ζωής. Το καινοτόμο στοιχείο που φαίνεται από τις νέες διατροφικές οδηγίες, είναι πως πλέον διαμορφώνεται η τάση οι οδηγίες να μην αφορούν ολόκληρο τον πληθυσμό γενικά, αλλά να καταρτίζονται διατροφικές κατευθύνσεις για τις επιμέρους ομάδες του πληθυσμού, όπως είναι οι εγκυμονούσες και οι θηλάζουσες, τα παιδιά, οι ενήλικες και τα άτομα της τρίτης ηλικίας. Το γεγονός αυτό φαίνεται εύλογο, καθώς για καθεμία από αυτές τις πληθυσμιακές ομάδες έχουν συγκεντρωθεί πλέον αρκετά επιστημονικά δεδομένα ώστε να δικαιολογούν και ξεχωριστή τεκμηρίωση διατροφικών συστάσεων.

Ένα πρόσθετο νέο χαρακτηριστικό των διατροφικών προτάσεων είναι πως επιχειρούν πλέον να ανιχνεύσουν όχι τόσο συγκεκριμένα τρόφιμα αλλά διατροφικά πρότυπα ή αλλιώς διατροφικές συμπεριφορές που μπορεί να υιοθετήσει κάποιος και να ευεργετηθεί από αυτές.

Μερικά από τα επιμέρους καίρια μηνύματα τα οποία επιχειρείται να ‘περάσουν’ στο κοινό είναι και τα παρακάτω:

Ισορροπήστε τις θερμίδες

  • Απολαμβάνοντας το φαγητό σας αλλά ταυτόχρονα τρώγοντας λιγότερο
  • Αποφύγετε τις μεγάλες μερίδες και συνειδητοποιήστε τι ακριβώς σημαίνει ο όρος ‘κανονική μερίδα’ στα πλαίσια ενός ισορροπημένου διαιτολογίου

Τρόφιμα τα οποία αξίζει να αυξήσετε την κατανάλωσή τους

  • Προσπαθήστε το μισό σας πιάτο να αποτελείται από φρούτα και λαχανικά
  • Επικεντρώστε στο γάλα ελεύθερο ή χαμηλών λιπαρών
  • Γενικότερα, αυξήστε την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής άλεσης, γαλακτοκομικών χαμηλών λιπαρών. Προτιμήστε άπαχο κρέας και πουλερικά, αβγά, όσπρια, ξηρούς καρπούς, θαλασσινά.
  • Ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε συστατικά των τροφίμων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τη δημόσια υγεία όπως το κάλιο των τροφών (και ο ρόλος του στην αρτηριακή πίεση), οι φυτικές ίνες (και ο ρόλος τους στην καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος, την ομοιόσταση της χοληστερίνης και την μείωση του κινδύνου εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου), το ασβέστιο (και ο ρόλος του στην οστεοπόρωση) και τέλος η βιταμίνη D (που εκτός από τον ρόλο της στην οστεοπόρωση δίνεται έμφαση και στον αναδυόμενο ρόλο που αυτή μπορεί να παίξει στην ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος και στα αυτοάνοσα νοσήματα)

Τρόφιμα των οποίων την κατανάλωση αξίζει να μειώσετε

  • Κάντε μια προσπάθεια να συγκρίνετε το περιεχόμενο σε νάτριο (αλάτι) μεταξύ φαγητών όπως οι σούπες, το ψωμί και τα ‘κρύα γεύματα’ και να επιλέξετε αυτά με την μικρότερη περιεκτικότητα
  • Επικεντρώστε στην κατανάλωση φυσικού νερού αντί για αναψυκτικά που περιέχουν ζάχαρη
  • Διάφορα άλλα τρόφιμα που χρήζουν προσοχής και μειωμένης κατανάλωσης είναι το στέρεο λίπος, τα προστιθέμενα σάκχαρα στις τροφές, η χοληστερίνη των τροφών, τα επεξεργασμένα δημητριακά και για ορισμένους το αλκοόλ
  • Συνδυάστε όλες τις προηγούμενες συμβουλές προκειμένου να υιοθετήσετε ένα υγιεινότερο διατροφικό πρότυπο. Στο σημείο αυτό γίνεται αναφορά σε δύο διατροφικά πρότυπα: α) στη διατροφή τύπου DASH (πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, κάλιο και γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών) και β) στο διατροφικό πρότυπο του USDA
  • Προσπαθήστε να κάνετε υγιεινότερες επιλογές συνειδητοποιώντας α) πως το περιβάλλον στο οποίο ζείτε επηρεάζει τις επιλογές σας και β) όλες οι εμπλεκόμενες κοινωνικές δομές μπορούν να παίξουν καίριο ρόλο στη διαμόρφωση υγιεινότερων συμπεριφορών στους πολίτες

Στην ιστοσελίδα του USDA εκτός από τη γνωστή πλέον σε όλους ‘πυραμίδα της διατροφής’ εμφανίζεται και ένα νέο διαδραστικό ψηφιακό εργαλείο με το όνομα FoodPedia (http://www.myfoodapedia.gov/Default.aspx) . Αν κάποιος ήθελε να μεταφράσει τον όρο στα ελληνικά θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον όρο: ‘Η ψηφιακή εγκυκλοπαίδεια (Βικιπαίδεια) των τροφίμων’. Το εργαλείο αυτό φέρνει στο κοινό μια καινοτομία με έναν πολύ προσιτό τρόπο. Επιτρέπει την επιλογή οποιοδήποτε τροφίμου από τη βάση δεδομένων και την ανάλυσή του σε θρεπτικά συστατικά. Επιπρόσθετα κάποιος μπορεί να επιλέξει δύο τρόφιμα της αρεσκείας του στην ποσότητα που αυτός θα επιλέξει και να συγκρίνει τα θρεπτικά συστατικά που περιέχονται σε αυτά. Ταυτόχρονα με τη σύγκριση των τροφίμων ο καταναλωτής λαμβάνει πληροφορίες για τις ενδεικτικές ανάγκες σε μερίδες τροφίμου ανά κατηγορία για μια μέση τυπική διατροφή των 2.000 θερμίδων. Με αυτό τον τρόπο σχηματίζει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την ουσιαστική έννοια της σύγκρισης του περιεχομένου των τροφίμων μέσα στο πλάισιο των διατροφικών του αναγκών.

Ένα άλλο ενδιαφέρον διαδραστικό εργαλείο που εμφανίζεται είναι και ο Άτλας Διατροφικού Περιβάλλοντος (http://www.ers.usda.gov/FoodAtlas/). Το εργαλείο δίνει με πολύ εύληπτο τρόπο τη γεωστατιστική εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών σε σχέση με τις διατροφικές επιλογές ανά πολιτεία, την κατάσταση υγείας ανά πολιτεία, το είδος των καταστημάτων που πωλούν τρόφιμα ανά πολιτεία, ακόμα και τις τιμές και τους φόρους των διάφορων τροφίμων ανά πολιτεία. Αν κάποιος αφιερώσει μέρος του ελεύθερού του χρόνου για να αξιολογήσει τα στοιχεία που παρέχονται με αυτόν τον θαυμάσιο τρόπο μπορεί να εξάγει πολύ χρήσιμα συμπεράσματα. Ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον θα είχε να αναπτυχθούν παρόμοια εργαλεία για κάθε χώρα στον κόσμο, ώστε ο κάθε καταναλώτης να έχει ανά πάσα στιγμή στην οθόνη του υπολογιστή του τη συνολική εικόνα υγείας, διατροφικών επιλογών που παρέχονται και διατροφικών επιλογών που πραγματοποιούνται στην πράξη. Είναι επίσης αυτού του είδους τα εργαλεία που τελικά βοηθούν τον καθένα από εμάς να λάβει σημαντικές αποφάσεις τόσο για τον ίδιο όσο και για την οικογένειά του.

Ο στόχος των οδηγιών αυτών είναι να προάγουν την υγεία αλλά ταυτόχρονα να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης των χρόνιων ασθενειών. Αποτελούν μια πολύ χρηστική ομάδα εργαλείων για τον ειδικό που καλείται καθημερινά να συμβουλεύσει τον έφηβο, τον γονέα (μελλοντικό ή μη), τον ασθενή να κάνει σωστότερες διατροφικές επιλογές. Ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον επισιτιστικής κρίσης με τις τιμές των τροφίμων να ‘εκτοξεύονται’, οι επιλογές αυτές αποκτούν βαρύνουσα σημασία και μας αφορούν όλους. Ευχή αποτελεί κάποια στιγμή και η Ελλάδα, η πατρίδα της μεσογειακής διατροφής, μέσω του Υπουργείου Διατροφής και Αθλητισμού να καταφέρει να ανανεώσει τις δικές της διατροφικές οδηγίες.


Πηγή: iatronet.gr

Συνήθεις διατροφικές ερωτήσεις για τον καρκίνο

Η 4η Φεβρουαρίου είναι η ημέρα κατά του καρκίνου.

Με αφορμή την σημερινή ημέρα ας δούμε τι προτείνει η Αμερικάνικη Αντικαρκινική Εταιρεία για την πρόληψη του καρκίνου.

Στις Η.Π.Α. ετησίως καταγράφονται 500.000 θάνατοι από καρκίνο. Σύμφωνα με την Αμερικάνικη Αντικαρκινική Εταιρεία (AΑΕ), το ένα τρίτο από αυτούς συνδέονται με τις διατροφικές συνήθειες και τη φυσική δραστηριότητα, παράγοντες που μπορεί να τροποποιηθούν.

Η Αμερικάνικη Αντικαρκινική Εταιρεία (AΑΕ) έχει δημοσιεύσει οδηγίες σε μορφή ερωτο-απαντήσεων διαθέσιμες στο κοινό για την πρόληψη του καρκίνου.

Το σχόλιο μου: είναι πραγματικά απλές, σαφείς και πλήρεις. Στον τομέα πρόληψη και ενημέρωση στην Αμερική είναι ”πολύ μπροστά”, και όχι μόνο.

Αλκοόλ

Το αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Ναι. Το αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του στόματος, φάρυγγα, λάρυγγα, οισοφάγου, παχέος εντέρου, στομάχου, ήπατος και μαστού.

Αντιοξειδωτικά

Τι είναι τα αντιοξειδωτικά και ποια η σχέση τους με τον καρκίνο;

Το ανθρώπινο σώμα χρησιμοποιεί ορισμένα θρεπτικά συστατικά που εντοπίζονται στα φρούτα και τα λαχανικά προκειμένου να προστατευτεί από βλάβες που οφείλονται στο μεταβολισμό (οξείδωση). Επειδή η οξείδωση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο, τα αποκαλούμενα αντιοξειδωτικά θρεπτικά θεωρείται ότι προστατεύουν από τον καρκίνο. Οι μέχρι τώρα έρευνες δείχνουν ότι είναι προτιμότερο η πρόσληψη των αντιοξειδωτικών να γίνεται μέσω κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών παρά από συμπληρώματα διατροφής.

Ασπαρτάμη

Η ασπαρτάμη προκαλεί καρκίνο;

Όχι. Η ασπαρτάμη είναι μια τεχνητή γλυκαντική ουσία με λίγες θερμίδες και 200 φορές πιο γλυκιά από τη ζάχαρη. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι συνδέεται με την εμφάνιση καρκίνου. Δεν πρέπει να καταναλώνεται από άτομα που πάσχουν από φαινυλκετονουρία

Βήτα καροτένιο

Το βήτα καροτένιο μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Δεν υπάρχουν ενδείξεις για κάτι τέτοιο, μάλιστα 2 μελέτες δείχνουν ότι σε καπνιστές μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για καρκίνο

Τρόφιμα από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς

Τι είναι τα τρόφιμα από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς; Είναι ασφαλή;

Τα τρόφιμα από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς ή «μεταλλαγμένα» προέρχονται από φυτά ή ζώα στα οποία έχουν προστεθεί γονίδια από τρίτους οργανισμούς. Τα γονίδια κωδικοποιούν πρωτεΐνες οι οποίες δίνουν στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς επιθυμητές ιδιότητες, π.χ. αντοχή σε δυσμενείς συνθήκες. Οι πρωτεΐνες αυτές πιθανόν να προκαλούν αλλεργίες ή να αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο αλλά προς το παρόν δεν υπάρχουν τεκμηριωμένες έρευνες που να αποδεικνύουν κάτι τέτοιο

Ασβέστιο

Σχετίζεται το ασβέστιο με τον καρκίνο;

Σε μερικές μορφές καρκίνου η αυξημένη πρόσληψη ασβεστίου μέσω διατροφής παίζει προστατευτικό ρόλο ενώ σε μερικές μορφές επιθετικού καρκίνου του προστάτη η πρόσληψη ασβεστίου μέσω συμπληρωμάτων αυξάνει τον κίνδυνο. Συνίσταται η κάλυψη των αναγκών να γίνεται μέσω της διατροφής και συγκεκριμένα μέσω των γαλακτοκομικών προϊόντων και των φυλλωδών λαχανικών

Χοληστερόλη

Η αυξημένη διαιτητική πρόσληψη χοληστερόλης αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Δεν υπάρχουν δεδομένα που να συνδέουν τη διαιτητική πρόσληψη χοληστερόλης με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο

Καφές

Η κατανάλωση καφέ προκαλεί καρκίνο;

Όχι Δεν φαίνεται να υπάρχει σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση καφέ και τον καρκίνο

Λίπος

Η ελαττωμένη διαιτητική πρόσληψη λίπους μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου;

Η συνολική ποσότητα διαιτητικά προσλαμβανόμενου λίπους δε φαίνεται να συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση καρκίνου. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στον κίνδυνο για καρκίνο και τα κορεσμένα λίπη, τα οποία είναι ζωικής προέλευσης. Επίσης κάποιες ενδείξεις σχετίζουν τα ω-3 λιπαρά που βρίσκονται κυρίως στα ψάρια καθώς και τα μονοακόρεστα λίπη που βρίσκονται στο ελαιόλαδο, με μικρότερο κίνδυνο για καρκίνο

Διαιτητικές ίνες

Τι είναι οι διαιτητικές ίνες και ποια η σχέση τους με τον καρκίνο;

Οι διαιτητικές ίνες είναι μια ομάδα πολυσακχαριτών φυτικής προέλευσης οι οποίοι δεν διασπώνται από το πεπτικό σύστημα του ανθρώπου. Κάποιες από αυτές είναι διαλυτές, π.χ. το πίτουρο βρώμης και κάποιες αδιάλυτες, π.χ. η κυτταρίνη. Οι διαλυτές ίνες ελαττώνουν την χοληστερόλη του αίματος. Καλές πηγές διαιτητικής πρόσληψης των ινών είναι τα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά ολικής άλεσης και τα όσπρια. Άμεσα οι ίνες δε φαίνεται να ελαττώνουν τον κίνδυνο για καρκίνο

Ψάρι

Η κατανάλωση ψαριού προστατεύει ενάντια στον καρκίνο;

Τα ω-3 λιπαρά που βρίσκονται στα ψάρια προστατεύουν από καρδιαγγειακά νοσήματα αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμα κάποια προστατευτική τους δράση έναντι του καρκίνου. Χρειάζεται προσοχή πάντως στη κατανάλωση ψαριών που αλιεύθηκαν σε μολυσμένα νερά γιατί μπορεί να περιέχουν μεγάλα ποσά από βαρέα μέταλλα και άλλους καρκινογόνους παράγοντες. Πιο επικίνδυνη είναι η κατανάλωση ψαριών θηρευτών που βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας, π.χ. καρχαρίας, σκουμπρί, ξιφίας κ.λπ.

Φθοριούχες ενώσεις

Οι φθοριούχες ενώσεις προκαλούν καρκίνο;

Όχι, μελέτες έδειξαν ότι οι φθοριούχες ενώσεις δεν προκαλούν καρκίνο.

Φυλλικό οξύ

Τι είναι το φυλικό οξύ; Μπορεί να προστατεύσει από τον καρκίνο;

Το φυλικό οξύ είναι μια βιταμίνη του συμλέγματος Β και βρίσκεται σε πολλά λαχανικά, όσπρια, φρούτα και δημητριακά ολικής αλέσεως. Έλλειψή του σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του παχέος εντέρου και του μαστού, ιδιαίτερα σε άτομα που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ

Πρόσθετα τροφίμων

Τα πρόσθετα τροφίμων προκαλούν καρκίνο;

Δεν υπάρχουν ενδείξεις για τέτοια δράση των προσθετικών τροφίμων.

Σκόρδο

Μπορεί το σκόρδο να προστατεύσει από τον καρκίνο;

Η αντικαρκινική δράση του σκόρδου είναι προς το παρόν αντικείμενο μελέτης

Γενετική προδιάθεση

Αφού η γενετική προδιάθεση καθορίζει τον κίνδυνο για καρκίνο, πως μπορεί η διατροφή να συμβάλει στην πρόληψή του;

Ο καρκίνος οφείλεται σε αλλαγές στο γενετικό υλικό (DNA). Οι αλλαγές αυτές λέγονται μεταλλάξεις. Κάποιες μεταλλάξεις κληρονομούνται και κάποιες άλλες είναι επίκτητες. Οι τελευταίες οφείλονται σε χημικές ουσίες, ακτινοβολίες ή είναι τυχαία γεγονότα. Κάποια θρεπτικά συστατικά προστατεύουν το DNA και έτσι μειώνουν την πιθανότητα για μεταλλάξεις, άρα και για καρκίνο

Ακτινοβολημένα τρόφιμα

Τα ακτινοβολημένα προϊόντα προκαλούν καρκίνο;

Όχι. Η ακτινοβολία δεν μένει στα τρόφιμα μετά την έκθεσή τους οπότε είναι ακίνδυνα

Λυκοπένιο

Το λυκοπένιο μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Το λυκοπένιο είναι η πορτοκαλο-κόκκινη χρωστική που βρίσκεται στην ντομάτα και σε μικρότερες ποσότητες στα κόκκινα σταφύλια και το καρπούζι. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση ντομάτας και των προϊόντων της μειώνει τον κίνδυνο για κάποιες μορφές καρκίνου. Ωστόσο δεν έχει καθοριστεί αν το λυκοπένιο είναι το συστατικό που ευθύνεται για την αντικαρκινική δράση της ντομάτας

Κρέας: Μαγείρεμα και Διατήρηση

Θα πρέπει να αποφεύγουμε το επεξεργασμένο κρέας;

Το επεξεργασμένο κρέας βρέθηκε ότι αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του στομάχου και του παχέος εντέρου. Ίσως αυτή η δράση του να οφείλεται στην παρουσία νιτρικών ιόντων τα οποία χρησιμοποιούνται στη Βιομηχανία για τη διατήρηση διάφορων αλλαντικών. Γενικά η κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος οδηγεί σε έκθεση του οργανισμού σε διάφορα μεταλλαξιογόνα, για αυτό είναι καλύτερο να αποφεύγεται

Με ποιόν τρόπο ο τρόπος μαγειρέματος επηρεάζει τον κίνδυνο για καρκίνο; Μελέτες δείχνουν ότι το τηγάνισμα και το ψήσιμο στη σχάρα σε μεγάλες θερμοκρασίες δημιουργούν χημικές ουσίες που ίσως αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο. Πιο ασφαλείς τρόποι μαγειρέματος θεωρούνται ο ατμός, τα μικροκύματα και το βράσιμο

Παχυσαρκία

Η παχυσαρκία επηρεάζει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Ναι. Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, καρκίνο του παχέος εντέρου, ενδομητρίου, χοληδόχου κύστης, παγκρέατος, αδενοκαρκίνωμα του οισοφάγου, των νεφρών και ίσως και με άλλες μορφές καρκίνου.

Ελαιόλαδο

Η κατανάλωση ελαιόλαδου επηρεάζει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Παρότι το ελαιόλαδο παίζει σημαντικό ρόλο στη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, δε φαίνεται να επηρεάζει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου

Βιολογικά τρόφιμα

Είναι τα βιολογικά προϊόντα πιο αποτελεσματικά στην ελάττωση του κινδύνου για καρκίνο;

Βιολογικά λέγονται τα προϊόντα που παράγονται χωρίς τη χρήση λιπασμάτων και φαρμάκων. Προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν την συσχέτισή τους με μειωμένο κίνδυνο για καρκίνο. Φυσικά η απουσία φαρμάκων και λιπασμάτων είναι προτιμητέα

Εντομοκτόνα και ζιζανιοκτόνα

Τα εντομοκτόνα και τα ζιζανιοκτόνα στα τρόφιμα μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο;

Η χρήση των ελάχιστων ποσοτήτων ζιζανιοκτόνων και εντομοκτόνων καθώς και το σχολαστικό πλύσιμο των φρούτων και των λαχανικών ώστε να απομακρυνθούν τα κατάλοιπα τους είναι απαραίτητα

Φυσική δραστηριότητα

Η αυξημένη σωματική δραστηριότητα ελαττώνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Ναι. Βρέθηκε ότι η αυξημένη σωματική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου

Φυτοχημικά προϊόντα

Τι είναι τα φυτοχημικά; Μειώνουν τον κίνδυνο για καρκίνο;

Ο όρος φυτοχημικά αναφέρεται σε μια μεγάλη κατηγορία ουσιών που παράγονται από φυτά. Μερικά από αυτά έχουν αντιοξειδωτική δράση. Συνίσταται να προσλαμβάνονται με την κατανάλωση λαχανικών και φρούτων παρά με την κατανάλωση διαιτητικών συμπληρωμάτων

Ζαχαρίνη

Η ζαχαρίνη προκαλεί καρκίνο;

Όχι. Η ζαχαρίνη είναι μια τεχνητή γλυκαντική ουσία που δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο

Αλάτι

Η αυξημένη διαιτητική πρόσληψη αλατιού αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλατιού συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του στομάχου, ρινοφάρυγγα και λαιμού. Δε υπάρχουν όμως αντίστοιχες ενδείξεις για κανονική κατανάλωση αλατιού

Σελήνιο

Τι είναι το σελήνιο; Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Το σελήνιο είναι στοιχείο που συνεισφέρει στην αντιοξειδωτική προστασία. Δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα μελέτες που να συνδέουν το σελήνιο με χαμηλό κίνδυνο για καρκίνο. Πάντως δε συνίσταται πρόσληψη με διαιτητικά συμπληρώματα γιατί υπάρχει μικρή διαφορά ανάμεσα στη συνιστώμενη (200 μικρογραμμάρια ημερησίως) και την τοξική δόση

Προϊόντα σόγιας

Μπορούν τα τρόφιμα που προέρχονται από τη σόγια να μειώσουν τον κίνδυνο για καρκίνο;

Δε συνίσταται η κατανάλωση σόγιας σε άτομα που έχουν ιστορικό καρκίνου του μαστού και του ενδομήτριου. Ο υγιής πληθυσμός μπορεί να καταναλώσει τη σόγια και τα προϊόντα της ως μια εναλλακτική πηγή υψηλής βιολογικής αξίας πρωτεϊνών

Ζάχαρη

Αυξάνει η ζάχαρη τον κίνδυνο για καρκίνο;

Άμεσα η ζάχαρη δε συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο. Έμμεσα αυξάνει τον κίνδυνο αφού μπορεί να οδηγήσει στην παχυσαρκία Δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην λευκή και τη μαύρη ζάχαρη

Συμπληρώματα διατροφής

Μπορούν τα συμπληρώματα διατροφής να μειώσουν τον κίνδυνο για καρκίνο;

Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για καρκίνο. Αντίθετα η κατανάλωση συμπληρωμάτων δεν φαίνεται να έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Μάλιστα η υπερβολική κατανάλωσή τους αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο.

Τσάι

Μπορεί η κατανάλωση τσαγιού να μειώσει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Προς το παρόν δεν έχει αποδειχθεί κάτι τέτοιο

Trans – κορεσμένα λιπαρά

Τα trans κορεσμένα λιπαρά αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο;

Πρόκειται για λιπαρά που υπάρχουν στη μαργαρίνη. Συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα αλλά δεν υπάρχουν ανάλογες ενδείξεις

Λαχανικά και φρούτα

Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών ελαττώνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Ναι. Συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο για καρκίνο των πνευμόνων, της στοματικής κοιλότητας του στομάχου και του παχέος εντέρου

Χορτοφαγικές δίαιτες

Οι φυτοφαγικές δίαιτες μειώνουν τον κίνδυνο για καρκίνο;

Οι φυτοφαγικές δίαιτες είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά συστατικά ωστόσο δε συνδέονται άμεσα με χαμηλότερο κίνδυνο για καρκίνο

Βιταμίνη Α

Η βιταμίνη Α μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Δεν υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν ότι η βιταμίνη Α έχει τέτοια δράση

Βιταμίνη C

Η βιταμίνη C μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Δεν υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν ότι η βιταμίνη C έχει τέτοια δράση

Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Φαίνεται ότι η βιταμίνη D έχει θετικά αποτελέσματα σε ορισμένους τύπους καρκίνου, όπως ο καρκίνος του προστάτη, του παχέος εντέρου και του μαστού.

Βιταμίνη Ε

Η βιταμίνη E μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο;

Η βιταμίνη Ε είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό όμως δεν έχει αποδειχθεί ακόμα κάποια αντικαρκινική της δράση

Νερό και άλλα υγρά

Πόσο νερό και γενικότερα υγρά πρέπει να πίνουμε;

Η κατανάλωση νερού και άλλων υγρών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Συνίσταται η κατανάλωση τουλάχιστον 8 φλιτζανιών υγρών ημερησίως

Στοματική υγιεινή και διατροφή

Η επίδραση της διατροφής στην ανάπτυξη της οδοντικής τερηδόνας δεν είναι τόσο ευδιάκριτη όσο πολλοί άνθρωποι θεωρούν. Παρότι έχει καταδειχθεί σαφώς μια σχέση μεταξύ της πρόσληψης υδατανθράκων και της φθοράς δοντιών, η άμεση σύνδεση μεταξύ της πρόσληψης ζάχαρης και της οδοντικής φθοράς είναι πλέον αδύνατη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Πολλοί άνθρωποι καταναλώνουν, παραδείγματος χάριν, σχετικά μεγάλα ποσά σακχάρων τακτικά και όμως έχουν μικρή φθορά στα δόντια.

Μια ολλανδική μελέτη διαπίστωσε ότι το χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα τρόφιμα διατηρούνται μέσα στο στόμα είναι σημαντικότερο για τη φθορά των δοντιών από την περιεκτικότητα των τροφίμων σε ζάχαρη.

Έχει αλλάξει, επίσης, το γεγονός ότι δίναμε έμφαση στη ζάχαρη και τα σακχαρούχα τρόφιμα ως τους κύριους υπαίτιους για τη φθορά των δοντιών. Είναι πλέον γνωστό ότι πολλά άλλα υδατανθρακούχα τρόφιμα, που θεωρούνταν παραδοσιακά «φιλικά προς τα δόντια», όπως το ψωμί, μπορεί να συμβάλλουν στη φθορά των δοντιών. Παραδείγματος χάριν, τα αμυλούχα τρόφιμα (όπως το ψωμί) προκαλούν την παραγωγή οξέος από τα βακτήρια της πλάκας και όλα τα φρούτα έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν οδοντική φθορά. Ακόμα και έτσι όμως, πρέπει να συνεχίσουμε να τρώμε αυτά τα τρόφιμα για την ευχαρίστησή μας και για τα οφέλη που προσφέρουν στην υγεία.

Οι επιστήμονες θεωρούν τώρα ότι ο ρόλος της δίαιτας στην οδοντική τερηδόνα συσχετίζεται λιγότερο με την ίδια τη δίαιτα και περισσότερο με τις συμπεριφορές του καθενός. Η καλή στοματική υγιεινή και το φθόριο, ιδιαίτερα όταν τοποθετείται στα δόντια από φθοριούχες οδοντόκρεμες, μειώνουν τη σημασία της δίαιτας στη φθορά των δοντιών. Εντούτοις, σε χώρες όπου οι φθοριούχες οδοντόκρεμες δεν είναι ευρέως διαθέσιμες, η συχνή πρόσληψη υδατανθρακούχων τροφίμων είναι ακόμα ένας σημαντικός παράγοντας στην οδοντική φθορά.

Η σημαντικότερη πηγή διαιτητικού φθορίου είναι το πόσιμο νερό με περιεκτικότητα σε φθόριο μεταξύ 0.05-14 ppm. To φθόριο είναι πανταχού παρόν στα τρόφιμα: οι πλουσιότερες πηγές είναι το τσάι και τα θαλασσινά ψάρια που καταναλώνονται με τα κόκκαλά τους (π.χ. αντσούγιες, σαρδέλες).


Πηγή: EuFIC

Η νεοφοβία των παιδιών έχει γενετικό υπόβαθρο

Η νεοφοβία, δηλαδή η αντίσταση για δοκιμή καινούργιων τροφίμων, είναι έντονη στα περισσότερα παιδιά. Μια έρευνα στην Βρετανία έδειξε πως η νεοφοβία έχει μάλλον περισσότερο γενετικό υπόβαθρο παρά επηρεάζεται από το οικογενειακό περιβάλλον.

Τα παιδιά με νεοφοβία τρώνε λίγα φρούτα και λαχανικά και ακολουθούν περιορισμένη ή/και περιοριστική διατροφή. Αν η συμπεριφορά συνεχίσει τότε προκύπτουν σοβαρά προβλήματα τόσο στην διατροφή όσο στην υγεία.

5390 ζευγάρια δίδυμων (τόσο μονοζυγωτικά όσο διζυγωτικά) ηλικίας 8-11 ετών συμμετείχαν στην συγκεκριμένη έρευνα. Οι γονείς συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών τους στο σπίτι συμπεριλαμβανομένου την διάθεση για δοκιμή καινούργιων τροφίμων. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως η κληρονομικότητα εξηγούσε κοντά το 80% της διακύμανσης της νεοφοβίας προτείνοντας ισχυρή επίδραση της γενετικής. Οι ειδικοί εξέφρασαν μια ελπίδα πως η καλύτερη κατανόηση του πώς η νεοφοβία εμφανίζεται θα βοηθήσει σε καταλληλότερες μεθόδους παρέμβασης για την αντιμετώπισή της.

Δείτε εδώ ολόκληρη την έρευνα

http://www.ajcn.org/content/86/2/428.abstract

Αγελαδινό γάλα, μέθοδοι επεξεργασίας και υγεία

Αρκετές συστάσεις προτείνουν την κατανάλωση γάλακτος με χαμηλότερα λιπαρά. Η αφαίρεση λίπους από το γάλα ελάχιστα επηρεάζει τα επίπεδα των άλλων θρεπτικών συστατικών του, σε αντίθεση με την αρκετά διαδεδομένη αντίθετη άποψη. Επίσης, οι μέθοδοι επεξεργασίας του, όπως η παστερίωση, έχουν μικρή επίπτωση στη συνολική διατροφική αξία του γάλακτος.

Διατροφική αξία του γάλακτος

Στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, το γάλα μπορεί να προσφέρει πολλά απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, σημαντικά για τη σωστή ανάπτυξη, τα οστά και τα δόντια. Είναι μια πολύτιμη πηγή ασβεστίου, αφού ένα ποτήρι γάλα 200 ml παρέχει το ένα τρίτο της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης ασβεστίου. Είναι επίσης σημαντικό για την πρωτεΐνη, την ενέργεια, τη βιταμίνη Β2, τη βιταμίνη Β12, το φώσφορο και το ιώδιο που προσφέρει. Επιπλέον, η κατανάλωση γάλακτος προσφέρει βιταμίνη Β1, νιασίνη, φυλλικό οξύ, βιταμίνη Α, D και C, κάλιο, μαγνήσιο και ψευδάργυρο στη διατροφή μας.

Τα γάλατα με μειωμένα λιπαρά είναι πιο υγιεινά;

Η κατανάλωση γάλακτος ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών. Οι περισσότεροι καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ πλήρους, μερικώς αποβουτυρωμένου και πλήρως αποβουτυρωμένου γάλακτος (Πίνακας 1). Οι μισές περίπου από τις λιπαρές ουσίες του γάλακτος ανήκουν στην κατηγορία των κορεσμένων λιπαρών οξέων ∙  κατά συνέπεια, η επιλογή γάλακτος με μειωμένα λιπαρά μπορεί να αυμβάλλει στον περιορισμό της πρόσληψης κορεσμένων λιπαρών, ειδικά όταν πρόκειται για άτομα που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες γάλακτος.

Πίνακας 1.  Τύποι γάλακτος

Φυσικό πλήρες γάλα- νωπό ή επεξεργασμένο (βλ. Πίνακα 2 για τις επεξεργασίες του) Γάλα στο οποίο δεν έχει προστεθεί η αφαιρεθεί τίποτα με 3,5-5% λιπαρά ανάλογα με τη φυλή της αγελάδας.
Τυποποιημένο ή κανονικό πλήρες γάλα Γάλα τυποποιημένο σε 3,5 με 4% λιπαρά.
Ημιαποβουτυρωμένο γάλα Έχει αφαιρεθεί η μισή ποσότητα λίπους. Περιέχει 1,5-1,8% λιπαρά.
Αποβουτυρωμένο (χαμηλών λιπαρών) γάλα Σχεδόν όλο το λίπος έχει αφαιρεθεί. Περιέχει λιγότερο από 0,5% λιπαρά.
Γάλα με μειωμένη λακτόζη ή γάλα ελεύθερο λακτόζης Το σάκχαρο του γάλακτος (λακτόζη) έχει μερικώς ή ολικώς απομακρυνθεί προορίζεται για ανθρώπους με δυσανοχή στη λακτόζη.

Το λίπος είναι συμπυκνωμένη  πηγή ενέργειας, γι’ αυτό και η αφαίρεση του λίπους του γάλακτος μειώνει και τις θερμίδες του. Το ημιαποβουτυρωμένο γάλα δίνει περίπου τα δύο τρίτα των θερμίδων σε σχέση  με το πλήρες γάλα, ενώ το αποβουτυρωμένο γάλα δίνει μόνο τις μισές θερμίδες. Ωστόσο, οι περισσότερες υγειονομικές αρχές συνιστούν ότι τα παιδιά κάτω των δύο ετών δεν θα πρέπει να καταναλώνουν γάλα με μειωμένα λιπαρά, αφού χρειάζονται τη συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας (λίπος) για ταχεία ανάπτυξη, και ειδικότερα για τη σωστή ανάπτυξη του νευρικού συστήματος. Το αποβουτυρωμένο γάλα δεν θα πρέπει να εισαχθεί στη διατροφή μέχρι την ηλικία των πέντε ετών.

Μικρές επιπτώσεις της αφαίρεσης λίπους

Το ασβέστιο, οι πρωτεΐνες και άλλα θρεπτικά συστατικά του γάλακτος δύσκολα βρίσκονται στο λίπος του γάλακτος ∙  έτσι, διατηρούνται όταν αυτό αφαιρεθεί. Η βιταμίνη Α και μια μικρή ποσότητα της βιταμίνης D βρίσκονται στο λίπος, αφού είναι λιποδιαλυτές βιταμίνες, οπότε κι απομακρύνονται κατά την αποβουτύρωση του γάλακτος.

Καθιστώντας το γάλα ασφαλές για κατανάλωση

Το μεγαλύτερο ποσοστό του γάλακτος  που καταναλώνουμε είναι παστεριωμένο γάλα μακράς διαρκείας -ESL, γάλα επεξεργασμένο σε υπερυψηλή θερμοκρασία ή UHT (Πίνακας 2). Η παστερίωση έχει πολύ μικρή επίδραση στη γεύση και στη διατροφική ποιότητα του γάλακτος και βοηθάει στο να αυξηθεί  η διάρκεια ζωής του. Το γάλα μακράς διαρκείας -ESL διαρκεί για περίπου 3 εβδομάδες κι έχει τη γεύση του φρέσκου γάλακτος. Το γάλα UHT διατηρείται για αρκετούς μήνες εκτός ψυγείου, αν έχει συσκευαστεί σε αεροστεγείς συσκευασίες, αλλά όταν ανοιχτεί έχει την ίδια διάρκεια ζωής με το φρέσκο γάλα. Όπως και στην παστερίωση, η επίδραση της επεξεργασίας στη διατροφική ποιότητα του γάλακτος είναι μικρή, αλλά το UHT γάλα έχει  χαρακτηριστική γεύση. Η πιο έντονη θερμική επεξεργασία της αποστείρωσης του γάλακτος καταστρέφει περίπου τη μισή ποσότητα των βιταμινών C και Β1.

Το φιλτράρισμα του γάλακτος μέσω μεμβρανών με πολύ μικρούς πόρους, μια διαδικασία που ονομάζεται μικροδιήθηση, μπορεί να απομακρύνει > 99% των βακτηρίων. Τα βακτήρια που συγκρατούνται από τη μεμβράνη υπόκεινται στη συνέχεια σε θερμική επεξεργασία ξεχωριστά και προστίθενται πίσω στο φιλτραρισμένο γάλα. Αυτό ελαχιστοποιεί τις απώλειες θρεπτικών συστατικών και τις αλλαγές της γεύσης που προκαλούνται από τη θερμότητα.

Το νωπό γάλα έχει μικρή διάρκεια ζωής και η κατανάλωσή του είναι λιγότερο ασφαλής από την κατανάλωση επεξεργασμένου γάλακτος, λόγω της πιθανής παρουσίας σε αυτό παθογόνων μικροοργανισμών.

Άλλα είδη επεξεργασίας γάλακτος

Τα περισσότερα είδη γάλακτος που πωλούνται στα καταστήματα είναι ομοιογενοποιημένα, γι’ αυτό και δεν παρατηρείται σχηματισμός στρώσης λίπους (κρέμας) στην επιφάνειά τους. Αυτό συμβαίνει, επειδή τα λιποσφαίρια του γάλακτος  διαλύονται μηχανικά, έτσι ώστε να είναι ομοιόμορφα κατανεμημένα σε όλο το γάλα. Η ομογενοποίηση δεν επηρεάζει τη θρεπτική αξία του γάλακτος.

Το συμπυκνωμένο ή γάλα εβαπορέ έχει τη διπλάσια συγκέντρωση στα περισσότερα θρεπτικά συστατικά και στην ενέργεια σε σχέση με το φρέσκο γάλα, αφού το μισό νερό έχει απομακρυνθεί, αλλά λόγω της αποστείρωσης έχει χάσει τις βιταμίνες B1 και C.

Η σκόνη γάλακτος, είτε πλήρης είτε αποβουτυρωμένη, όταν επανέλθει σε υγρή μορφή με την προσθήκη νερού, έχει παρόμοιες ποσότητες πρωτεϊνών, λίπους, θερμίδων και ανόργανων συστατικών με το φρέσκο γάλα, αλλά μερικές από τις βιταμίνες καταστρέφονται εξαιτίας της θερμικής επεξεργασίας. Μερικές φορές, στη σκόνη γάλακτος προστίθενται βιταμίνες.

Πίνακας 2. Κοινές επεξεργασίες, προκειμένου να καταστεί το γάλα ασφαλές για κατανάλωση

Παστεριωμένο γάλα Γάλα που έχει υποστεί ήπια θερμική επεξεργασία (72-75°C για 15-30 δευτερόλεπτα) για να θανατωθούν οι παθογόνοι μικροοργανισμοί.
Γάλα UHT (Γάλα υπερυψηλής θερμοκρασίας) Γάλα που θερμαίνεται σε υψηλότερη θερμοκρασία (≥ 135°C για τουλάχιστον 1 δευτερόλεπτο) για να καταστραφούν  οι περισσότεροι μικροοργανισμοί που περιέχει.
Αποστειρωμένο γάλα Γάλα που υπόκειται σε επεξεργασία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (περίπου 110°C για 20-30 λεπτά) για να καταστραφούν όλοι οι μικροοργανισμοί που περιέχει.
Γάλα μακράς διαρκείας Μικρο-φιλτραρισμένο ή/και επεξεργασμένο με θερμότητα.

Βιβλιογραφικές αναφορές

  1. Food Standards Agency (2008). The Manual of Nutrition, 11th ed. UK
  2. UK Dairy Council: www.milk.co.uk

Πηγή: EuFIC

Ουμάμι (Umami)

Είναι η πέμπτη γεύση. Η γεύση ουμάμι έχει προστεθεί πρόσφατα και αναφέρεται σε ένα είδος γεύσης που παρέχει το γλουτσμινικό μονονάτριο.

Η γεύση ουμάμι υπήρχε ανέκαθεν ως ξεχωριστή γεύση στην Ασιατική κουζίνα, όχι όμως και στη Δυτική. Περιγράφεται ως γεύση πικάντικη , κρεατώδης και ως γεύση ζωμού κρέατος . Και αυτό περίπου είναι το νόημα της λέξης ουμάμι στην Ιαπωνική γλώσσα !

Μάλιστα, η γεύση ουμάμι αποδείχθηκε ότι ως γευστική αίσθηση διαθέτει ξεχωριστούς γευστικούς υποδοχείς, όπως και οι άλλες βασικές γεύσεις, οπότε και δικαιωματικά πλέον εντάσσεται στις βασικές γεύσεις.

Η γεύση ουμάμι συνδέεται με την περιεκτικότητα μιας τροφής σε πρωτεΐνες και τυπικό παράδειγμα γεύσης ουμάμι αποτελεί η γεύση του ψητού μπέικον και των ωριμασμένων τυριών (π.χ. παρμεζάνα, ροκφόρ).