Τα χαρακτηριστικά της διατροφής για μια υγιή εγκυμοσύνη

Τα χαρακτηριστικά της διατροφής για μια υγιή εγκυμοσύνη

Κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν τη σύλληψη όπως και σε όλη την προγεννητική περίοδο θα πρέπει να παρέχεται στις εγκύους η κατάλληλη εκπαίδευση για μια ισορροπημένη διατροφή για τη διάρκεια αυτής της ευαίσθητης περιόδου.

Οι γνώσεις θα πρέπει να εστιάζουν στην επίδραση μια φτωχής σε θρεπτική αξία διατροφής στην αύξηση της εμφάνισης ασθενειών, όπως και ότι η κατάλληλη διατροφή έχει τη δυνατότητα να μειώσει το κίνδυνο θνητότητας.

Οι συστάσεις για μια έγκυο αναφέρουν πως:

  1. Η πρόσληψη Πρωτεΐνης κυμαίνεται στο 1 g/Kg σωματικού βάρους, δηλαδή αντιστοιχεί περίπου στο 10 – 15% των καθημερινών ενεργειακών αναγκών
  1. Η πρόσληψη λίπους κυμαίνεται μεταξύ 25 – 30% των καθημερινών ενεργειακών αναγκών. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ανάλογα με το τρίμηνο, η περιεκτικότητα της διατροφής σε λιπαρά πρέπει να αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 11 – 15 g ημερησίως, μια επαρκή ποσότητα λιπαρών οξέων πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψιν
  1. Η πρόσληψη Υδατανθράκων κυμαίνεται μεταξύ 45 – 60%.

Πρέπει να τονιστεί πως:

  • Ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει δυσμενή επίδραση στην ανάπτυξη του εμβρύου και στο βάρος γέννησης των νεογέννητων˙ μιας και το χαμηλό βάρος γέννησης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για υπέρταση, διαβήτη, παχυσαρκία ή υπερλιπιδαιμία στην ενήλικη ζωή.

Ακόμα, μπορεί να οδηγήσει σε ανοσολογικές διαταραχές, μυϊκή ατροφία και πρωτεϊνο – ενεργειακή υποθρεψία.

  • Ανεπαρκής πρόσληψη πολυακόρεστων λιπαρών οξέων μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη ανάπτυξη του εμβρύου και περιφέρεια κεφαλιού.
  • Υπερβολική πρόσληψη υδατανθράκων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο υπεργλυκαιμίας για τη μητέρα και οδηγεί σε υπεργλυκαιμία και υπερινσουλιναιμία στο έμβρυο, οδηγώντας σε αυξημένη πρωτεϊνοσύνθεση στο έμβρυο και εναπόθεση λίπους και γλυκογόνου στους ιστούς, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε μακροσωμία.
  1. Ένα σημαντικό στοιχείο της σωστής διατροφής των εγκύων γυναικών είναι η παροχή επαρκών ποσοτήτων βιταμινών και ανόργανων συστατικών, ιδίως εκείνων που ελάχιστα υπάρχουν στα τρόφιμα.
  • Η σύσταση για τη βιταμίνη D είναι 20 – 25 μg ημερησίως.

Η βιταμίνης D επηρεάζει την έκφραση γονιδίων που ρυθμίζουν την αγγειογένεση˙ με την ανεπάρκεια αυτής να μπορεί να προκαλέσει από προεκλαμψία και σακχαρώδη διαβήτη κύησης ως ραχίτιδα.

  • Η σύσταση για το φυλλικό οξύ (Β9) είναι 600 μg ημερησίως.

Το φυλλικό οξύ συμμετέχει στη σύνθεση των ερυθροκυττάρων και στη σύσταση του DNA. Επίσης, δρα ως συμπαράγοντας σε μεταβολικές αλλαγές της ομοκυστεΐνης. Η ανεπάρκεια φυλλικού μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της συγκέντρωσης της ομοκυστεΐνης, γεγονός που είναι παράγοντας κινδύνου για την εκδήλωση θρομβωτικών ασθενειών.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν τη σύλληψη και κατά την έναρξη της εγκυμοσύνης η ανεπάρκεια σε φυλλικό μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες στο νευρικό σωλήνα του εμβρύου, ενώ σε πιο προχωρημένα στάδια της εγκυμοσύνης μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο για πρόωρο τοκετό και την εκδήλωση προεκλαμψίας και υπέρτασης.

  • Η σύσταση για το ιώδιο είναι 250 μg ημερησίως.

Το ιώδιο είναι απαραίτητο για την παραγωγή της θυρεοειδικής ορμόνης – θυροξίνης – η οποία συμμετέχει μαζί με άλλες στον πολλαπλασιασμό των νευρικών κυττάρων του αναπτυσσόμενου εμβρύου.

Η σοβαρή ανεπάρκεια ιωδίου κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο αποβολών, πρόωρο τοκετό, διαταραγμένη ανάπτυξη των πνευμόνων του εμβρύου, κώφωση, βλάβη στο κεντρικό νευρικό σύστημα ακόμα και μειωμένη ανάπτυξη του εγκεφάλου που δεν αναστρέφεται στο έμβρυο.

  • Η σύσταση για το μαγνήσιο είναι 270 mg ημερησίως.

Το μαγνήσιο είναι συμπαράγοντας του μεταβολισμού των υδατανθράκων, του λίπους και των πρωτεϊνών. Ακόμα, συμμετέχει στη ρύθμιση των επιπέδων του ασβεστίου, της βιταμίνης D και στη δομή των κυτταρικών μεμβρανών.

Η ανεπάρκεια του μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση στη μητέρα και επίσης να δημιουργήσει σε βλάβες στις κυτταρικές μεμβράνες.

Σημαντική συνεπώς είναι η δίαιτα κάθε γυναίκας που θέλει να φέρεις εις πέρας μια υγιή τελειόμηνη εγκυμοσύνη, προσφέροντας όλες εκείνες τις συνθήκες για επαρκή ανάπτυξη του εμβρύου θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες της και να χαρακτηρίζεται από επαρκή πρόσληψη:

Πρωτεϊνών, Λίπους και Υδατανθράκων, λαμβάνοντας υπόψιν τις συστάσεις για το κατάλληλο μέγεθος της μερίδας και το θερμιδικό περιεχόμενο που διαφοροποιείται ανάλογα με το τρίμηνο της εγκυμοσύνης.


Πηγές:
WiolettaWaksmańska et. al, The dietary composition of women who delivered preterm and full-term infants, Applied Nursing Research 35 (2017)


Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη- Μέρος 2ο

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

Μέρος 2ο

Πολλές φορές η μετακίνηση πληθυσμών, αυτή καθαυτή, οδηγεί σε αλλαγές στον τύπο και την ποιότητα των τροφίμων που αυτοί οι άνθρωποι καταναλώνουν, όπως επίσης και στην τροποποίηση της διαδικασίας της μαγειρικής παρασκευής τους. Παραδείγματος χάριν τρόφιμα όπως ρύζι, ζυμαρικά, καλαμπόκι αλλά και διάφορα γλυκά είναι εύκολα μεταφερόμενα και δεν αλλοιώνονται γρήγορα οπότε και καταναλώνονται πολύ πιο συχνά. Συνεπώς, όσο η ποιότητα της διατροφής μειώνεται, αυξάνεται και η επιρρέπεια σε προβλήματα υγείας που σχετίζονται με τη διατροφή, όπως η παχυσαρκία, οι καρδιαγγειακές ασθένειες και ο σακχαρώδης διαβήτης.

Στην προσπάθεια που είχε γίνει για ομαδοποίηση των παραγόντων προέκυψαν 7 μεγάλες οικογένειες προκειμένου να μπορέσουν να μελετηθούν:

  • 1. Προέλευση μεταναστών
  • 2. Κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον
  • 3. Αντιλήψεις και πεποιθήσεις γύρω από τη διατροφή
  • 4. Πρόσβαση στα τρόφιμα
  • 5. Αντιλήψεις και πρακτικές γύρω από το σώμα
  • 6. Ψυχολογικοί
  • 7. Κοινωνικές υποδομές και υλικά αγαθά

    Πιο αναλυτικά:

  1. Η προέλευση των μεταναστών αφορά πληροφορίες σχετικά με το πώς:
  • Η χώρα προέλευσης
  • Η αστική ή αγροτική διαμονή στην χώρα προέλευσης
  • Η ηλικία μετανάστευσης
  • Η διάρκεια διαμονής στη χώρα υποδοχής
  • Ο τόπος κατοικίας στη χώρα υποδοχή
  • Η δυτικοποίηση

έχουν λόγο στις διατροφικές επιλογές.

  1. Το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον περιέχει το μεγαλύτερο αριθμό παραγόντων που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως είναι:
  • Η πολιτιστική ταυτότητα
  • Η εθνική ταυτότητα
  • Η εθνικότητα
  • Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις
  • Η αντίληψη για την κουλτούρα της χώρας υποδοχής
  • Η διαδικασία κοινωνικοποίησης στον τόπο κατοικίας
  • Η συμμόρφωση με τις παραδοσιακές διαιτητικές συνήθειες
  • Το φύλο και η ηλικία
  • Η σχέση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
  • Οι κοινωνικοί δεσμοί και το δέσιμο
  1. Στην ομάδα των αντιλήψεων και πεποιθήσεων γύρω από τη διατροφή περιλαμβάνονται:
  • Οι απόψεις σχετικά με τον παραδοσιακό τρόπο μαγειρέματος των φαγητών συγκριτικά με τα προμαγειρεμένα γεύματα που κυκλοφορούν στο εμπόριο
  • Οι προτιμήσεις των μελών της οικογένειας
  • Οι γονικές προτιμήσεις
  • Η εξοικείωση με χαρακτηριστικά τρόφιμα της χώρας υποδοχής πριν από την μετανάστευση
  • Η εξοικείωση με τρόφιμα στο νέο περιβάλλον αλλά και με νέους τρόπους πραγματοποίησης των αγορών
  • Οι αντιλήψεις και πεποιθήσεις γύρω από τα υγιεινά τρόφιμα
  • Η αντίληψη για το κόστος αγοράς των τροφίμων
  • Τον κοινωνικό ρόλο του φαγητού
  1. Η πρόσβαση στα τρόφιμα περιλαμβάνει παράγοντες σχετικούς με:
  • Τη διαθεσιμότητα των τροφίμων στο νέο περιβάλλον και το χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένου και πιο παραδοσιακών τροφίμων της χώρας προέλευσης των μεταναστών
  • Τα υγιεινά ή τρόφιμα που είναι πιο κοντά στις προτιμήσεις τους
  • Τη προσβασιμότητα στα τρόφιμα όσον αφορά τη φυσική μετακίνηση των ατόμων για να κάνουν την αγορά των παραδοσιακών τροφίμων
  • Το κόστος των τροφίμων
  • Την εποχικότητα των τροφίμων
  • Την έλλειψη χρόνου για το μαγείρεμα των παραδοσιακών τους τροφίμων
  • Τις αλλαγές στον τρόπο ζωής τους σχετίζεται με εργασιακές και σχολικές υποχρεώσεις
  1. Οι αντιλήψεις και οι πρακτικές γύρω από το σώμα αφορά παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως:
  • Η αντίληψη γύρω από το θέμα της υγείας
  • Η τάση για να ακολουθήσουν κάποια δίαιτα
  • Η αντίληψη για την εικόνα του σώματος
  • Η γνώση και η άποψη σχετικά με το δείκτη μάζας σώματος και η προτίμηση σχετικά με το σωματότυπο
  1. Οι ψυχολογικοί παράγοντες περιλαμβάνουν παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά όπως:
  • Η αντίληψη του συμπεριφοριστικού ελέγχου
  • Η αντίληψη σχετικά με τις συνήθειες των ομάδων
  • Οι γευστικές προτιμήσεις
  • Η κινητοποίηση και τα κίνητρα
  • Οι παρελθοντικές συμπεριφορές
  1. Οι κοινωνικές υποδομές και τα αγαθά περιλαμβάνουν παράγοντες όπως:
  • Την εκμάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής
  • Το μορφωτικό επίπεδο
  • Τη κοινωνικοοικονομική κατάσταση
  • Το εισόδημα
  • Τη διατροφική εκπαίδευση

Συνεπώς, τα κύρια μηνύματα που καλό θα ήταν να σημειωθούν είναι τα εξής:

  • Για αυτούς τους ανθρώπους είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσουν τις διατροφικές συνήθειες που τους επιβάλλει η κουλτούρα τους, παρά το κόστος των τροφίμων.
  • Μερικές αλλαγές στις διαιτητικές τους συνήθειες προέρχονται άμεσα από τη μη διαθεσιμότητα ή τις απαγορευτικές τιμές ορισμένων τροφίμων στη χώρα υποδοχής.
  • Η συνήθως χαμηλή εργασιακή αμοιβή τους, τους περιορίζει σε τροφικές επιλογές καταλήγοντας έτσι σε μειωμένης ποιότητας τρόφιμα, όπως είναι εκείνα που είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά οξέα. Παράλληλα, αγοράζουν και λιγότερα φρούτα και λαχανικά και καταναλώνουν περισσότερα επεξεργασμένα τρόφιμα που είναι πλούσια σε λίπος, ζάχαρη ή αλάτι.
  • Οι αντιλήψεις γύρω από τα τρόφιμα και κυρίως όσον αφορά τυχόν θεραπευτικές τους ιδιότητες παίζουν καίριο ρόλο στην τροφική τους επιλογή.
  • Οι διαιτητικοί νόμοι που επιβάλλονται από κάθε θρησκεία μπορούν είτε να απαγορεύουν εντελώς την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων, άλλα τρόφιμα να τα επιτρέπουν περιστασιακά ή μόνο σε μικρές ποσότητες.
  • Οι διαιτητικές επιλογές επηρεάζονται από τη γενιά και την ηλικία, αφού οι παλαιότερες γενιές δυσκολεύονται πολύ περισσότερο από ότι οι νεότερες στο να αλλάξουν τις διατροφικές τους συνήθειες μιας και είναι περισσότερο διαχωρισμένοι από το πληθυσμό της χώρας υποδοχής και συνεπώς συνεχίζουν να καταναλώνουν τα παραδοσιακά τους τρόφιμα.

Πηγές:

  • Hibbah Araba Osei-Kwasi, Systematic mapping review of the factors influencing dietary behaviour in ethnic minority groups living in Europe: a DEDIPAC study, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity (2016) 13:85
  • Gilbert PA et. al., Changing dietary habits of ethnic groups in Europe and implications for health., Nutr Rev. 2008 Apr;66(4):203-15.

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά των μειονοτήτων στην Ευρώπη

Η πολυπολιτισμικότητα και η μετακίνηση των πληθυσμών είναι ένα από τα πιο έντονα χαρακτηριστικά του αιώνα, τόσο σε ευρωπαϊκό και έπειτα σε ελληνικό επίπεδο. Το ανησυχητικό είναι πως σε αυτούς τους πληθυσμούς παρατηρείται αύξηση:

  • της συχνότητας εμφάνισης μη μεταδιδόμενων ασθενειών σχετιζόμενες με τη διατροφή όπως και
  • των χαμηλής ποιότητας διατροφικών συνηθειών,

δεδομένου ότι σημαντικό ρόλο έχει το επίπεδο διαβίωσης αυτών των ανθρώπων.

Λαμβάνοντας υπόψιν πως το προφίλ της Ευρώπης αλλάζει είναι σημαντικό να δοθεί βάση στους διατροφικούς παράγοντες που επηρεάζουν τους εν λόγω πληθυσμούς προκειμένου να αναπτυχθούν πολιτικές υγείας. Ας μην ξεχνάμε λοιπόν ότι:

  • Το πολιτισμικό και
  • Το πολιτιστικό υπόβαθρο

αυτών των ανθρώπων ανά εθνικότητα επηρεάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό και τη διατροφική τους συμπεριφορά.

Ένας από τους πιο χρηστικούς τρόπους διερεύνησης της αλληλεπίδρασης των παραγόντων ήταν η ομαδοποίηση τους στις εξής 7 κατηγορίες προκειμένου να γίνει μια απόπειρα ολιστικής προσέγγισης του θέματος:

  1. Προέλευση μεταναστών
  2. Κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον
  3. Αντιλήψεις και πεποιθήσεις γύρω από τη διατροφή
  4. Πρόσβαση στα τρόφιμα
  5. Αντιλήψεις και πρακτικές γύρω από το σώμα
  6. Ψυχολογικοί
  7. Κοινωνικές υποδομές και υλικά αγαθά

Επιβεβαιώνεται ξανά πως η δεύτερη και τρίτη κατηγορία παραγόντων έχει τον καθοριστικό ρόλο στο κομμάτι της διατροφικής συμπεριφοράς.

Παράγοντες που αφορούσαν την πλειονότητα πληθυσμών με κοινό χαρακτηριστικό τους χαμηλούς οικονομικούς πόρους αφορούσαν φυσικά:

  • το κόστος των τροφίμων,
  • το εισόδημα,
  • τις κοινωνικές υποδομές,
  • τους χρονικούς περιορισμούς και
  • τη διαθεσιμότητα των τροφίμων.

Μιας και το φαινόμενο της μετανάστευσης εντοπίζεται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, η έρευνα έχει μετακινηθεί από τη διερεύνηση των ”διαφορών’’ στην ανάγκη εξερεύνησης των ‘’ομοιοτήτων’’ στο κομμάτι του κοινωνικοπολιτισμικού περιβάλλοντος και των διατροφικών πεποιθήσεων, αφού το φάσμα των παραγόντων που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά είναι ευρύ.


Πηγές:

  • Hibbah Araba Osei-Kwasi, Systematic mapping review of the factors influencing dietary behaviour in ethnic minority groups living in Europe: a DEDIPAC study, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity (2016) 13:85

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Σνακ και Εφηβεία

Σνακ και Εφηβεία

Τα ποτά και τα τρόφιμα που καταναλώνονται ως σνακ συνεισφέρουν περίπου στο 25% της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης και είναι μια ιδιαιτέρως σημαντική πηγή θρεπτικών συστατικών για τους νέους ηλικίας 2 – 19 ετών.

Τα κίνητρα για την κατανάλωση σνακ είναι:

  • Πείνα:

Η κατανάλωση σνακ συνοδευμένη με το αίσθημα της πείνας είναι συνδεδεμένη με υγιεινές διατροφικές επιλογές, απουσία ωστόσο πείνας συχνά οι έφηβοι οδηγούνται στην κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε λίπος, σάκχαρα και αλάτι.

  • Τοποθεσία:

Η τοποθεσία πιθανόν επηρεάζει την τροφική επιλογή κατά τη λήψη σνακ όπως και το μέγεθος της μερίδας. Έχει φανεί πως η κατανάλωση σνακ στο σπίτι είναι συνδεδεμένη με πιο υγιεινές επιλογές, ενώ η κατανάλωση σε άλλους χώρους είναι συνδεδεμένη με μεγαλύτερο μέγεθος μερίδας και υψηλότερη περιεκτικότητα λίπους / χαμηλότερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.

  • Κουλτούρα:

Η κατανάλωση σνακ μπορεί να επηρεαστεί από:

  • Το κοινωνικό περιβάλλον
  • Τις πεποιθήσεις γύρω από το φαγητό
  • Την κοινωνικο – οικονομική κατάσταση

Έχει παρατηρηθεί πως σε μια παρέα που έχει βγει για φαγητό αν καταναλώσουν συνολικά αυξημένη ποσότητα φαγητού, τότε το άτομο θα τείνει να καταναλώσει περισσότερο.

Σημαντικό ρόλο επίσης κατέχει και η ανασφάλεια για το φαγητό, με αποτέλεσμα να συνηθίζουν να αποφεύγουν τα σνακ αφού έχουν περιορισμένη ή καθόλου πρόσβαση στο φαγητό κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Συμπεριφορές που μπορούν να επηρεάσουν τα ενδιάμεσα γεύματα:

  • Παράλληλες δραστηριότητες:

Η κατανάλωση τροφίμων όταν γίνεται παράλληλα με άλλες δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα εκείνη την ώρα έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται το μέγεθος του φαγητού που θα καταναλωθεί μετέπειτα μέσα στην ημέρα.

  • Επιβράβευση:

Η ευαισθησία στην επιβράβευση μπορεί να οδηγήσει στην επιλογή ενεργειακά πυκνών τροφίμων και αναψυκτικών πλούσιων σε ζάχαρη.

Τα οφέλη στην υγεία

Η συχνή κατανάλωση φαγητού μπορεί να βελτιώσει το λιπιδαιμικό προφίλ και να μειώσει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά.

Αμφιλεγόμενη είναι η επίδραση της συνήθειας κατανάλωσης σνακ μέσα στην ημέρα στο σωματικό βάρος αφού φαίνεται πως συνδέεται αντίστροφα με το συνολικό λίπος του σώματος στους νορμοβαρείς, ενώ σχετίζεται θετικά με την περιφέρεια μέσης και το πάχος του υποδόριου λίπους στους υπέρβαρους.

Η ανησυχία αναφορικά με τα σνακ έγκειται στην αύξηση της κατανάλωσης ενεργειακά πυκνών τροφίμων, φτωχών σε θρεπτικά συστατικά, με τελική αύξηση της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης.

Αυτό δε σημαίνει πως προτρέπουμε τα παιδιά να μην καταναλώνουν σνακ, αλλά πρέπει να δοθεί προσοχή στο τι επιλέγουν να καταναλώσουν ως σνακ:

  • αποφεύγοντας τρόφιμα ή ποτά πλούσια σε λίπος ή σάκχαρα
  • επιλέγοντας τρόφιμα που καλύπτουν τις διατροφικές ανάγκες.

Πηγές:

  • Larson N, Story M, A review of snacking patterns among children and adolescents: what are the implications of snacking for weight status?, Child Obes. 2013 Apr;9(2):104-15
  • Hess JM et. al., What Is a Snack, Why Do We Snack, and How Can We Choose Better Snacks? A Review of the Definitions of Snacking, Motivations to Snack, Contributions to Dietary Intake, and Recommendations for Improvement., Adv Nutr. 2016 May 16;7(3):466-75

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και Διαχείριση Σωματικού βάρους

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και Διαχείριση Σωματικού βάρους

Κατάσταση Βάρους και Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1

Ο Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ποτέ δεν είχε συνδεθεί ιδιαίτερα με την πρόσληψη σωματικού βάρους και τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας˙ ωστόσο τα επίσημα στοιχεία αναφέρουν πως:

  • το 50% των ενηλίκων και το 36% των εφήβων είναι υπέρβαροι/παχύσαρκοι και
  • τα κορίτσια/γυναίκες με σακχαρώδη τύπου 1 είναι πιο επιρρεπείς να αυξήσουν το σωματικό τους βάρος σε σχέση με τα αγόρια/άνδρες.

Είναι γνωστό πως η συνεπής ινσουλινοθεραπεία μπορεί να προσφέρει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα όσον αφορά:

  • τον γλυκαιμικό έλεγχο και
  • τη μείωση των μακροχρόνιων επιπλοκών του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1.

Η ποσότητα της ινσουλίνης που χρειάζεται προκειμένου να επιτευχθούν τα παραπάνω αυξάνεται:

  • κατά τη διάρκεια της εφηβείας,
  • την αυξημένη διάρκεια του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και
  • με την αύξηση της ηλικίας.

Βέβαια, η αύξηση των αναγκών του οργανισμού για ινσουλίνη είναι συνδεδεμένη με:

  • την εμφάνιση περισσότερων επιπλοκών,
  • την πρόσληψη σωματικού βάρους και
  • τελικά με το πέρασμα του χρόνου την αύξηση της κατηγοριοποίησης του σωματικού βάρους, λόγω της αναβολικής και λιπογεννητικής δράσης της ινσουλίνης.

Χαρακτηριστικά και συνήθειες του τρόπου ζωής

Οι νέοι με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 που παραλείπουν:

  • το πρωινό γεύμα και
  • το βραδινό τους

είναι πιο πιθανό να γίνουν υπέρβαροι.

Παράλληλα, σε οικογένειες που υπάρχει έστω ένα παιδί με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 έχει φανεί πως υπάρχει σημαντική σύνδεση της κατάστασης σωματικού βάρους των γονιών με εκείνη του παιδιού.

Ακόμα τα αγόρια που μένουν σε γειτονιές ή πηγαίνουν σχολείο σε γειτονιές με αυξημένα ταχυφαγεία (fastfood), τρώνε πιο συχνά από εκεί.

Σχετικά με την παρακολούθηση τηλεόρασης αξίζει να τονιστούν δύο παρατηρήσεις:

  1. Οι νέοι με διαβήτη τύπου 1 καταναλώνουν περισσότερα γραμμάρια λίπους στα γεύματα τους κατά τη διάρκεια που παρακολουθούν τηλεόραση σε σχέση με εκείνους που δεν βλέπουν και
  2. Τα κορίτσια με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 που παρακολουθούν αρκετές ώρες τηλεόραση έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν υπέρβαρες και να έχουν ένα λιγότερο υγιές μεταβολικό προφίλ.

Εμπόδια στην απώλεια βάρους

  1. Εστίαση στο φαγητό και διαιτητικός περιορισμός

Έχει παρατηρηθεί πως ο αυξημένος διαιτητικός περιορισμός στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 συνδέεται με μη καλή γλυκαιμική ρύθμιση. Ακόμα, ο συνεχής περιορισμός συνδέεται με επεισόδια υπερφαγίας όταν το άτομο χάσει την αίσθηση του ελέγχου, γεγονός το οποίο μπορεί να συμβάλλει σε διαταραγμένες διαιτητικές συμπεριφορές και αδηφαγικά επεισόδια. Τέλος, είναι πιθανό πως η αλλαγή από μια άκαμπτη χορήγηση υδατανθράκων σε ένα πιο ευέλικτο πρόγραμμα καταμέτρησης τους μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη κατανάλωση θερμίδων.

  1. Υπογλυκαιμία

Η επαναλαμβανόμενη υπογλυκαιμία και η σύνδεση με την έντονη πείνα και την άδεια του να τρώει κανείς τρόφιμα με αυξημένη περιεκτικότητα ζάχαρης πιθανόν να οδηγήσουν σε υπερφαγία, τύψεις, αιτιολόγηση για υπερφαγικά επεισόδια απαγορευμένων τροφίμων και πιθανώς περισσότερα επεισόδια υπογλυκαιμίας, δημιουργώντας έναν διαιωνιζόμενο από το ίδιο το άτομο κύκλο διαταραγμένων διατροφικών συμπεριφορών που ομοιάζουν με την βουλιμία και τη διαταραχή υπερφαγίας.

Φυσική Δραστηριότητα και Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1

Οι συστάσεις για τα παιδιά και τους εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 προτρέπουν για:

Τουλάχιστον 60 λεπτά ημερησίως μέτριας ή έντονης έντασης αεροβική άσκηση με ασκήσεις έντονης έντασης για ενδυνάμωση των μυών και των οστών το λιγότερο 3 φορές την εβδομάδα σε συνδυασμό με την προσαρμογή του σχήματος ινσουλίνης στις παραπάνω δραστηριότητες, καθώς και των γευμάτων/σνακ με σκοπό την αποφυγή της υπογλυκαιμίας.

Οι συστάσεις για τους ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 προτρέπουν για:

Τουλάχιστον 150 λεπτά εβδομαδιαίως μέτριας ή έντονης έντασης φυσική δραστηριότητα, δηλαδή το λιγότερο 3 μέρες την εβδομάδα αλλά όχι περισσότερες από 2 μέρες συνεχόμενες χωρίς άσκηση.

Τα οφέλη από την άσκηση αφορούν τη βελτίωση:

  • του δείκτη μάζας σώματος,
  • των τριγλυκεριδίων
  • της χοληστερόλης σε παιδιά και εφήβους και
  • τη μείωση της ρετινοπάθειας και της μικροαλβουμινουρίας στους ενήλικες.

Βέβαια φαίνεται πως δε μειώνεται σημαντικά η Α1C, πιθανόν λόγω αυξημένης κατανάλωσης τροφής πριν την άσκηση, είτε ως πηγή ενέργειας είτε ως μέσο αποφυγής της υπογλυκαιμίας που μπορεί να προκληθεί από την άσκηση και με πιθανή συνέπεια την επακόλουθη μετά την άσκηση υπεργλυκαιμία.

Εμπόδια στη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες

Τα πιο σημαντικά εμπόδια για τη συμμετοχή των ατόμων σε αθλητικές δραστηριότητες είναι:

  • Ο φόβος της υπογλυκαιμίας (ο πιο κοινός λόγος) σε όλες τις ηλικιακές ομάδες
  • Η έλλειψη ελεύθερου χρόνου και οι αυξημένες απαιτήσεις στη δουλειά είναι συχνά εμπόδια ενηλίκων και γονιών.
  • Η έλλειψη κινητοποίησης και η ντροπή που μπορεί να νοιώθουν σχετικά με το βάρος τους,
  • Η έλλειψη πρόσβασης σε γυμναστήριο και
  • Η έλλειψη της υποστήριξης από τον κοινωνικό περίγυρο προκειμένου να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες.

Για τα παιδιά και τους εφήβους επιπλέον ισχύουν:

  • Η μείωση ή ο αποκλεισμός της αθλητικής εκπαίδευσης από τα σχολεία
  • Η συμμετοχή σε καθιστικές εξωσχολικές δραστηριότητες μειώνει το χρόνο συμμετοχής σε αθλητικές δραστηριότητες
  • Η μη ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και οι καιρικές συνθήκες λειτουργούν ως εμπόδια για εκείνα.

Συνεπώς ο βέλτιστος τρόπος για να μπορεί κάποιος που πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 θα πρέπει να:

  • Μην παραλείπουν το πρωινό και το βραδινό τους γεύμα
  • Να αποφεύγουν την κατανάλωση junk food
  • Να προσέχουν τι τρώνε κατά τη διάρκεια που περνούν χρόνο μπροστά από μια οθόνη
  • Να αποφεύγουν τους ακραίους διαιτητικούς περιορισμούς και να ακολουθούν ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής βάση των εξατομικευμένων αναγκών τους και του σχήματος ινσουλίνης που ακολουθούν
  • Να ενημερωθούν για τους βέλτιστους τρόπους αντιμετώπισης της υπογλυκαιμίας
  • Να εντάξουν στην καθημερινότητα τους αεροβική άσκηση και ασκήσεις αντιστάσεων προσαρμόζοντας την ινσουλίνη όπως και τα γεύματα/σνακ.

Πηγές:

  • Kimberly A. Driscoll et.al, Biopsychosocial Aspects of Weight Management in Type 1 Diabetes: a Review and Next Steps, Curr Diab Rep (2017)

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Αν τα παιδιά μασούσαν πιο αργά

Αν τα παιδιά μασούσαν πιο αργά

Ας σκεφτούμε μια στιγμή το εξής: λίγο-πολύ συχνά υποβιβάζουμε το φαγητό μας. Τρώμε στα γραφεία μας, όρθιοι, βγάζουμε φαγητό και τρώμε άσκοπα στην κίνηση στο αυτοκίνητο και μασουλάμε ενώ κάνουμε πολλαπλές εργασίες. Τέτοιες ”συμπεριφορές” δεν είναι μόνο ανθυγιεινές για τους ενήλικες, στέλνουν και στα παιδιά (τους μελλοντικούς ενήλικες) ένα ”ανθυγιεινό μήνυμα” να αρνούνται τη σημασία της εκτίμησης του φαγητού και της απόλαυσής του.

Η γρήγορη κατανάλωση καταπνίγει το κρίσιμο σήμα κορεσμού για πληρότητα και διακοπή κατανάλωσης τροφής.

Σε μια πολύ πρόσφατη μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Pediatric Obesity (doi: 10.1111 / ijpo.12091), οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η αναμονή 30 δευτερολέπτων μεταξύ λήψης τροφής επιτρέπει στα παιδιά να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι πια πεινασμένα  αποτρέποντας την λήψη βάρους.

Ο στόχος της μελέτης ήταν να ελαχιστοποιήσει την ποσότητα που έτρωγαν τα παιδιά πριν το στομάχι τους δώσει το σήμα πως δεν πεινάνε πλέον, δηλαδή να αυξήσει το  «αντανακλαστικό κορεσμού». Το σήμα αυτό συνήθως χρειάζεται περίπου 15 λεπτά για να ενεργοποιηθεί, αλλά στη σύγχρονη κοινωνία ολόκληρα γεύματα μπορούν να καταναλωθούν σε πολύ λιγότερο χρόνο.

Η μελέτη έδειξε πως το βάρος των παιδιών που ακολούθησαν την οδηγία να τρώνε πιο αργά μειώθηκε κατά 2% ± 5,7% σε 6 μήνες και κατά 3,4% ± 4,8% σε 1 χρόνο. Αντίθετα, τα παιδιά που συνέχισαν να τρώνε γρήγορα αυξήσαν το βάρος του κατά 5,8% ± 4,4% σε 6 μήνες και κατά 12,6% ± 8,3% σε ένα χρόνο!

Κρατήστε το εξής: μάθετε τα παιδιά σας να τρώνε ήρεμα, να μη βιάζονται και να κάνουν παύσεις κατά το γεύμα τους. Με τον τρόπο αυτό, δίνεται ορθότερο σήμα κορεσμού αλλά και απολαυμβάνουν περισσότερο το φαγητό τους. Επειδή όμως εμείς είμαστε τα πρότυπα για τα παιδιά, ας ξεκινήσουμε από εμάς τους ίδιους!

Διαβάστε εδώ: Μάσησε περισσότερο για να χορτάσεις: ορμόνες και ρύθμιση βάρους


Πηγή: Salazar Vázquez et al. : Control of overweight and obesity in childhood through education in meal time habits. The ‘good manners for a healthy future’ programme, Pediatr Obes. 2016 Dec

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26667210


Επιμέλεια: Χαρά Σκουλαρίκη, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc.

Οστεοαρθρίτιδα- Η συνέπεια της παχυσαρκίας

Οστεοαρθρίτιδα- Η συνέπεια της παχυσαρκίας

Η αρθρίτιδα είναι μια ιατρική κατάσταση που επηρεάζει τις αρθρώσεις. Η βαρύτητα της νόσου ποικίλει από ασθενή σε ασθενή, όπως και ο πόνος που βιώνουν. Αφορά όλες τις ηλικίες, με μια από τις πιο κοινές μορφές να είναι η οστεοαρθρίτιδα.

Η οστεοαρθρίτιδα γίνεται όλο και πιο συχνή με την αύξηση της ηλικίας και μπορεί να είναι αποτέλεσμα τραυματισμού ή λόγω αυξημένης χρήσης των αρθρώσεων (στον αθλητισμό ή/και σε χειρωνακτικά επαγγέλματα). Επηρεάζει κυρίως μεγάλες αρθρώσεις όπως αυτές που βρίσκονται στο γόνατο και στο γοφό, ενώ συχνά εμφανίζεται και στα χέρια, στη βάση του μεγάλου δάκτυλου και στη σπονδυλική στήλη. Η έκβαση της νόσου περιλαμβάνει δυσμορφία του οστού, λειτουργική ανικανότητα και πόνο.

Πως συνδέεται η παχυσαρκία με την οστεοαρθρίτιδα;

H σύνδεση μεταξύ παχυσαρκίας και οστεοαρθρίτιδας υπάρχει αφού έχει φανεί πως η αύξηση του Δείκτη Μάζας Σώματος επηρεάζει αρνητικά την ισορροπία, τη μυϊκή δύναμη, το βάδισμα και το τραυματισμό εξαιτίας πτώσεων. Παράλληλα, η μυϊκή αδυναμία στους ηλικιωμένους είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία για πτώσεις.

Επίσης, σημαντικό ρόλο στην αιτιοπαθολογία της νόσου έχει και η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή που συνυπάρχει με την παχυσαρκία, συμμετέχοντας με την έκκριση προφλεγμονοδών ουσιών, των κυτοκινών. Αυτές οι ουσίες συνεισφέρουν στον περιορισμό της λειτουργικότητας, στην εξέλιξη της νόσου και στον πόνο.

Γιατί είναι σημαντική η απώλεια βάρους;

Η μείωση του σωματικού βάρους είναι καίριας σημασίας για τη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας, μιας και έτσι μειώνεται το φορτίο που έχει να ‘’μεταφέρει’’ το γόνατο και μειώνεται η δράση των κυτοκινών. Μια μείωση του σωματικού βάρους κατά 5% είναι αρκετή προκειμένου να μειωθεί ό πόνος, να βελτιωθεί η λειτουργικότητα και να αυξηθεί η κινητικότητα.

Η αξία της υγιούς απώλειας βάρους

Η απώλεια σωματικού βάρους δίχως ισορροπία και έλεγχο μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια οστικής και μυϊκής μάζας με αποτέλεσμα τη αύξηση των πιθανοτήτων για κατάγματα. Συνεπώς, η κατανομή των θερμίδων είναι καίριας σημασίας για αυτό προτείνεται:

15 – 20% από πρωτεΐνη, < 30% από λίπος και 45 – 60% από υδατάνθρακες.

 

  • Τρόφιμα που μπορούν να φανούν βοηθητικά

Μερικά τρόφιμα έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον αφού λόγω των αντι – φλεγμονοδών τους επιδράσεων ίσως και μπορούν να μετριάσουν τα συμπτώματα της νόσου, όπως τον πόνο.

Τέτοια τρόφιμα είναι:

  • Πράσινο τσάι
  • Ρόδι
  • Τζίντζερ
  • Κουρκουμάς

Η σημασία της άσκησης

Η επίδραση της άσκησης είναι διττής φύσης μιας και έχει τόσο πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα στην προσπάθεια για βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.

Πλεονεκτήματα:

  • Βελτίωση της μυϊκής δύναμης
  • Ενίσχυση της καρδιαγγειακής κατάστασης
  • Μείωση της ινσουλινο – αντίστασης
  • Προώθηση του ευ – ζην
  • Ενίσχυση της πιθανότητας να διατηρηθεί η απώλεια του σωματικού βάρους

Μειονεκτήματα:

  • Πιθανόν μπορεί να προάγει την απώλεια χόνδρου
  • Περιορισμένη επίδραση στην απώλεια βάρους ή ακόμα μπορεί να έχει και ανασταλτική επίδραση
  • Αύξηση του κινδύνου για τραυματισμό

Παρ’ αυτά το περπάτημα, ασκήσεις στο νερό αλλά και ασκήσεις μυικής ενδυνάμωσης είναι αρκετά επιβοηθητικές για τη βελτίωση της καθημερινότητας των ασθενών.

Η συμπεριφοριστική παρέμβαση μπορεί να καθορίσει την έκβαση της θεραπείας

Η συμπεριφοριστικά θεωρία περιλαμβάνει:

  • Τις προσδοκίες που προέρχονται από το ίδιο το άτομο:

Αφορούν τις πεποιθήσεις του ατόμου ώστε να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του για τη συγκεκριμένη περίσταση. Αυτές οι πεποιθήσεις καθορίζονται από: τη συμπεριφορά, τα φυσικά συμπτώματα (π.χ. πόνος, κούραση), όρεξη και κοινωνικο/ περιβαλλοντικοί παράγοντες.

  • Τις εξωτερικές προσδοκίες:

Αναφέρονται στο κόστος και στο όφελος μιας συμπεριφοράς. Οι άνθρωποι προθυμοποιούνται να δοκιμάσουν όταν τα οφέλη μιας παρέμβασης είναι περισσότερα από το κόστος αυτής.

  • Τα κίνητρα:

Αναφέρονται στην αξία όταν οι άνθρωποι συνδέουν την παρέμβαση με την έκβασή της. Η εξατομίκευση είναι πολύ σημαντική προκειμένου η παρέμβαση να είναι επιτυχημένη.

Ο συνδυασμός ισορροπημένης διατροφής μαζί με επιθεωρούμενη άσκηση μπορεί να επιφέρει θεαματικές αλλαγές στην καθημερινότητα των ανθρώπων με οστεοαρθρίτιδα. Έτσι, όχι απλά μπορεί να επιβραδυνθεί η νόσος αλλά παράλληλα θα μπορούν να νοιώθουν πως μπορούν να είναι αυτάρκης, δίχως να πονάνε και να αισθάνονται περιθωριοποιημένοι.


Πηγές:

  • https://www.bda.uk.com/foodfacts/OsteoArthritis.pdf
  • Wluka AE. et. al., Tackling obesity in knee osteoarthritis., Nat Rev Rheumatol. 2013 Apr;9(4):225-35
  • Messier SP et. al., Diet and exercise for obese adults with knee osteoarthritis., Clin Geriatr Med. 2010 Aug;26(3):461-77

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Συναισθηματικό φαγητό – Η δύναμη των συναισθημάτων

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΦΑΓΗΤΟ Η δύναμη των συναισθημάτων

Ως συναισθηματικό ή παρηγορητικό φαγητό εννοούνται τα τρόφιμα των οποίων η κατανάλωση προκαλεί μια ψυχολογικά άνετη και ευχάριστη κατάσταση. Έχει βρεθεί πως στο πλαίσιο της κοινωνικό – συναισθηματικής κατάστασης του ατόμου μπορούν να επηρεαστούν:

  • οι προτιμήσεις των τροφίμων και πως
  • η παιδική ηλικία μπορεί να είναι κρίσιμη στη διαμόρφωση προτιμήσεων και συνηθειών που αφορούν τη διατροφή.

Οι άνθρωποι ελκύονται από τα τρόφιμα λόγω συνδυασμού φυσιολογικών και ψυχολογικών αναγκών, μπορούν να επηρεαστούν από τη γεύση, μιας και συνήθως είναι πλούσια σε ζάχαρη και λίπος και τελικά να εκδηλώσουν συγκεκριμένες προτιμήσεις σε αυτή την κατηγορία τροφίμων.

Φυσιολογική ανάγκη μπορεί να εννοηθεί:

  • η αυξημένη επιθυμία για κάποιο τρόφιμο λόγω έλλειψης θερμίδων ή θρεπτικών συστατικών,
  • η εθιστική επίδραση των τροφών παραδείγματος χάριν της σοκολάτας και
  • το στρες.

Η πιο πιθανή εξήγηση για τον τρόπο δράσης του στρες είναι πως:

Όταν καταναλώνονται υψηλής γευστικής αξίας τρόφιμα λόγω των ηδονικών ιδιοτήτων ανταμοιβής μειώνουν το συναισθηματικό φορτίο που έχουν να διαχειριστούν εξαιτίας της στρεσογόνου κατάστασης.

Ψυχολογική ανάγκη θεωρείται:

  • το κοινωνικό πλαίσιο,
  • η κοινωνική αναγνώριση και
  • η απάντηση σε ερεθίσματα που επηρεάζουν τις αντιλήψεις που δημιουργεί το άτομο γύρω από τα τρόφιμα, π.χ. τρόφιμα ‘’ανταμοιβής’’.

Μερικά πράγματα που ίσως δε γνωρίζατε για το συναισθηματικό ή παρηγορητικό φαγητό :

  • Μπορεί να αποτελείται και από τρόφιμα που σχετίζονται με σνακ, όπως σοκολάτα και παγωτό και από αυτά που απαρτίζουν το κυρίως γεύμα, όπως μπριζόλες, φαγητά της κατσαρόλας και σούπες.
  • Επηρεάζεται από το φύλο, οι γυναίκες προτιμούν τρόφιμα που σχετίζονται με το σνακ, ενώ οι άνδρες με τρόφιμα που συνιστούν το κυρίως γεύμα.

 

  • Επηρεάζεται από την ηλικία, οι νέοι προτιμούν τρόφιμα που σχετίζονται με το σνακ, ενώ οι μεγαλύτεροι τρόφιμα που συνιστούν το κυρίως γεύμα.

Πηγές:

  • Brian Wansin et. al., Exploring comfort food preferences across age and gender, Physiology & Behavior, Volume 79, Issues 4–5, September 2003, Pages 739-747

 

  • Eva Pool et. al., Is comfort food really comforting? Mechanisms underlying stress-induced eating, Food Research International, Volume 76, Part 2, October 2015, Pages 207–215

Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com

Έναν (ελληνικό) καφέ πριν την προπόνηση, παρακαλώ

 

Με αφορμή μια μελέτη των Church και συνεργατών σχετικά με την επίδραση του ελληνικού καφέ στην ποδηλασία

Επιμέλεια: Χαρά Σκουλαρίκη

Περί καφέ:

Ποιός ξυπνάει χωρίς καφέ; Η κατανάλωση καφέ είναι από τις αγαπημένες συνήθειες παγκοσμίως. Εχει τεράστια εμπορική, γεωργική και κοινωνική σημασία και συχνά τα ροφήματα καφέ καταναλώνεται για τις διεγερτικές του επιδράσεις. Ο καφές είναι μια εξαιρετικά συμπυκνωμένη πηγή καφεΐνης με περιεκτικότητα περίπου 2%.

Τα διεγερτικά αποτελέσματα του καφέ αποδίδονται στη φαρμακολογική δραστικότητα της καφεΐνης, που δρα ως ανταγωνιστής υποδοχέων αδενοσίνης στον εγκέφαλο (η αδενοσίνη ”ας πούμε” πως είναι μια ουσία που προκαλεί τον ύπνο) .

Η μέση περιεκτικότητα σε καφεΐνη ενός ροφήματος καβουρδισμένου και αλεσμένου καφέ είναι περίπου 85 mg ανά 150 mL (1 φλιτζάνι), του στιγμιαίου καφέ 60 mg, του “ντεκαφεϊνέ” 3 mg, του τσαγιού από φύλλα ή από φακελάκι 30 mg, του στιγμιαίου τσαγιού 20 mg και ενός ροφήματος κακάο ή ζεστής σοκολάτας 4 mg. ‘Ενα ποτήρι (200 mL) ενός καφεϊνούχου αναψυκτικού περιέχει 20 έως 60 mg καφεΐνης. Εκτιμάται ότι οι ενήλικες στις αναπτυγμένες χώρες καταναλώνουν κατά μέσο όρο 200 mg καφεΐνης ημερησίως προερχόμενης κυρίως από κατανάλωση καφέ, τσαγιού και διαφόρων αναψυκτικών. Στις βόρειες χώρες της Ευρώπης η ημερήσια κατανάλωση συχνά ξεπερνά και τα 400 mg.

Ωστόσο, η μεγάλη ποικιλία των ειδών καφέ, οι συνθήκες ψησίματος και οι διαδικασίες επεξεργασίας που χρησιμοποιούνται, οδηγούν σε σημαντική βιολογική διακύμανση της ποσότητας καφεϊνης που περιέχεται σε κάθε είδος καφέ.

Σε αντίθεση με άλλα είδη καφέ, ο ”ελληνικός” καφές δεν φιλτράρεται αλλά η μέθοδος παρασκευής του περιλαμβάνει βραδέως βραστό νερό που αναμειγνύεται με λεπτές σκόνη καβουρδιμένου καφέ. Αυτό το ”στυλ” προετοιμασίας έχει ως αποτέλεσμα μια μεγαλύτερη ποσότητα βιολογικά ενεργών συστατικών που παραμένουν στο τελικό προϊον και πιθανόν συμβάλλει στην υψηλότερη συγκέντρωση καφεΐνης σε σύγκριση με άλλους τύπους καφέ και στυλ προετοιμασίας.

Η καφεϊνη:

Η κατανάλωση καφεΐνης έχει σημαντικη εργογόνα επίδραση, βοηθάει δηλαδή την αθλητική απόδοση:

  • Αποτρέπει την οξείδωση γλυκογόνου των μυών (βοηθαέι δηλαδή στην αθλητική οικονομία) και ίσως αυξάνει την οξείδωση του λίπους. Οι προτεινόμενοι μηχανσιμοί είναι μέσω της αυξημένης δραστηριότητας του συμπαθητικού νευρικού συστήματος αλλά και άμεσων επδράσεων στα υπέυθυνα ένζυμα στην διάσπαση και σύνθεση του γλυκογόνου
  • Ενισχύει την ικανότητας εκτέλεσης διανοητικών καθηκόντων, συμπεριλαμβανομένων της ενισχυμένης εγρήγορσης και της προσοχής/ εστιάσης τόσο στις καθημερινές δραστηριότητες όσο κατά τη σωματική δραστηριότητα
  • Αντίστοιχα, η καφεϊνη μπορεί να αυξήσει την ετοιμότητα και να βελτιώσει το χρόνο αντίδρασης
  • Μπορεί να αυξήσει το χρόνο μέχρι εξάντλησης κατά την άσκηση στο 100% της VO2max κάτι που μάλλον αποδίδεται σε ψυχολογικούς παράγοντες όπως η αντίληψη της κόπωσης
  • Μπορεί να βελτιώσει την απόδοση σε ασκήσεις αντοχής διάρκειας μεγαλύτερης από μια ώρα.
  • Έχει αναφερθεί πως η άνυδρη καφεΐνη (δηλαδή, σε μη χημικούς όρους, η καφεϊνη που έχει ”αφυδατωθεί” ) θεωρείται ως ανώτερη για τη βελτίωση της απόδοσης αντοχής σε σύγκριση με κατανάλωση καφέ

Διαβάστε εδώ: Καφεϊνούχο ή όχι τζελάκι στον αγώνα;

Διαβάστε εδώ: Ελληνικός καφές: το κλειδί για μακροζωία


Η έρευνα των Church et al:

Η ομάδα των Church και συνεργατών μελέτησε την επίδραση οξείας κατανάλωση τούρκικου – εμείς θα τον πούμε ελληνικό- καφέ με συγκέντρωση 3,0 mg καφεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους σε ποδηλατική δοκιμασία μέγιστης προσπάθειας.
Με τί αποτελέσματα;
Καταρχάς, η μελέτη έδειξε πως οι συγκεντρώσεις της καφεΐνης στο πλάσμα αυξήθηκαν σημαντικά μέσα σε 30 λεπτά μετά την κατάποση ελληνικούκαφέ. Οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν ελληνικό καφέ παρουσίασαν σημαντικά ταχύτερη αντίδραση και ανέφεραν αίσθηση περισσότερης ενέργειας.  Το 60% των συμμετεχόντων θεωρήθηκε ότι ανταποκρίθηκαν και ολοκήρωσαν τη δοκιμασία ταχύτερα (5%)

Συμπέρασμα; 

Η καφεϊνη αποτελεί ένα αποτελεσματικό εργογόνο βοήθημα ενώ η κατανάλωση καφέ, πριν την προπόνηση ή και μέσα στην προπόνηση συνηθίζεται από τους περισσότερους ποδηλάτες. Σύμφωνα με την παραπάνω μελέτη ο ελληνικός καφές, άξια μπορεί να είναι στις πρωτες επιλογές των αθλητών. Παρ’όλ’αυτά, καλό να πειραματιστείτε με τη δοσολογία καφέ στην προπόνηση καθώς παρουσιάζονται μεγάλες διακυμάνσεις στην ευαισθησία που παρουσιάζει ο κάθε αθλητής στην καφεϊνη.


Πηγή/ Διαβάστε περισσότερα για τη μελέτη εδώ:

Church et al. : The effect of an acute ingestion of Turkish coffee on reaction time and time trial performance, Journal of the International Society of Sports Nutrition (2015)

https://jissn.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12970-015-0098-3


Διαβάστε περισσότερα για την καφεϊνη εδώ:

Καφεϊνούχο ή όχι τζελάκι στον αγώνα;

Αφυδατώνει τελικά ο καφές;


Διαβάστε για τον ελληνικό καφέ εδώ:

Ελληνικός καφές: το κλειδί για μακροζωία

Πως η επιβράβευση επηρεάζει τις διατροφικές συμπεριφορές των εφήβων;

Πως η επιβράβευση επηρεάζει τις διατροφικές συμπεριφορές των εφήβων;

Μια σύντομη σύνοψη

Ανάμεσα στους εφήβους έχει παρατηρηθεί μειωμένη κατανάλωση γαλακτοκομικών, φρούτων και λαχανικών, ενώ έχει παρατηρηθεί αυξημένη κατανάλωση ενεργειακά πυκνών σνακ και αναψυκτικών με αυξημένη περιεκτικότητα ζάχαρης. Αυτές οι διατροφικές συνήθειες είναι ανησυχητικές μιας και έχουν συνδεθεί με την παχυσαρκία.

Ο παράγοντας της επιβράβευσης

Εύγεστα τρόφιμα, όπως ενεργειακά πυκνά τρόφιμα και αναψυκτικά με ζάχαρη έχει φανεί πως χρησιμοποιούνται ως ένας τρόπος ‘’επιβράβευσης’’ σε σχέση με τρόφιμα όπως τα φρούτα.

Ρόλο – κλειδί έχει το παχυσαρκογόνο περιβάλλον στο οποίο ζούμε αφού χαρακτηρίζεται από πληθώρα εύγεστων τροφίμων για αυτό και είναι πιο πιθανό να ενεργοποιούν το κίνητρο της επιβράβευσης.

Οι έφηβοι επιλέγουν τι θα φάνε τόσο βάση προσωπικών αλλά και περιβαλλοντικών παραγόντων. Στους προσωπικούς παράγοντες σημαντικό ρόλο έχει η ευαισθησία στον παράγοντα της επιβράβευσης, αφού αντανακλά τη λειτουργικότητα του συμπεριφοριστικού τους συστήματος.

Η θεωρία

Η θεωρία ενίσχυσης της ευαισθησίας εξηγεί πως το συμπεριφοριστικό σύστημα πρωταρχικά οργανώνεται από τη ντοπαμίνη (νευροδιαβιβαστή) και μπορεί να οριστεί ως:

Η τάση για να κινητοποιηθεί μια συγκεκριμένη συμπεριφορά μέσα από την παρουσία ή την αναζήτηση ερεθισμάτων επιβράβευσης όπως δηλαδή είναι τα εύγεστα τρόφιμα.

Τι ισχύει

Η ευαισθησία στην επιβράβευση είναι υψηλότερη κατά την εφηβική ηλικία σε σχέση με την παιδική ή την ενήλικη ζωή και για αυτό είναι πολύ σημαντική για την εξήγηση των συμπεριφορών των εφήβων.

Μελέτες έχουν δείξει πως έφηβοι με μεγαλύτερη ευαισθησία στην επιβράβευση διαθέτουν με αυξημένη δραστηριότητα περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην επιβράβευση μέσω τροφίμων και για αυτό βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για να γίνουν υπέρβαροι.

Για αυτό έχουν προταθεί δύο διατροφικά μονοπάτια κατανάλωσης τροφής:

  1. Βάση της συναισθηματικής τους κατάστασης
  2. Πυροδότησης από περιβαλλοντικά στοιχεία όπως η όψη και η μυρωδιά του φαγητού.

Έξτρα

Παράλληλα και η συμμετοχή του περιβάλλοντος δεν μπορεί να παραληφθεί, αφού τόσο το σπίτι όσο και το σχολείο συνδέονται με την διατροφική πρόσληψη των εφήβων.

Πρόσβαση ή διαθεσιμότητα σε εύγεστα σνακ και αναψυκτικά σε αυτούς τους χώρους συνδέονται με υψηλότερη κατανάλωση αυτών των προϊόντων.

Συμπέρασμα

Το περιβάλλον πιθανόν αλληλεπιδρά με τον παράγοντα της ευαισθησίας στην επιβράβευση και το διατροφικό μοτίβο προωθώντας την κατανάλωση ενεργειακά πυκνών σνακ και αναψυκτικών με ζάχαρη.

Επικουρικά και άλλοι σημαντικοί παράγοντες για την τροφική επιλογή των εφήβων είναι:

  • Η επιρροή των συνομηλίκων,
  • Η συμπεριφορά των γονιών,
  • Οι λιγούρες,
  • Οι διατροφικές προτιμήσεις και
  • Η επιρροή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης

Πηγές:

  • De Cock N. et. al., Sensitivity to reward and adolescents’ unhealthy snacking and drinking behavior: the role of hedonic eating styles and availability., Int J Behav Nutr Phys Act. 2016 Feb 9;13:17

    Γράφει για το NutriNews.gr η Μαρία Μεντζέλου, Πτυχιούχος Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τηλ. 6984515475, email: maria.mentzelou@hotmail.com